Χρήστος Μιχαλάκης: «Η Ρόδος αντέχει στις κρίσεις και επενδύει στο μέλλον της μέσα από τον πολιτισμό και τον τουρισμό»

Κύριε Μιχα­λάκη, να ξεκι­νή­σουμε από τον του­ρι­σμό και να σας ρωτήσω με την ιδιό­τητά σας ως πρό­ε­δρου της Ένωσης Του­ρι­στι­κών Γρα­φείων Δωδε­κα­νή­σου, πώς εξε­λίσ­σε­ται μέχρι στιγμής η φετινή του­ρι­στική περί­ο­δος;

Με βάση τα στοι­χεία που έχουμε στη διάθεσή μας, η Ρόδος κινεί­ται περίπου στα ίδια επίπεδα με πέρυσι. Υπάρχει μια πολύ μικρή μετα­βολή, της τάξεως του 1%, η οποία δεν θεω­ρεί­ται ανη­συ­χη­τική. Πρέπει να θυμό­μα­στε ότι το 2025 ήταν η καλύ­τερη του­ρι­στική χρονιά όλων των εποχών για το νησί. Επο­μέ­νως, η δια­τή­ρηση των αφίξεων σε αντί­στοιχα επίπεδα απο­τε­λεί από μόνη της μια ιδιαί­τερα θετική εξέλιξη. Υπάρ­χουν βεβαίως, και αγορές που παρου­σιά­ζουν δυσκο­λίες. Η αγορά του Ισραήλ αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­ματα λόγω των γνωστών γεω­πο­λι­τι­κών εξε­λί­ξεων. Επίσης, η γερ­μα­νική αγορά εμφα­νί­ζει κάποια κάμψη. Από την άλλη πλευρά, η βρε­τα­νική αγορά κατα­γρά­φει σημα­ντική άνοδο και ουσια­στικά καλύ­πτει το κενό που αφήνει η μείωση από άλλες χώρες. Παράλ­ληλα, αρκετές αγορές της Ανα­το­λι­κής Ευρώπης παρα­μέ­νουν στα­θε­ρές ή κινού­νται ανοδικά.

Πολλοί παρά­γο­ντες του του­ρι­σμού, ανα­φέ­ρουν ότι το χαρα­κτη­ρι­στικό της φετινής χρονιάς είναι οι κρα­τή­σεις της τελευ­ταίας στιγμής (last minute). Πού οφεί­λε­ται αυτό;

Είναι μια τάση που παρα­τη­ρεί­ται σχεδόν σε όλες τις ευρω­παϊ­κές αγορές. Οι ταξι­διώ­τες αισθά­νο­νται ανα­σφά­λεια λόγω της διε­θνούς κατά­στα­σης, των πολέμων που είναι σε εξέλιξη και της ακρί­βειας. Προ­τι­μούν να περι­μέ­νουν μέχρι την τελευ­ταία στιγμή πριν απο­φα­σί­σουν για τις δια­κο­πές τους. Άλλοι ανα­ζη­τούν καλύ­τε­ρες τιμές και άλλοι θέλουν να δια­τη­ρή­σουν την ευε­λι­ξία τους σε περί­πτωση που αλλά­ξουν τα δεδο­μένα. Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα να αυξά­νο­νται σημα­ντικά οι κρα­τή­σεις τελευ­ταίας στιγμής (last minute) σε σχέση με προη­γού­μενα χρόνια.

Αυτή η τάση όμως, επη­ρε­ά­ζει και τις τιμές; Γίνο­νται προ­σφο­ρές;

Αναμ­φί­βολα. Όταν οι κρα­τή­σεις μετα­φέ­ρο­νται προς το τέλος, οι επι­χει­ρή­σεις καλού­νται να προ­σαρ­μό­σουν την εμπο­ρική τους πολι­τική. Παρα­τη­ρούμε προ­σφο­ρές από ξενο­δο­χεία, του­ρι­στι­κούς οργα­νι­σμούς αλλά και αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες. Δεν είναι απα­ραί­τητα αρνη­τικό, όμως δημιουρ­γεί μεγα­λύ­τερη αβε­βαιό­τητα στην αγορά και δυσκο­λεύει τον προ­γραμ­μα­τι­σμό.

Παρά τις δυσκο­λίες εν μέσω παγκό­σμιας οικο­νο­μι­κής κρίσης λόγω των πολε­μι­κών συρ­ρά­ξεων, η Ρόδος φαί­νε­ται να δια­τη­ρεί τη δυνα­μική της. Πού το απο­δί­δετε αυτό;

Στη δύναμη του προ­ο­ρι­σμού ως διε­θνούς brand. Η Ρόδος έχει απο­δεί­ξει δια­χρο­νικά ότι μπορεί να αντέχει στις κρίσεις. Από το 2015 μέχρι σήμερα έχουν μεσο­λα­βή­σει οικο­νο­μι­κές κρίσεις, το μετα­να­στευ­τικό, φυσικές κατα­στρο­φές, η παν­δη­μία και γεω­πο­λι­τι­κές εντά­σεις. Παρ’ όλα αυτά, οι αφίξεις έχουν αυξηθεί σημα­ντικά σε βάθος χρόνου. Σε πολλές αντα­γω­νι­στι­κές χώρες κατα­γρά­φο­νται μειώ­σεις 30%, 40% ή ακόμη και 50%. Το γεγονός ότι η Ρόδος παρα­μέ­νει σχεδόν στα ίδια επίπεδα απο­δει­κνύει τη δυνα­μική και την ανθε­κτι­κό­τητα του προ­ο­ρι­σμού.

Φαί­νε­ται ότι ο του­ρι­στι­κός κλάδος και οι επι­χει­ρή­σεις, αντι­με­τω­πί­ζουν πολλές προ­κλή­σεις. Μιλήστε μας γι’ αυτές.

Το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα είναι η συνεχής αύξηση του λει­τουρ­γι­κού κόστους. Οι επι­χει­ρή­σεις επι­βα­ρύ­νο­νται με νέους φόρους, αυξη­μένα ενερ­γειακά κόστη, ακρι­βό­τερα καύσιμα και αυξη­μέ­νες δαπάνες προ­σω­πι­κού. Το τέλος ανθε­κτι­κό­τη­τας είναι ένα χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα. Ξεκί­νησε ως φόρος δια­μο­νής και πλέον έχει αυξηθεί σημα­ντικά. Πρό­κει­ται για χρήματα που επι­βα­ρύ­νουν το του­ρι­στικό προϊόν και επη­ρε­ά­ζουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητά του. Παράλ­ληλα, το κόστος μετα­φο­ρών έχει αυξηθεί αισθητά, κάτι που επη­ρε­ά­ζει τόσο τις επι­χει­ρή­σεις όσο και τους κατοί­κους των νησιών.

Το τελευ­ταίο διά­στημα, είναι διά­χυ­τος ο προ­βλη­μα­τι­σμός για το νέο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό και μάλιστα σε όλα τα νησιά. Πόσο μας επη­ρε­ά­ζει;

Μας επη­ρε­ά­ζει, διότι πρό­κει­ται για έναν σχε­δια­σμό που θα καθο­ρί­σει την πορεία του τόπου μας για τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες. Υπάρ­χουν προ­βλέ­ψεις που δημιουρ­γούν σοβαρές ανη­συ­χίες για την ανα­πτυ­ξιακή προ­ο­πτική των νησιών. Πρέπει να προ­στα­τεύ­σουμε το περι­βάλ­λον, αλλά ταυ­τό­χρονα να υπάρχει ισορ­ρο­πία. Δεν μπορεί να αντι­με­τω­πί­ζο­νται όλα τα νησιά με τον ίδιο τρόπο, χωρίς να λαμ­βά­νο­νται υπόψη οι υπο­δο­μές, οι δυνα­τό­τη­τες και οι πραγ­μα­τι­κές ανάγκες κάθε περιο­χής. Χρειά­ζε­ται διά­λο­γος και ουσια­στική εξέταση των δεδο­μέ­νων ώστε να ληφθούν απο­φά­σεις που θα δια­σφα­λί­ζουν τόσο την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος όσο και τη βιώσιμη ανά­πτυξη.

Τι συμ­βαί­νει με το κόστος των αερο­πο­ρι­κών εισι­τη­ρίων; Υπήρξε έντονη ανη­συ­χία για τις αυξή­σεις λόγω της κατά­στα­σης που βρί­σκε­ται η παγκό­σμια οικο­νο­μία.

Πράγ­ματι, τα ναύλα έχουν αυξηθεί και αυτό είναι μια πραγ­μα­τι­κό­τητα που επη­ρε­ά­ζει ιδιαί­τερα τους νησιώ­τες. Κάποιες αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες απορ­ρό­φη­σαν μέρος των αυξή­σεων, άλλες τις μετέ­φε­ραν στους επι­βά­τες και έβαλαν επί­ναυλο. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο στον του­ρι­σμό αλλά και στην καθη­με­ρι­νό­τητα των μόνιμων κατοί­κων. Δεν είναι λογικό πολλές φορές μια πτήση από τη Ρόδο προς την Αθήνα να κοστί­ζει σχεδόν όσο ένα διεθνές ταξίδι σε μεγάλη ευρω­παϊκή πρω­τεύ­ουσα.

Παρά τις δυσκο­λίες, μπο­ρούμε να μιλάμε για μια του­ρι­στική σεζόν με θετικό πρόσημο;

Παρά τις δυσκο­λίες, η εικόνα παρα­μέ­νει θετική. Ξεκι­νή­σαμε τη χρονιά με αρκετές ανη­συ­χίες, όμως μέχρι στιγμής οι αφίξεις δια­τη­ρού­νται σε πολύ καλά επίπεδα. Η Ρόδος και τα υπό­λοιπα νησιά της Δωδε­κα­νή­σου συνε­χί­ζουν να απο­δει­κνύ­ουν ότι δια­θέ­τουν ισχυρές αντοχές. Με συνερ­γα­σία, σωστό σχε­δια­σμό και συνεχή επέν­δυση στον πολι­τι­σμό και στον του­ρι­σμό, μπο­ρούμε να αντι­με­τω­πί­σουμε τις προ­κλή­σεις και να δια­σφα­λί­σουμε ένα βιώσιμο μέλλον για τον τόπο μας.

Με την ιδιό­τητά σας, ως αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Πολι­τι­σμού, αυτές τις ημέρες πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν σημα­ντι­κές δράσεις και εγκαί­νια σε αυτόν τον τομέα με την παρου­σία της υπουρ­γού, κας Λίνας Μενδώνη και βεβαίως, του πρω­θυ­πουρ­γού κ. Κυριά­κου Μητσο­τάκη. Ποια είναι η σημασία τους για τα νησιά μας;

Πρό­κει­ται για μια ιδιαί­τερα σημα­ντική περίοδο για το Νότιο Αιγαίο. Παρα­δί­δο­νται στο κοινό σημα­ντικά μνημεία και πολι­τι­στι­κές υπο­δο­μές σε διάφορα νησιά. Στη Χάλκη, στη Σύμη, στη Ρόδο και στην Κω ολο­κλη­ρώ­νο­νται ή προ­χω­ρούν έργα που ανα­δει­κνύ­ουν τον ιστο­ρικό και αρχαιο­λο­γικό πλούτο της περιο­χής μας. Η συνερ­γα­σία της ΠΝΑι με το ΥΠΠΟ είναι εξαι­ρε­τική. Τα τελευ­ταία χρόνια έχει ανα­πτυ­χθεί μια στενή και παρα­γω­γική σχέση με το ΥΠΠΟ και προ­σω­πικά με την υπουργό κα Μενδώνη. Το Νότιο Αιγαίο δια­θέ­τει ένα τερά­στιο πολι­τι­στικό απόθεμα. Μιλάμε για σχεδόν το ένα τρίτο του πολι­τι­στι­κού απο­θέ­μα­τος της χώρας. Τα τελευ­ταία πέντε έως έξι χρόνια υλο­ποιού­νται έργα συνο­λι­κής αξίας που ξεπερ­νούν τα δύο δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Ορι­σμένα έχουν ήδη ολο­κλη­ρω­θεί, ενώ αρκετά ακόμη βρί­σκο­νται σε εξέλιξη. Είναι έργα σύνθετα, απαι­τη­τικά και υψηλής τεχνι­κής δυσκο­λίας, τα οποία ανα­βαθ­μί­ζουν συνο­λικά την εικόνα των νησιών μας.