ΟΟΣΑ και ΕΕ: Η Ευρώπη γερνάει και έχει ανάγκη από τους μετανάστες

Η Ευρώπη γερνάει με ταχύ­τε­ρους ρυθμούς από οποια­δή­ποτε άλλη περιοχή στον κόσμο και έχει ανάγκη από τους μετα­νά­στες, σύμφωνα με έκθεση του ΟΟΣΑ και της ΕΕ.

Η «γηραιά ήπειρος» ενδε­χο­μέ­νως να μπορεί να αντι­σταθ­μί­σει τον αντί­κτυπο του γηρά­σκο­ντος εργα­τι­κού δυνα­μι­κού μέχρι περίπου το 2020 εντάσ­σο­ντας περισ­σό­τε­ρες γυναί­κες και μεγα­λύ­τε­ρους σε ηλικία εργα­ζό­με­νους στον εργα­σιακό τομέα, ενθαρ­ρύ­νο­ντας την κινη­τι­κό­τητα εντός της Ευρώπης και αξιο­ποιώ­ντας καλύ­τερα τους υπάρ­χο­ντες μετα­νά­στες, σύμφωνα με ειδι­κούς της ΕΕ και του Οργα­νι­σμού Οικο­νο­μι­κής Συνερ­γα­σίας και Ανά­πτυ­ξης (ΟΟΣΑ).

Μεσο­πρό­θε­σμα και μακρο­πρό­θε­σμα, η Ευρω­παϊκή Ένωση θα χρεια­στεί να προ­σελ­κύ­σει έναν σημα­ντικό αριθμό ειδι­κευ­μέ­νου εργα­τι­κού δυνα­μι­κού προ­ερ­χό­με­νου εκτός των συνόρων της και να αντι­πα­ρέλ­θει τη διο­γκού­μενη λαϊκή δυσα­ρέ­σκεια που αντα­να­κλά­ται στην αύξηση της δημο­τι­κό­τη­τας των αντι­με­τα­να­στευ­τι­κών κομ­μά­των, επι­ση­μαί­νει το Reuters.

«Αν κλεί­σεις την πόρτα (στη μετα­νά­στευση), θα πλη­ρώ­σεις το οικο­νο­μικό τίμημα» λέει ο Ζαν Κριστόφ Ντιμόν, ειδικός σε θέματα μετα­νά­στευ­σης στον ΟΟΣΑ.

«Επί του παρό­ντος, μπο­ρούμε να αξιο­ποιούμε καλύ­τερα τους μετα­νά­στες που βρί­σκο­νται ήδη εδώ, προ­σαρ­μό­ζο­ντας με καλύ­τερο τρόπο τις δεξιό­τη­τές τους στις ανάγκες της αγοράς εργα­σίας. Σε έναν πιο μακρινό ορί­ζο­ντα, (το θέμα) δεν θα περιο­ρί­ζε­ται σε αυτό, αλλά θα αφορά και την αύξηση της ροής των μετα­να­στών» προ­σθέ­τει ο ίδιος.

Με τους τωρι­νούς ρυθμούς, η «ατμο­μη­χανή» της ευρω­παϊ­κής οικο­νο­μίας, η Γερ­μα­νία, μαζί με την Ισπανία και την Πολωνία, θα δουν τον πλη­θυ­σμό τους να μειώ­νε­ται, γεγονός που θα επι­βρα­δύ­νει την οικο­νο­μική ανά­πτυξη.

Τα 82 εκα­τομ­μύ­ρια κάτοι­κοι της Γερ­μα­νίας θα μειω­θούν σε 74,7 εκα­τομ­μύ­ρια μέχρι το 2050 και ο μέσος όρος ηλικίας τους θα αυξηθεί στα περίπου 50 έτη, λαμ­βά­νο­ντας ως δεδο­μένο τα σημε­ρινά επίπεδα μετα­νά­στευ­σης, σύμφωνα με την στα­τι­στική υπη­ρε­σία της ΕΕ, την Eurostat.

Κάποιες από τις εκτι­μή­σεις για το μέλλον είναι ακόμη πιο ζοφερές τοπο­θε­τώ­ντας τον γερ­μα­νικό πλη­θυ­σμό στα 65 εκα­τομ­μύ­ρια μέχρι το 2060.

Αυτό θα προ­κα­λέ­σει «σημα­ντι­κούς περιο­ρι­σμούς στην προ­σφορά εργα­τι­κού δυνα­μι­κού» σε μερικές από τις ισχυ­ρό­τε­ρες οικο­νο­μίες της Ευρώπης -Αυστρία, Ολλαν­δία και Φιν­λαν­δία καθώς και στη Γερμανία- σύμφωνα με έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής με επι­κε­φα­λής συντά­κτες τούς Γιεργκ Πέστσ­νερ και Κων­στα­ντίνο Φωτάκη που έλαβαν ως βασική γραμμή οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης το 1%.

Αντί­θετα, η Βρε­τα­νία, η Γαλλία και η Ιρλαν­δία και σε μικρό­τερο βαθμό η Ιταλία μπορούν να ανα­μέ­νουν υγιέ­στερη οικο­νο­μική ανά­καμψη. Μέχρι το 2050, η Βρε­τα­νία θα ξεπε­ρά­σει πλη­θυ­σμιακά την Γερ­μα­νία και θα είναι η πολυ­πλη­θέ­στερη χώρα της ΕΕ με 77,2 εκα­τομ­μύ­ρια κατοί­κους, ενώ η Γαλλία θα φτάσει στα ίδια επίπεδα με την Γερ­μα­νία με 74,3 εκα­τομ­μύ­ρια κατοί­κους.

Πολλές ευρω­παϊ­κές χώρες, οι οποίες βρί­σκο­νται ακόμη στον απόηχο της οικο­νο­μι­κής ύφεσης της τελευ­ταίας εξα­ε­τίας, οδη­γού­νται στην αντί­θετη κατεύ­θυνση της δημο­γρα­φι­κής πολι­τι­κής εξαι­τίας της ανόδου της αντι­με­τα­να­στευ­τι­κής ρητο­ρι­κής.

«Τα δημο­γρα­φικά στοι­χεία καθο­ρί­ζουν τη ζήτηση»

Ένα ακόμη πιε­στικό επι­χεί­ρημα για την ανάγκη ύπαρξης ενός λογικού δια­λό­γου είναι ο αυξα­νό­με­νος αντί­κτυ­πος της δημο­γρα­φι­κής αντι­στρο­φής των συντά­ξεων και του συστή­μα­τος περί­θαλ­ψης και υγείας, ειδικά σε χώρες όπως η Γερ­μα­νία και η Ισπανία, οι οποίες μελ­λο­ντικά θα έχουν τους γηραιό­τε­ρους κατοί­κους.

Καθώς συντα­ξιο­δο­τεί­ται, η απο­κα­λού­μενη γενιά των baby boomers (δηλαδή η μετα­πο­λε­μική γενιά), η ανα­λο­γία των ατόμων άνω των 65 ετών ως προς τον εργα­ζό­μενο πλη­θυ­σμό ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί δρα­μα­τικά, ενώ ο αριθμός των κάτω των 15 ετών θα μειωθεί κατά σχεδόν 15% ως το 2060, σύμφωνα με τις προ­βλέ­ψεις της Eurostat.

Επί του παρό­ντος, το λεγό­μενο ποσοστό ηλι­κια­κής εξάρ­τη­σης ανέρ­χε­ται κατά μέσο όρο στα 27,5 έτη στις 28 χώρες της ΕΕ, αλλά η Γερ­μα­νία και η Ιταλία βρί­σκο­νται πάνω από αυτό το επίπεδο (σ.σ ο δείκτης ηλι­κια­κής εξάρ­τη­σης εκφρά­ζει τον αριθμό των ατόμων που βρί­σκο­νται σε ηλικία κατά την οποία είναι γενικά μη οικο­νο­μικά ενεργοί -συνήθως 65 και άνω- προς τον αριθμό των ατόμων σε ηλικία εργα­σίας -κατά συνθήκη, 15–64 ετών).

«Τα δημο­γρα­φικά καθο­ρί­ζουν την ζήτηση. Οι μεγα­λύ­τε­ρης ηλικίας άνθρω­ποι έχουν μικρό­τερη ανάγκη για σπίτια, αυτο­κί­νητα και κατα­να­λω­τικά προ­ϊ­ό­ντα και καλού­νται να ζουν με μικρό­τερα εισο­δή­ματα όσο πλη­σιά­ζουν στην ηλικία συντα­ξιο­δό­τη­σης, επι­βρα­δύ­νο­ντας τα γρα­νά­ζια της οικο­νο­μίας» εξηγεί ο Πολ Χότζες, συγ­γρα­φέας του βιβλίου Boom, Gloom and the New Normal.

Πριν από την οικο­νο­μική κρίση το 2008, η οικο­νο­μική ανά­πτυξη στην ευρω­ζώνη κυμαι­νό­ταν κατά μέσον όρο στο 2% ετησίως – περίπου 1% κέρδος από την απα­σχό­ληση και 1% από την παρα­γω­γι­κό­τητα.

Αυτή η δυνα­μική ανά­πτυ­ξης, η οποία κρί­νε­ται απα­ραί­τητη για τη δια­τή­ρηση του παρό­ντος επι­πέ­δου παροχής πρό­νοιας στην Ευρώπη, κατέρ­ρευσε στη διάρ­κεια της κρίσης κι ακόμη δεν έχει απο­κα­τα­στα­θεί στις περισ­σό­τε­ρες χώρες.

Xωρίς κέρδη από την απα­σχό­ληση λόγω της μετα­νά­στευ­σης -καταλήγει το Reuters- η Ευρώπη θα χρεια­στεί μία ανέλ­πι­στα μεγάλη ενί­σχυση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας για να δια­τη­ρή­σει τα παρόντα επίπεδα δια­βί­ω­σης, που δια­φο­ρε­τικά θα σημειώ­σουν πτώση.

ΟΟΣΑ: Η Γερ­μα­νία κύριος προ­ο­ρι­σμός μετα­να­στών

Νησίδα ευη­με­ρίας εν μέσω της οικο­νο­μι­κής κρίσης στην ευρω­ζώνη, η Γερ­μα­νία έγινε το 2012 ο κύριος προ­ο­ρι­σμός της μετα­νά­στευ­σης στην Ευρώπη και ο δεύ­τε­ρος, μετά τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες, μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ, σύμφωνα με έκθεση με δόθηκε τη Δευτέρα στη δημο­σιό­τητα από τον οργα­νι­σμό.

«Μετά τις ΗΠΑ, η Γερ­μα­νία είναι πλέον η δεύτερη σε σημασία χώρα ως προς τη ροή μετα­να­στών, τη στιγμή που το 2009 κατείχε την 9η θέση» ανα­φέ­ρε­ται στην ετήσια έκθεση για τη μετα­νά­στευση του Οργα­νι­σμού Οικο­νο­μι­κής Συνερ­γα­σίας και Ανά­πτυ­ξης.

Η Γερ­μα­νία υπο­δέ­χθηκε περί τους 400.000 μετα­νά­στες το 2012, την τελευ­ταία χρονιά για την οποία ο ΟΟΣΑ δια­θέ­τει πλήρη στοι­χεία. Είναι λιγό­τερο από το ένα εκα­τομ­μύ­ριο μετα­νά­στες που υπο­δέ­χθη­καν οι ΗΠΑ, αλλά πολύ περισ­σό­τερο από τους 286.000 της Βρε­τα­νίας, τους 259.000 της Γαλλίας και τους 258.000 της Ιταλίας.

Μεγάλο μέρος των μετα­να­στών στη Γερ­μα­νία προ­έρ­χε­ται από την ίδια την Ευρω­παϊκή Ένωση. Η καλή κατά­σταση της γερ­μα­νι­κής οικο­νο­μίας έχει προ­σελ­κύ­σει μετα­νά­στες από τις χώρες της κεντρι­κής και ανα­το­λι­κής Ευρώπης, που δια­θέ­τουν παρα­δο­σιακά ισχυ­ρούς δεσμούς με το Βερο­λίνο, αλλά και από τις χώρες του ευρω­παϊ­κού νότου, που έχουν πληγεί από την οικο­νο­μική κρίση.

Στη Γερ­μα­νία που αντι­με­τω­πί­ζει τη γήρανση του πλη­θυ­σμού της, οι πρό­σφα­τες τρο­πο­ποι­ή­σεις της νομο­θε­σίας διευ­κό­λυ­ναν επίσης τη μετα­νά­στευση από τρίτες χώρες, σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ.

Η κρίση μείωσε τη ροή της μετα­νά­στευ­σης από τρίτες χώρες, στις 950.000 το 2012, έναντι 1,4 εκα­τομ­μυ­ρίου το 2007. Είναι η πρώτη φορά που ο αριθμός των νόμιμων μετα­να­στών προς την Ευρώπη είναι μικρό­τε­ρος του αριθμού που εισήλθε στις ΗΠΑ.

Συνο­λικά, ο αριθμός των μετα­να­στών μειώ­θηκε κατά 0,8% στις χώρες του ΟΟΣΑ για το 2012, ενώ το 2013 ανα­μέ­νε­ται αύξηση κατά 1%. Σήμερα στις χώρες του ΟΟΣΑ ζουν 115 εκα­τομ­μύ­ρια μετα­νά­στες, δηλαδή «περί το 10% του πλη­θυ­σμού».

Το προφίλ των μετα­να­στών έχει μετα­βλη­θεί κατά τα τελευ­ταία χρόνια. Η Κίνα παρα­μέ­νει η πρώτη χώρα προ­έ­λευ­σης, η ροή των μετα­να­στών από τις χώρες της ανα­το­λι­κής Ευρώπης αυξή­θηκε και στη συνέ­χεια μειώ­θηκε, ενώ η ροή μετα­να­στών από τις χώρες της Λατι­νι­κής Αμε­ρι­κής μειώ­νε­ται σταθερά.

Οι μετα­νά­στες είναι σήμερα περισ­σό­τερο καταρ­τι­σμέ­νοι, αφού το ποσοστό όσων έχουν υψηλή εκπαί­δευση αυξή­θηκε κατά 70% κατά τη διάρ­κεια της τελευ­ταίας δεκα­ε­τίας.

Σε ό,τι αφορά την παροχή ασύλου, η Γερ­μα­νία ήταν επίσης ο πρώτος προ­ο­ρι­σμός των προ­σφύ­γων το 2013 (110.000), έναντι 68.000 για τις ΗΠΑ και 60.000 για τη Γαλλία, σύμφωνα με την έκθεση.

Συνο­λικά, 556.000 άνθρω­ποι ζήτησαν άσυλο στη ζώνη του ΟΟΣΑ τον περα­σμένο χρόνο, που μετα­φρά­ζε­ται σε αύξηση κατά 20%, κυρίως εξαι­τίας της συνέ­χι­σης του πολέμου στη Συρία. Οι σύροι πρό­σφυ­γες που ζητού­σαν άσυλο ανήλθαν πέρυσι σε 47.800, πολύ μπροστά από το Αφγα­νι­στάν που ακο­λου­θεί με 34.500.

Ο ΟΟΣΑ καλεί τις ηγεσίες να μην θυσιά­ζουν τα μακρο­πρό­θε­σμα οφέλη στις σημε­ρι­νές ανη­συ­χίες, όπως είναι «οι βρα­χυ­πρό­θε­σμοι πολι­τι­κοί κύκλοι και η εχθρική στάση της κοινής γνώμης».

Σημειώ­νει την πολυ­πλο­κό­τητα των δια­κυ­βευ­μά­των, ανάμεσα στην ανάγκη για εργα­τικό δυνα­μικό και των στόχων της κοι­νω­νι­κής τους ένταξης και τονίζει ότι «οι μετα­νά­στες πρέπει να αντι­με­τω­πι­σθούν ως πηγή πόρων και όχι ως πρό­βλημα, ενώ στο πλαίσιο των πολι­τι­κών ένταξης, ως επέν­δυση».

«Τα συστή­ματα δια­χεί­ρι­σης της ροής των οικο­νο­μι­κών μετα­να­στών που λει­τουρ­γούν σήμερα μπορεί να μην λει­τουρ­γούν αύριο» προει­δο­ποιεί ο Στέφανο Σκαρ­πέτα, διευ­θυ­ντής Απα­σχό­λη­σης, Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων του ΟΟΣΑ. «Η αδρά­νεια μπορεί να έχει κόστος».

Το ΒΗΜΑ