Ροδίτης δικηγόρος σύρει το Ελληνικό Δημόσιο στα δικαστήρια για τη δεξίωση της 24ης Ιουλίου στο Προεδρικό Μέγαρο

• Με αγωγή προ­στα­σίας της προ­σω­πι­κό­τη­τας ενώπιον του Πολυ­με­λούς Πρω­το­δι­κείου Αθηνών, ο ενάγων ζητά να ανα­γνω­ρι­στεί ότι ο πανη­γυ­ρι­κός χαρα­κτή­ρας της κρα­τι­κής δεξί­ω­σης για την απο­κα­τά­σταση της Δημο­κρα­τίας, την ίδια περίοδο με τη μαύρη επέτειο της τουρ­κι­κής εισβο­λής στην Κύπρο, προ­σβάλ­λει την ιστο­ρική του αυτο­συ­νει­δη­σία. Η υπόθεση θα συζη­τη­θεί στις 2 Ιουνίου 2027

Μια ασυ­νή­θι­στη, αν όχι πρω­τό­γνωρη για τα ελλη­νικά δικα­στικά χρονικά, αγωγή κατα­τέ­θηκε στις 29 Ιουλίου 2026 στο Πρω­το­δι­κείο Αθηνών. Ροδίτης στην κατα­γωγή δικη­γό­ρος, που δρα­στη­ριο­ποιεί­ται επαγ­γελ­μα­τικά στην Αθήνα, στρέ­φε­ται κατά του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, νομίμως εκπρο­σω­που­μέ­νου από τον υπουργό Οικο­νο­μι­κών, ζητώ­ντας από τη Δικαιο­σύνη κάτι που, όπως ο ίδιος παρα­δέ­χε­ται στο δικό­γραφό του, δεν έχει απα­σχο­λή­σει ποτέ μέχρι σήμερα την ελλη­νική νομο­λο­γία. Ζητά να κριθεί εάν η ιστο­ρική αυτο­συ­νει­δη­σία του ανθρώ­που, δηλαδή η σχέση του με τη συλ­λο­γική ιστο­ρική μνήμη του λαού στον οποίο ανήκει, απο­τε­λεί προ­στα­τευό­μενη έκφανση της προ­σω­πι­κό­τη­τας και εάν η ετήσια δεξίωση του Προ­ε­δρι­κού Μεγάρου για την επέτειο της απο­κα­τά­στα­σης της Δημο­κρα­τίας, με τη μορφή που έχει λάβει δια­χρο­νικά, συνιστά παρά­νομη προ­σβολή της.

Η αγωγή έλαβε γενικό αριθμό κατά­θε­σης 173154/2026 και εκδι­κά­ζε­ται με τη νέα τακτική δια­δι­κα­σία του Πολυ­με­λούς, με ορι­σθείσα δικά­σιμο την 2α Ιουνίου 2027 στο ακρο­α­τή­ριο του Πρω­το­δι­κείου Αθηνών.

Το επίδικο ζήτημα και το πραγ­μα­τικό υπό­βα­θρο

Στον πυρήνα της αγωγής βρί­σκε­ται η επίσημη κρατική δεξίωση που παρα­τί­θε­ται κατ’ έτος, από το 1977, στους κήπους του Προ­ε­δρι­κού Μεγάρου κατά την 24η Ιουλίου, ημέρα της επε­τείου απο­κα­τά­στα­σης της δημο­κρα­τι­κής νομι­μό­τη­τας το 1974. Ο ενάγων δεν αμφι­σβη­τεί ούτε την αξία της Δημο­κρα­τίας ούτε την ιστο­ρική σημασία της μετα­πο­λί­τευ­σης. Αντι­θέ­τως, το δικό­γραφο ανοίγει με τη ρητή δια­βε­βαί­ωση ότι η Δημο­κρα­τία απο­τε­λεί το ύψιστο πολί­τευμα του ελλη­νι­κού κράτους και θεμε­λιώδη συνταγ­μα­τική κατά­κτηση του ελλη­νι­κού λαού.

Εκείνο που προ­σβάλ­λει, όπως υπο­στη­ρί­ζει, την προ­σω­πι­κό­τητά του είναι ο τρόπος και ο χρόνος της εκδή­λω­σης. Στο δικό­γραφο περι­γρά­φο­νται με γλα­φυ­ρό­τητα οι εικόνες που, ιδίως τα τελευ­ταία χρόνια, μετα­δί­δο­νται από τα μέσα ενη­μέ­ρω­σης και τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, με προ­σκε­κλη­μέ­νους «με χρυ­σο­ποί­κιλ­τες τουα­λέ­τες και λαμπερά χαμό­γελα» να συνα­γε­λά­ζο­νται στους κήπους του Προ­ε­δρι­κού Μεγάρου, σε κλίμα κοσμι­κής επί­δει­ξης. Η εικόνα αυτή, κατά τον ενά­γο­ντα, εκτυ­λίσ­σε­ται σε χρονικό σημείο που για τον Ελλη­νι­σμό συνιστά περίοδο εθνικού πένθους, καθώς η 24 Ιουλίου συν­δέ­ε­ται αδιά­σπα­στα με την τουρ­κική εισβολή στην Κύπρο, που είχε εκδη­λω­θεί ελά­χι­στες ημέρες νωρί­τερα, στις 20 Ιουλίου 1974.

Το δικό­γραφο μνη­μο­νεύει τον βίαιο ξερι­ζωμό και την προ­σφυ­γο­ποί­ηση 200.000 Ελλήνων της Κύπρου, τους βια­σμούς, τις σφαγές αμάχων, τα εγκλή­ματα πολέμου και τη μέχρι σήμερα ανε­πού­λωτη πληγή των αγνο­ου­μέ­νων. Για τον ενά­γο­ντα, η ημε­ρο­μη­νία αυτή «δεν δύναται να απο­κο­πεί από το μαρ­τύ­ριο της Κύπρου» και η διορ­γά­νωση μιας αμιγώς πανη­γυ­ρι­κής δεξί­ω­σης, χωρίς τη δέουσα θεσμική στάθ­μιση και απόδοση τιμής στη μνήμη της κυπρια­κής τρα­γω­δίας, του προ­κα­λεί αίσθημα βαθιάς ηθικής και πνευ­μα­τι­κής προ­σβο­λής. Χαρα­κτη­ρι­στική είναι και η αναφορά του ότι η Δημο­κρα­τία «δεν απο­κα­τα­στά­θηκε μετα­φυ­σικά», αλλά ανα­δύ­θηκε από το κυνη­γητό των φοι­τη­τών και το αίμα των παιδιών του Πολυ­τε­χνείου, ενώ, όπως δια­τεί­νε­ται, «το ξεπού­λημα της Κύπρου ήταν η σταγόνα που ξεχεί­λισε» και οδήγησε στην κατάρ­ρευση της δικτα­το­ρίας.

Η νομική κατα­σκευή: η ιστο­ρική αυτο­συ­νει­δη­σία ως στοι­χείο της προ­σω­πι­κό­τη­τας

Το ενδια­φέ­ρον της υπό­θε­σης δεν εξα­ντλεί­ται στο πραγ­μα­τικό της σκέλος. Η αγωγή θεμε­λιώ­νε­ται στα άρθρα 2 παρά­γρα­φος 1 και 5 παρά­γρα­φος 1 του Συντάγ­μα­τος, καθώς και στα άρθρα 57, 59 και 281 του Αστικού Κώδικα, και επι­χει­ρεί μια εξε­λι­κτική ερμη­νεία της γενικής ρήτρας προ­στα­σίας της προ­σω­πι­κό­τη­τας. Ο ενάγων υπο­στη­ρί­ζει ότι το άρθρο 57 ΑΚ δεν οριο­θε­τεί εξα­ντλη­τικά το περιε­χό­μενο της προ­σω­πι­κό­τη­τας αλλά επι­τρέ­πει τη διαρκή διεύ­ρυνσή του, όπως συνέβη δια­χρο­νικά με την ιδιω­τική ζωή, την εικόνα, τη φωνή και τα προ­σω­πικά δεδο­μένα, αγαθά που δεν είχαν καν ανα­δει­χθεί ως αυτο­τελή αντι­κεί­μενα προ­στα­σίας κατά τον χρόνο θέσπι­σης του Αστικού Κώδικα.

Στην ίδια εξε­λι­κτική λογική, όπως προ­κύ­πτει από το δικό­γραφο, εντάσ­σε­ται και το αίτημα να ανα­γνω­ρι­στεί η ιστο­ρική αυτο­συ­νει­δη­σία ως έκφανση της προ­σω­πι­κό­τη­τας. Ο άνθρω­πος, κατά τη δια­τύ­πωση του ενά­γο­ντος, δεν υπάρχει μόνο ως βιο­λο­γική ή κοι­νω­νική μονάδα αλλά και ως ιστο­ρικό πρόσωπο, φορέας ιστο­ρι­κής συνέ­χειας, του οποίου η ταυ­τό­τητα συγκρο­τεί­ται και από τη μνήμη του παρελ­θό­ντος και τις ιστο­ρι­κές εμπει­ρίες του λαού στον οποίο ανήκει. Επι­κα­λεί­ται μάλιστα ότι η ελλη­νική νομική θεωρία έχει ήδη δεχθεί πως η εθνική και η θρη­σκευ­τική συνεί­δηση δύνα­νται να απο­τε­λέ­σουν στοι­χεία της προ­σω­πι­κό­τη­τας και υπο­στη­ρί­ζει ότι η εθνική συνεί­δηση χωρίς ιστο­ρική μνήμη απο­τε­λεί έννοια κενή περιε­χο­μέ­νου.

Παράλ­ληλα, ο ενάγων εισάγει στη δικα­νική συζή­τηση την έννοια των «πράξεων υψηλού κρα­τι­κού συμ­βο­λι­σμού». Πρό­κει­ται, όπως εξηγεί, για κρα­τι­κές εκδη­λώ­σεις που δεν παρά­γουν άμεσα έννομα απο­τε­λέ­σματα, δεν επι­βάλ­λουν κυρώ­σεις και δεν περιο­ρί­ζουν τυπικά δικαιώ­ματα, παρά­γουν όμως εξαι­ρε­τικά ισχυρό συμ­βο­λικό περιε­χό­μενο, καθώς μέσω αυτών η Πολι­τεία εκφρά­ζει δημόσια τις ιστο­ρι­κές και ηθικές αξιο­λο­γή­σεις της. Κάθε κρατική επέ­τειος, σημειώ­νε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά, απο­τε­λεί πράξη θεσμι­κής μνήμης και κάθε επίσημη δεξίωση έκφραση συγκε­κρι­μέ­νου κρα­τι­κού συμ­βο­λι­σμού. Όσο μεγα­λύ­τερο είναι το κύρος του οργάνου που ενεργεί, τόσο εντο­νό­τερη, κατά την αγωγή, είναι η υπο­χρέ­ωσή του να ασκεί τον συμ­βο­λι­σμό αυτόν με σεβασμό προς την προ­σω­πι­κό­τητα των πολιτών.

Οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις που θέτει ο ίδιος ο ενάγων

Έχοντας προ­φα­νώς επί­γνωση του κιν­δύ­νου να χαρα­κτη­ρι­στεί το εγχεί­ρημά του ως από­πειρα δικα­στι­κο­ποί­η­σης της πολι­τι­κής ζωής, ο ενάγων φρο­ντί­ζει να οριο­θε­τή­σει ο ίδιος αυστηρά την πρότασή του. Διευ­κρι­νί­ζει ότι δεν ασκεί λαϊκή αγωγή και δεν εμφα­νί­ζε­ται ως εκπρό­σω­πος του κοι­νω­νι­κού συνόλου, αλλά θεμε­λιώ­νει ίδιο, άμεσο και προ­σω­πικό έννομο συμ­φέ­ρον. Δεν ζητά από το Δικα­στή­ριο να απο­φαν­θεί ποια ιστο­ρική ερμη­νεία είναι ορθή ούτε να υπο­κα­τα­στή­σει την Πολι­τεία στον σχε­δια­σμό των επί­ση­μων εκδη­λώ­σεων.

Υπο­στη­ρί­ζει ότι υπο­χρέ­ωση στάθ­μι­σης γεν­νά­ται μόνο όταν συντρέ­χουν σωρευ­τικά εξαι­ρε­τι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Πρέπει, πρώτον, να πρό­κει­ται για πράξη εξαι­ρε­τικά υψηλού κρα­τι­κού συμ­βο­λι­σμού, δεύ­τε­ρον, η πράξη να συν­δέ­ε­ται με γεγονός μονα­δι­κής ιστο­ρι­κής σημα­σίας, τρίτον, η συγκε­κρι­μένη μορφή του συμ­βο­λι­σμού να είναι αντι­κει­με­νικά ικανή να θίξει ουσιώ­δες στοι­χείο της ιστο­ρι­κής ταυ­τό­τη­τας του θιγο­μέ­νου και, τέταρ­τον, να υφί­στα­νται εναλ­λα­κτι­κές λύσεις εξίσου πρό­σφο­ρες για την επί­τευξη του κρα­τι­κού σκοπού με ηπιό­τερη επέμ­βαση στην προ­σω­πι­κό­τητα. Στο σημείο αυτό επι­κα­λεί­ται και την αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας του άρθρου 25 παρά­γρα­φος 1 του Συντάγ­μα­τος, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η εμμονή σε μια αμιγώς πανη­γυ­ρική μορφή εκδή­λω­σης, όταν υπάρ­χουν θεσμικά δέοντες εναλ­λα­κτι­κοί τρόποι τιμής της απο­κα­τά­στα­σης της δημο­κρα­τίας, υπερ­βαί­νει το μέτρο και καθιστά την προ­σβολή παρά­νομη.

Απαντά επίσης προ­κα­τα­βο­λικά στις ανα­με­νό­με­νες ενστά­σεις του Δημο­σίου. Στον ισχυ­ρι­σμό ότι η διορ­γά­νωση κρα­τι­κών τελετών ανήκει στην ανέ­λεγ­κτη δια­κρι­τική ευχέ­ρεια της Πολι­τείας, αντι­τεί­νει ότι καμία κρατική αρμο­διό­τητα δεν ασκεί­ται εκτός του πλαι­σίου των συνταγ­μα­τι­κών αρχών. Στην ένσταση ότι η προ­σω­πι­κό­τητα δεν προ­στα­τεύει ιδε­ο­λο­γι­κές ή πολι­τι­κές αντι­λή­ψεις, απαντά ότι δεν προ­βάλ­λει γνώμη αλλά ουσιώ­δες στοι­χείο της προ­σω­πι­κής του ταυ­τό­τη­τας. Και στον φόβο μιας απε­ριό­ρι­στης διεύ­ρυν­σης του δικαίου της προ­σω­πι­κό­τη­τας, αντι­πα­ρα­θέ­τει το αυστηρό πλέγμα των σωρευ­τι­κών προ­ϋ­πο­θέ­σεων που ο ίδιος θέτει.

Τι ακριβώς ζητά από το Δικα­στή­ριο

Το αιτη­τικό της αγωγής κινεί­ται σε 4 άξονες. Ζητεί­ται, πρώτον, να ανα­γνω­ρι­στεί ότι η δια­χρο­νική διορ­γά­νωση της επί­ση­μης κρα­τι­κής δεξί­ω­σης της 24ης Ιουλίου, υπό τη συγκε­κρι­μένη μορφή και τον συγκε­κρι­μένο συμ­βο­λι­σμό της, συνιστά ως προς τον ενά­γο­ντα παρά­νομη προ­σβολή της προ­σω­πι­κό­τη­τάς του. Ζητεί­ται, δεύ­τε­ρον, να υπο­χρε­ω­θεί το Ελλη­νικό Δημόσιο να παρα­λεί­πει στο μέλλον την επα­νά­ληψη της προ­σβο­λής, με την επι­σή­μανση ότι ο τρόπος συμ­μόρ­φω­σης παρα­μέ­νει στην ευχέ­ρεια των αρμο­δίων κρα­τι­κών οργάνων, αρκεί να παύσει η προ­σβολή. Τρίτον, ζητεί­ται να απει­λη­θεί σε βάρος του Δημο­σίου χρη­μα­τική ποινή κατά το άρθρο 947 του Κώδικα Πολι­τι­κής Δικο­νο­μίας, σε συν­δυα­σμό με τις δια­τά­ξεις του νόμου 3068/2002 για την υπο­χρέ­ωση της Διοί­κη­σης να συμ­μορ­φώ­νε­ται προς τις δικα­στι­κές απο­φά­σεις, για την περί­πτωση μη συμ­μόρ­φω­σης. Τέταρ­τον, ζητεί­ται η κατα­δίκη του ενα­γο­μέ­νου στη δικα­στική δαπάνη.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι η αγωγή δεν απο­βλέ­πει σε χρη­μα­τική ικα­νο­ποί­ηση για ηθική βλάβη. Όπως ρητά ανα­φέ­ρε­ται, κύρια λει­τουρ­γία της είναι η πρόληψη και η άρση της προ­σβο­λής και η απο­τροπή της επα­νά­λη­ψής της στο μέλλον, στοι­χείο που ενι­σχύει τον κατε­ξο­χήν συμ­βο­λικό και δογ­μα­τικό χαρα­κτήρα του εγχει­ρή­μα­τος.

Το παρα­σκή­νιο μιας επε­τείου με διπλό φορτίο

Η ένταση ανάμεσα στον εορ­τα­σμό της μετα­πο­λί­τευ­σης και στη μνήμη της κυπρια­κής τρα­γω­δίας δεν είναι και­νούρ­γιο ζήτημα στον δημόσιο διάλογο. Η απο­κα­τά­σταση της δημο­κρα­τι­κής νομι­μό­τη­τας στις 24 Ιουλίου 1974 υπήρξε άμεση ιστο­ρική συνέ­πεια της κατάρ­ρευ­σης της δικτα­το­ρίας, η οποία επήλθε μετά το πρα­ξι­κό­πημα κατά του Μακα­ρίου και την τουρ­κική εισβολή της 20ης Ιουλίου 1974. Οι 2 επέ­τειοι, η μία πανη­γυ­ρική και η άλλη πένθιμη, απέχουν μεταξύ τους μόλις 4 ημέρες και συγκρο­τούν ένα ενιαίο ιστο­ρικό σύμπλεγμα, γεγονός που κατά καιρούς έχει τρο­φο­δο­τή­σει δημό­σιες αντι­δρά­σεις για τον χαρα­κτήρα των εορ­τα­στι­κών εκδη­λώ­σεων της περιό­δου. Η καθιε­ρω­μένη από το 1977 προ­ε­δρική δεξίωση, με τη λάμψη και την κοσμική της διά­σταση, έχει επα­νει­λημ­μένα βρεθεί στο επί­κε­ντρο τέτοιων συζη­τή­σεων.

Εκείνο, ωστόσο, που δια­φο­ρο­ποιεί την παρούσα περί­πτωση είναι ότι για πρώτη φορά, κατά τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, η αντίρ­ρηση αυτή μετα­τρέ­πε­ται από πολι­τική ή δημο­σιο­γρα­φική κριτική σε τυπικό δικό­γραφο, με συγκε­κρι­μένη νομική θεμε­λί­ωση και αίτημα δικα­στι­κής προ­στα­σίας. Ανε­ξαρ­τή­τως της τελικής της τύχης, η αγωγή θέτει ενώπιον του φυσικού δικαστή ένα ερώτημα με ευρύ­τε­ρες προ­ε­κτά­σεις για τα όρια της δικα­στι­κής προ­στα­σίας έναντι του κρα­τι­κού συμ­βο­λι­σμού και για το κατά πόσον η συλ­λο­γική ιστο­ρική μνήμη μπορεί να απο­κτή­σει ατομική νομική υπό­σταση.