Στο τραπέζι του Πρωθυπουργού τα μεγάλα ανοιχτά μέτωπα της Δωδεκανήσου από το Επιμελητήριο

• Αναλυτικό υπόμνημα με έξι κεντρικούς άξονες κατέθεσε η ηγεσία του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου στον Κυριάκο Μητσοτάκη, ζητώντας από την επαναφορά του μειωμένου ΦΠΑ στη Ρόδο έως την εξίσωση των τιμών καυσίμων με την ηπειρωτική χώρα

Σε ένα κείμενο που επιχειρεί να συμπυκνώσει τα χρόνια προβλήματα της νησιωτικής οικονομίας, το Επιμελητήριο Δωδεκανήσου έθεσε ευθέως ενώπιον του Πρωθυπουργού τα ζητήματα που, όπως υποστηρίζει, πιέζουν σήμερα ασφυκτικά τόσο την αγορά όσο και τα νοικοκυριά των νησιών.
Το υπόμνημα παραδόθηκε στη σύσκεψη με τους φορείς του τουρισμού που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 13 Ιουνίου στην έδρα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και φέρει την υπογραφή του Προέδρου του Επιμελητηρίου, ο κ. Ιωάννης Γεωργίου Πάππου, ο οποίος ανέλαβε να μεταφέρει στον κ. Κυριάκο Μητσοτάκη το σύνολο των αιτημάτων της επιχειρηματικής κοινότητας.
Το Επιμελητήριο, που εκπροσωπεί περισσότερα από 25.000 ενεργά μέλη στους κλάδους του Εμπορίου, της Μεταποίησης, των Υπηρεσιών και του Τουρισμού, τοποθετεί στο επίκεντρο της παρέμβασής του τις αλυσιδωτές συνέπειες των γεωπολιτικών εξελίξεων στο κόστος ενέργειας, καυσίμων και μεταφορών. Πρόκειται, σύμφωνα με το κείμενο, για επιβαρύνσεις που στα νησιά δεν αντιμετωπίζονται απλώς ως συγκυρία, αλλά εντείνονται δραματικά εξαιτίας της δομικής ακρίβειας που επιβάλλει η ίδια η νησιωτικότητα.
Το αγκάθι του ΦΠΑ στη Ρόδο
Το πρώτο και ίσως πιο φορτισμένο πολιτικά αίτημα αφορά την επαναφορά των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στη Ρόδο. Η κατάργησή τους χαρακτηρίζεται από το Επιμελητήριο βαρύ πλήγμα για την τοπική αγορά, τη στιγμή που σε όλα τα υπόλοιπα νησιά της Δωδεκανήσου οι μειωμένοι συντελεστές εφαρμόζονται ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2026. Η εικόνα αυτή, όπως σημειώνεται, δημιουργεί μια στρέβλωση που δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ούτε σε οικονομικό ούτε σε θεσμικό επίπεδο.
Το επιχείρημα της ηγεσίας του φορέα είναι ότι η Ρόδος, αν και λειτουργεί ως ατμομηχανή του τουρισμού της Δωδεκανήσου και αναλαμβάνει ρόλο εθνικής σημασίας, εξακολουθεί να υφίσταται όλες τις στρεβλώσεις και το αυξημένο κόστος που συνεπάγεται η απομόνωση από την ηπειρωτική χώρα. Η αποκατάσταση των μειωμένων συντελεστών τίθεται έτσι ως ελάχιστη αναγνώριση της συνταγματικής ρήτρας της νησιωτικότητας.
Καύσιμα 10% ακριβότερα και η απαίτηση για μόνιμο μηχανισμό
Το δεύτερο μέτωπο αφορά τις τιμές των καυσίμων, οι οποίες κατά το υπόμνημα παραμένουν διαχρονικά υψηλότερες στα νησιά σε σχέση με την ηπειρωτική Ελλάδα. Το Επιμελητήριο μιλά για διπλή επιβάρυνση των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, μία φορά ως καταναλωτές καυσίμων και μία δεύτερη μέσω του αυξημένου κόστους μεταφοράς των αγαθών. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι τιμές στη Ρόδο είναι αυξημένες κατά 10% σε σχέση με την Αττική, μια απόκλιση που σε περιόδους διεθνών ανατιμήσεων γίνεται, όπως σημειώνεται, αφόρητη.
Το αίτημα που διατυπώνεται είναι η θεσμοθέτηση μόνιμου μηχανισμού εξίσωσης των τιμών με τα επίπεδα της ηπειρωτικής χώρας, είτε μέσω επιδότησης του πρόσθετου μεταφορικού κόστους είτε μέσω ρύθμισης των λιανικών τιμών, σε συνδυασμό με την άμεση επέκταση του υφιστάμενου μέτρου σε όλα τα νησιά της Δωδεκανήσου.
Ναύλοι φορτηγών με άλμα 80% και εκκρεμότητες στο Μεταφορικό Ισοδύναμο
Ιδιαίτερο βάρος δίνει το κείμενο στο κόστος των θαλάσσιων μεταφορών, που περιγράφεται ως διαρκής και ανεξέλεγκτη επιβάρυνση για τη νησιωτική επιχειρηματικότητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το Επιμελητήριο, η τιμή εισιτηρίου ανά μέτρο για τα επαγγελματικά οχήματα έχει εκτιναχθεί από τα 63,70 ευρώ το 2021 στα 115 ευρώ το 2026, αύξηση που ξεπερνά το 80%. Η νέα ανατίμηση στα ναύλα μεταφοράς φορτηγών στην ακτοπλοϊκή γραμμή που εξυπηρετεί τη Δωδεκάνησο, σημειώνεται, μετακυλίεται αναπόφευκτα στα τελικά προϊόντα, τροφοδοτώντας ένα νέο κύμα ακρίβειας που πλήττει τόσο τους μόνιμους κατοίκους όσο και τους επισκέπτες.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο φορέας στέκεται στις πολυετείς καθυστερήσεις στην εκκαθάριση και την καταβολή του Μεταφορικού Ισοδύναμου. Το μέτρο, που σχεδιάστηκε ως αντιστάθμισμα στο αυξημένο μεταφορικό κόστος, χάνει ουσιαστικά την αποτελεσματικότητά του όταν οι δικαιούχοι αναμένουν επί χρόνια την αποπληρωμή των οφειλομένων. Το αίτημα είναι σαφές, εκκαθάριση όλων των εκκρεμών ποσών και θεσμοθέτηση σταθερού, αυτοματοποιημένου χρονοδιαγράμματος πληρωμών.
Η ακρίβεια στα τρόφιμα και η διαφάνεια στις τιμές
Πέρα από τα μεταφορικά, το υπόμνημα ανοίγει και το ζήτημα της ακρίβειας στα τρόφιμα και στα είδη πρώτης ανάγκης, που τροφοδοτείται εν μέρει από τις ίδιες τις αυξήσεις στο κόστος μεταφοράς. Το Επιμελητήριο επισημαίνει ότι το φαινόμενο δεν αφορά μόνο τη διαβίωση των κατοίκων, αλλά αντανακλάται και στην εμπειρία των εκατομμυρίων επισκεπτών, καθώς περνά τελικά στις τιμές των υπηρεσιών και του τουριστικού προϊόντος.
Στο κείμενο γίνεται λόγος και για στρεβλώσεις στην αγορά, καθώς το ίδιο προϊόν φέρεται να διατίθεται με διαφορετικές εκπτώσεις και τιμολογιακές πολιτικές ανά αλυσίδα ή σημείο πώλησης, εις βάρος των μικρότερων τοπικών επιχειρήσεων. Ως απάντηση, προτείνεται η θεσμοθέτηση μόνιμου μηχανισμού συνεργασίας και διαβούλευσης ανάμεσα στη βιομηχανία, το χονδρεμπόριο, το λιανεμπόριο και την Πολιτεία, αλλά και η εξέταση ενός πλαισίου συμφωνίας για βασικά προϊόντα ευρείας κατανάλωσης, μέσω κοινού καταλόγου με δεσμευτικά χαμηλότερες τιμές διάθεσης.
Ενεργειακή σύγκλιση και υποθαλάσσιες διασυνδέσεις
Το ενεργειακό κόστος παρουσιάζεται ως ένας από τους σοβαρότερους παράγοντες επιβάρυνσης της οικονομικής δραστηριότητας στα Δωδεκάνησα, με ιδιαίτερο αντίκτυπο στους κλάδους του τουρισμού, της εστίασης, της μεταποίησης και του εμπορίου. Παρά τις παρεμβάσεις που έχουν γίνει, οι νησιωτικές περιοχές εξακολουθούν, σύμφωνα με τον φορέα, να αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος ενέργειας έναντι της ηπειρωτικής χώρας.
Τα αιτήματα εδώ επικεντρώνονται στην επιτάχυνση των υποθαλάσσιων ηλεκτρικών διασυνδέσεων των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα, έργων που χαρακτηρίζονται στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια. Παράλληλα ζητείται η περαιτέρω, αλλά ορθολογική, ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με σεβασμό στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον, καθώς και ισχυρά κίνητρα για ενεργειακές κοινότητες, συστήματα αποθήκευσης και έργα αυτοπαραγωγής.
Χωροταξία, υποδομές και το ζήτημα της φέρουσας ικανότητας
Έντονο προβληματισμό εκφράζει το Επιμελητήριο για τις εξελίξεις γύρω από το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό. Η υιοθέτηση οριζόντιων εθνικών κριτηρίων, χωρίς ουσιαστική συνεκτίμηση της γεωμορφολογίας, των υποδομών και της εποχικότητας των νησιών, θεωρείται ότι ενέχει σοβαρούς κινδύνους. Η έννοια της φέρουσας ικανότητας, υπογραμμίζεται, οφείλει να προσεγγίζεται δυναμικά και με βάση τους διαθέσιμους πόρους.
Στα αιτήματα περιλαμβάνεται η αναθεώρηση του Χωροταξικού, ώστε να εξαιρεί ρητά περιοχές με εκπονημένα ή εν εξελίξει τοπικά πολεοδομικά σχέδια, καθώς και η διαμόρφωση νησιωτικής εξαίρεσης για τον ποιοτικό εκσυγχρονισμό υφιστάμενων τουριστικών μονάδων. Στο ίδιο κεφάλαιο εντάσσονται οι επενδύσεις για την ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων, με αναφορά σε μονάδες αφαλάτωσης και φράγματα, αλλά και η δραστική στελέχωση και αναβάθμιση των δομών Δημόσιας Υγείας, νοσοκομείων και κέντρων υγείας, που κατά τους θερινούς μήνες καλούνται να εξυπηρετήσουν υπερπολλαπλάσιο πληθυσμό.
Εργατικό δυναμικό, εκπαίδευση και ασφάλεια
Το υπόμνημα κλείνει τους θεματικούς του άξονες με δύο ζητήματα που, αν και διαφορετικά μεταξύ τους, συνδέονται με την ομαλή λειτουργία της τοπικής οικονομίας. Το πρώτο είναι η έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, με το Επιμελητήριο να ζητά την αναβάθμιση της τουριστικής εκπαίδευσης και ιδίως της ΑΣΤΕΡ, της Ανώτερης Σχολής Τουριστικής Εκπαίδευσης Ρόδου, ώστε αυτή να συνδεθεί με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς.
Το δεύτερο αφορά την ασφάλεια και την αστυνόμευση. Καθώς η λειτουργία τελωνείων, αστυνομικών αρχών και πυλών εισόδου επηρεάζει άμεσα τη ροή των εμπορευμάτων και την ελκυστικότητα των νησιών, ο φορέας ζητά τη διασφάλιση της πλήρους και απρόσκοπτης λειτουργίας τους σε όλη τη Δωδεκάνησο, με την αναγκαία ενίσχυση σε προσωπικό.