Χάλκη: Το στοίχημα της βιώσιμης ανάπτυξης σε ένα μικρό νησί με μεγάλες προσδοκίες

Διεθνές παρά­δειγμα βιώ­σι­μης νησιω­τι­κής ανά­πτυ­ξης απο­τε­λεί η Χάλκη. Σύμφωνα με όσα ανα­φέ­ρει μιλώ­ντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων ο Αντι­δή­μαρ­χος Οικο­νο­μι­κής Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού Βασί­λειος Ρουσ­σά­κης, «η Χάλκη, στη σκιά της του­ρι­στι­κής έκρηξης που κατα­γρά­φε­ται τα τελευ­ταία χρόνια στα περισ­σό­τερα νησιά του Αιγαίου, επι­χει­ρεί να χαράξει μια δια­φο­ρε­τική πορεία ανά­πτυ­ξης. Το μικρό νησί της Δωδε­κα­νή­σου, με μόνιμο πλη­θυ­σμό που δεν ξεπερνά τους 500 κατοί­κους, επεν­δύει σε ένα μοντέλο που συν­δυά­ζει τις ανα­γκαίες υπο­δο­μές, την πράσινη μετά­βαση και την προ­στα­σία του φυσικού και πολι­τι­στι­κού του κεφα­λαίου».

Εστιά­ζο­ντας στην θερινή του­ρι­στική σεζόν, ο κ. Ρουσ­σά­κης, μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ σημειώ­νει ότι «παρά το κλίμα αβε­βαιό­τη­τας που επι­κρα­τεί τους τελευ­ταί­ους μήνες στη διεθνή του­ρι­στική αγορά, αντι­με­τω­πί­ζουμε την εφετινή σεζόν με συγκρα­τη­μένη αισιο­δο­ξία». Με τα τρέ­χο­ντα δεδο­μένα, η Χάλκη σημειώ­νει ικα­νο­ποι­η­τική επι­σκε­ψι­μό­τητα ενώ έχει κατα­φέ­ρει τα τελευ­ταία χρόνια να εδραιω­θεί ως ένας ξεχω­ρι­στός προ­ο­ρι­σμός που προ­σελ­κύει τόσο Έλληνες όσο και επι­σκέ­πτες από πλήθος διεθνών αγορών, οι οποίοι ανα­ζη­τούν αυθε­ντι­κές εμπει­ρίες, υψηλή ποιό­τητα υπη­ρε­σιών και προ­ο­ρι­σμούς με ιδιαί­τερο χαρα­κτήρα, σύμφωνα με τον κ. Ρουσ­σάκη. «Το νησί μας απο­τε­λεί έναν μικρό παρά­δεισο στο Αιγαίο, όπου το γαλάζιο της θάλασ­σας συναντά τη γαλήνη της φύσης. Με την αυθε­ντική του ομορφιά, τα γραφικά σοκάκια και τη ζεστή φιλο­ξε­νία των ανθρώ­πων του, προ­σφέ­ρει μια μονα­δική εμπει­ρία σε κάθε επι­σκέ­πτη. Είναι ένας τόπος που σε προ­σκα­λεί να χαλα­ρώ­σεις, να απο­λαύ­σεις τη στιγμή και να δημιουρ­γή­σεις αξέ­χα­στες ανα­μνή­σεις. Παράλ­ληλα, η στρα­τη­γική μας επέν­δυση στη βιω­σι­μό­τητα, στην προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος και στην ανά­δειξη των μονα­δι­κών χαρα­κτη­ρι­στι­κών του νησιού έχει ενι­σχύ­σει σημα­ντικά την ανα­γνω­ρι­σι­μό­τητα της Χάλκης στο εξω­τε­ρικό και την Ελλάδα» τονίζει ο Αντι­δή­μαρ­χος Οικο­νο­μι­κής Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού Δήμου Χάλκης.

Στο επί­κε­ντρο ενερ­γειακή μετά­βαση και υπο­δο­μές

Η Χάλκη απο­τε­λεί ήδη διεθνές παρά­δειγμα ενερ­γεια­κής μετά­βα­σης, καθώς ήταν από τα πρώτα ελλη­νικά νησιά που υλο­ποί­η­σαν ολο­κλη­ρω­μένο πρό­γραμμα παρα­γω­γής καθαρής ενέρ­γειας μέσω φωτο­βολ­ταϊ­κού πάρκου και ενερ­γεια­κής κοι­νό­τη­τας, μειώ­νο­ντας σημα­ντικά το ενερ­γειακό της απο­τύ­πωμα. Όπως εξηγεί μιλώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσ­σά­κης, δημιουρ­γή­θηκε φωτο­βολ­ταϊκό πάρκο ισχύος 1 μεγαβάτ σε δημο­τική έκταση του νησιού. Το έργο επέ­τρεψε στον Δήμο να μηδε­νί­σει σχεδόν το ενερ­γειακό κόστος για δημο­τι­κές παροχές, όπως αντλιο­στά­σια, μονάδες αφα­λά­τω­σης, δημο­τικό φωτισμό και δημο­τικά κτίρια και εγκα­τα­στά­σεις. Τα περι­βαλ­λο­ντικά οφέλη είναι ιδιαί­τερα θετικά: Οι εκπο­μπές διο­ξει­δίου του άνθρακα μειώ­νο­νται κατά περίπου 1.800 τόνους CO₂ ετησίως. Η συνο­λική οικο­νο­μική εξοι­κο­νό­μηση για την τοπική κοι­νω­νία υπο­λο­γί­ζε­ται μεταξύ 180.000 και 250.000 ευρώ τον χρόνο.

«Ωστόσο, η βιώσιμη ανά­πτυξη δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο στην ενέρ­γεια, αλλά απαιτεί ολο­κλη­ρω­μέ­νες παρεμ­βά­σεις στις υπο­δο­μές, στη δια­χεί­ριση των φυσικών πόρων και στον του­ρι­στικό σχε­δια­σμό» τονίζει ο κ. Ρουσ­σά­κης.

Σήμερα βρί­σκο­νται σε εξέλιξη ή έχουν δρο­μο­λο­γη­θεί σημα­ντικά έργα που φιλο­δο­ξούν να ανα­βαθ­μί­σουν την ποιό­τητα ζωής των κατοί­κων και ταυ­τό­χρονα να ενι­σχύ­σουν την ανθε­κτι­κό­τητα του νησιού απέ­να­ντι στις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Ανάμεσα στις βασικές προ­τε­ραιό­τη­τες συγκα­τα­λέ­γο­νται η ανα­βάθ­μιση των δικτύων ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης, η βελ­τί­ωση των λιμε­νι­κών εγκα­τα­στά­σεων, η συντή­ρηση του οδικού δικτύου, καθώς και παρεμ­βά­σεις για την προ­στα­σία των ακτών και των δημό­σιων χώρων.

Ιδιαί­τερη βαρύ­τητα δίνεται επίσης στη δια­χεί­ριση των υδά­τι­νων πόρων. Όπως ανα­φέ­ρει ο κ. Ρουσ­σά­κης «η λει­ψυ­δρία απο­τε­λεί πλέον μόνιμη πρό­κληση για τα μικρά νησιά, καθώς η αυξη­μένη του­ρι­στική κίνηση κατά τους θερι­νούς μήνες πολ­λα­πλα­σιά­ζει τις ανάγκες σε νερό. Για τον λόγο αυτό προ­ω­θού­νται έργα εκσυγ­χρο­νι­σμού των δικτύων, περιο­ρι­σμού των απω­λειών και ενί­σχυ­σης της επάρ­κειας μέσω σύγ­χρο­νων τεχνο­λο­γιών και αξιο­ποί­η­σης μονάδων αφα­λά­τω­σης».

Παράλ­ληλα, η δημο­τική αρχή δίνει έμφαση στη δια­τή­ρηση της ιδιαί­τε­ρης αρχι­τε­κτο­νι­κής φυσιο­γνω­μίας του νησιού. Ο οικι­σμός του Εμπο­ρειού, με τα νεο­κλα­σικά κτίρια και το παρα­δο­σιακό πολε­ο­δο­μικό του απο­τύ­πωμα, απο­τε­λεί βασικό στοι­χείο της ταυ­τό­τη­τας της Χάλκης και σημα­ντικό συγκρι­τικό πλε­ο­νέ­κτημα για έναν του­ρι­σμό υψηλής ποιό­τη­τας. Η προ­στα­σία του δομη­μέ­νου περι­βάλ­λο­ντος συν­δέ­ε­ται άμεσα με τις πολι­τι­κές για την αποφυγή άναρχης δόμησης και την ανά­δειξη της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

«Το μεγάλο ζητού­μενο, ωστόσο, παρα­μέ­νει η φέρουσα ικα­νό­τητα του νησιού» τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσ­σά­κης. Όπως εξηγεί, πρό­κει­ται για μια έννοια που αποκτά ολοένα μεγα­λύ­τερη σημασία στον δημόσιο διάλογο για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Η φέρουσα ικα­νό­τητα δεν αφορά μόνο τον αριθμό των επι­σκε­πτών που μπορεί να υπο­δε­χθεί ένας προ­ο­ρι­σμός, αλλά και τα όρια αντοχής των φυσικών πόρων, των υπο­δο­μών, των υπη­ρε­σιών και της ίδιας της τοπικής κοι­νω­νίας. Στη Χάλκη, όπου οι δια­θέ­σι­μοι πόροι είναι εκ των πραγ­μά­των περιο­ρι­σμέ­νοι, η ισορ­ρο­πία αυτή είναι ιδιαί­τερα εύθραυ­στη, σύμφωνα με τον κ. Ρουσ­σάκη. Κατά τη διάρ­κεια του καλο­και­ριού ο πλη­θυ­σμός του νησιού αυξά­νε­ται πολ­λα­πλά­σια, γεγονός που επι­βα­ρύ­νει τα δίκτυα ύδρευ­σης, τη δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των, τις μετα­φο­ρές και τις υπη­ρε­σίες υγείας. Παράλ­ληλα, η αυξη­μένη επι­σκε­ψι­μό­τητα δημιουρ­γεί πιέσεις στο φυσικό περι­βάλ­λον και στις παρα­λίες, οι οποίες απο­τε­λούν τον βασικό πόλο έλξης των επι­σκε­πτών.

Η τοπική αρχή μέσω του κυρίου Ρουσ­σάκη, υπο­στη­ρί­ζει ότι η απά­ντηση δεν βρί­σκε­ται στον περιο­ρι­σμό της ανά­πτυ­ξης, αλλά στον σωστό σχε­δια­σμό της. «Στόχος είναι η επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου, η προ­σέλ­κυση επι­σκε­πτών με ενδια­φέ­ρον για τη φύση, τον πολι­τι­σμό και τις εναλ­λα­κτι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, καθώς και η αποφυγή φαι­νο­μέ­νων μαζικού του­ρι­σμού που έχουν ήδη εμφα­νι­στεί σε άλλους δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς του Αιγαίου» ανα­φέ­ρει ο Αντι­δή­μαρ­χος Οικο­νο­μι­κής Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού Δήμου Χάλκης.

Σημα­ντικό ρόλο καλεί­ται να δια­δρα­μα­τί­σει και ο ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός. Η αξιο­ποί­ηση έξυπνων εφαρ­μο­γών για τη δια­χεί­ριση της ενέρ­γειας, του νερού, της κυκλο­φο­ρίας και των δημο­τι­κών υπη­ρε­σιών μπορεί να συμ­βά­λει στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη λει­τουρ­γία του νησιού και στη βελ­τί­ωση της εμπει­ρίας κατοί­κων και επι­σκε­πτών. Η Χάλκη φιλο­δο­ξεί να εξε­λι­χθεί σε ένα πρότυπο «έξυπνου νησιού», όπου η τεχνο­λο­γία θα λει­τουρ­γεί ως εργα­λείο βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης και όχι ως αυτο­σκο­πός.

Ενί­σχυση της μόνιμης κατοί­κη­σης

Την ίδια στιγμή, ιδιαί­τερη σημασία αποκτά η ενί­σχυση της μόνιμης κατοί­κη­σης. «Όπως συμ­βαί­νει σε πολλά μικρά νησιά, η δημο­γρα­φική συρ­ρί­κνωση απο­τε­λεί δια­χρο­νική πρό­κληση. Η δια­τή­ρηση σχο­λείου, δομών υγείας, βασικών δημο­σίων υπη­ρε­σιών και αξιό­πι­στων ακτο­πλοϊ­κών συν­δέ­σεων απο­τε­λεί βασική προ­ϋ­πό­θεση ώστε οι νέοι να επι­λέ­ξουν να παρα­μεί­νουν ή να επι­στρέ­ψουν στον τόπο τους» ανα­φέ­ρει ο κ. Ρουσ­σά­κης.

Η ανθε­κτι­κό­τητα απέ­να­ντι στην κλι­μα­τική κρίση απο­τε­λεί επίσης κρίσιμο άξονα σχε­δια­σμού. Οι υψη­λό­τε­ρες θερ­μο­κρα­σίες, οι περί­ο­δοι παρα­τε­τα­μέ­νης ξηρα­σίας και ο αυξη­μέ­νος κίν­δυ­νος ακραίων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων καθι­στούν ανα­γκαίες επεν­δύ­σεις στην πολι­τική προ­στα­σία, στην εξοι­κο­νό­μηση νερού, στην ενερ­γειακή αυτο­νο­μία και στην προ­στα­σία των οικο­συ­στη­μά­των.

«Ωστόσο, καμία στρα­τη­γική βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης δεν μπορεί να απο­δώ­σει χωρίς τη συμ­με­τοχή των ανθρώ­πων που ζουν και επι­σκέ­πτο­νται το νησί» τονίζει ο κ. Ρουσ­σά­κης και συμπλη­ρώ­νει: «Η μεγα­λύ­τερη πρό­κληση για τη Χάλκη δεν είναι μόνο η υλο­ποί­ηση των έργων ή η ενί­σχυση των υπο­δο­μών, αλλά η καλ­λιέρ­γεια μιας κοινής κουλ­τού­ρας σεβα­σμού προς τον τόπο. Οι μόνιμοι κάτοι­κοι, οι επαγ­γελ­μα­τίες, αλλά και οι χιλιά­δες επι­σκέ­πτες που επι­λέ­γουν κάθε χρόνο το νησί, καλού­νται να γίνουν οι καλύ­τε­ροι πρε­σβευ­τές του. Να αγα­πή­σουν περισ­σό­τερο τη Χάλκη, να σεβα­στούν το φυσικό της περι­βάλ­λον, την αρχι­τε­κτο­νική της, την ιστορία της και τους περιο­ρι­σμέ­νους φυσι­κούς της πόρους».

Όπως τονίζει ο Αντι­δή­μαρ­χος Οικο­νο­μι­κής Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού Δήμου Χάλκης, η υπεύ­θυνη συμπε­ρι­φορά στην καθη­με­ρι­νό­τητα, από την εξοι­κο­νό­μηση νερού και τη σωστή δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των έως τον σεβασμό στους δημό­σιους χώρους και την τοπική κοι­νω­νία, απο­τε­λεί ίσως τη σημα­ντι­κό­τερη επέν­δυση για το μέλλον του νησιού.

«Γιατί η πραγ­μα­τική αξία της Χάλκης δεν βρί­σκε­ται μόνο στις φυσικές ομορ­φιές της ή στα έργα που υλο­ποιού­νται. Βρί­σκε­ται στην αυθε­ντι­κό­τητά της, στην ανθρώ­πινη κλίμακά της και στην ποιό­τητα της εμπει­ρίας που προ­σφέ­ρει. Αυτά είναι τα στοι­χεία που την κάνουν να ξεχω­ρί­ζει από άλλους προ­ο­ρι­σμούς και τα οποία πρέπει να δια­φυ­λα­χθούν» ανα­φέ­ρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσ­σά­κης.

«Η εμπει­ρία της Χάλκης δείχνει ότι η βιώσιμη ανά­πτυξη στα μικρά νησιά δεν μπορεί να στη­ρι­χθεί απο­κλει­στικά στην αύξηση των του­ρι­στι­κών αφίξεων. Απαιτεί μακρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό, επεν­δύ­σεις στις δημό­σιες υπο­δο­μές, προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και συνεχή αξιο­λό­γηση της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας, ώστε η ανά­πτυξη να μην υπο­νο­μεύει τα ίδια τα χαρα­κτη­ρι­στικά που καθι­στούν τον προ­ο­ρι­σμό ελκυ­στικό» υπο­στη­ρί­ζει ο κ. Ρουσ­σά­κης και συνε­χί­ζει: «Το επόμενο διά­στημα, η πρό­κληση για τη Χάλκη θα είναι να μετα­τρέ­ψει τις σημα­ντι­κές επεν­δύ­σεις που βρί­σκο­νται σε εξέλιξη σε ένα συνε­κτικό ανα­πτυ­ξιακό μοντέλο, το οποίο θα εξα­σφα­λί­ζει υψηλή ποιό­τητα ζωής για τους κατοί­κους, ισχυρή τοπική οικο­νο­μία και απο­τε­λε­σμα­τική προ­στα­σία του φυσικού και πολι­τι­στι­κού της πλούτου».

Η επι­τυ­χία αυτού του εγχει­ρή­μα­τος, σύμφωνα με τον κ. Ρουσ­σάκη, δεν θα κριθεί μόνο από τους δείκτες ανά­πτυ­ξης ή τον αριθμό των επι­σκε­πτών, αλλά από το κατά πόσο οι άνθρω­ποι θα συνε­χί­σουν να αγαπούν και να προ­στα­τεύ­ουν τον τόπο τους. «Εάν η τοπική κοι­νω­νία και οι επι­σκέ­πτες μοι­ρα­στούν αυτή την κοινή ευθύνη, η Χάλκη μπορεί να απο­τε­λέ­σει ένα διεθνές πρότυπο βιώ­σι­μης νησιω­τι­κής ανά­πτυ­ξης. Γιατί, τελικά, αυτό που κάνει έναν προ­ο­ρι­σμό πραγ­μα­τικά μονα­δικό και ξεχω­ρι­στό δεν είναι μόνο οι φυσικές του ομορ­φιές ή οι υπο­δο­μές του, αλλά οι άνθρω­ποι που τον σέβο­νται, τον φρο­ντί­ζουν και τον αφήνουν καλύ­τερο από ό,τι τον βρήκαν. Αυτό είναι και το στοι­χείο που θα κάνει τη διαφορά για τη Χάλκη τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες» τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Αντι­δή­μαρ­χος Οικο­νο­μι­κής Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού Δήμου Χάλκης.

Πηγή: insider.gr