Υπουργείο Πολιτισμού: Αυτά είναι τα έργα που αποδόθηκαν σε Ρόδο και Χάλκη – Τι έγινε σήμερα στο Τέμενος Ρετζέπ Πασά

Σημα­ντικά μνημεία εντός της Μεσαιω­νι­κής Πόλης της Ρόδου αλλά και στη Χάλκη απέδωσε στους πολίτες η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη. Μεταξύ αυτών το Τέμενος Ρετζέπ Πασά, ένα από τα σημα­ντι­κό­τερα δείγ­ματα της οθω­μα­νι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής στα Δωδε­κά­νησα, το Οθω­μα­νικό Αρχο­ντικό Χασάν Μπέη το οποίο θα λει­τουρ­γή­σει ως εκθε­σια­κός χώρος ανα­δει­κνύ­ο­ντας την ιστορία της Ρόδου στη μεγάλη ιστο­ρική δια­χρο­νία, καθώς και η ανά­δειξη των Επι­θα­λάσ­σιων Οχυ­ρώ­σεων της Πόλης της Ρόδου από τον Μόλο του Naillac έως τον Μόλο των Μύλων.

Τα έργα χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν με εθνι­κούς πόρους του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και πόρους του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας. Τα έργα προ­στα­σίας, ανά­δει­ξης και απο­κα­τά­στα­σης ολο­κλη­ρώ­θη­καν από τις αρμό­διες υπη­ρε­σίες του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, την Εφορεία Αρχαιο­τή­των, την Υπη­ρε­σία Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων και Τεχνι­κών Έργων Δωδε­κα­νή­σου.

«Ύστερα από τέσσερα χρόνια συστη­μα­τι­κής και σκληρής δου­λειάς, το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού έχει τη μεγάλη χαρά να απο­δί­δει στην τοπική κοι­νω­νία της Ρόδου και στους χιλιά­δες επι­σκέ­πτες του νησιού, μια σειρά από εξαι­ρε­τικά σημα­ντικά μνημεία. Η ελλη­νική πολι­τεία απο­κα­θι­στά με τον ίδιο σεβασμό τα μνημεία όλων των ιστο­ρι­κών περιό­δων» δήλωσε η Λίνα Μενδώνη και πρό­σθεσε: «Αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι, χρι­στια­νικά, βυζα­ντινά και οθω­μα­νικά μνημεία αντι­με­τω­πί­ζο­νται ισότιμα, καθώς όλα μαζί συν­θέ­τουν το πολύ­τιμο μωσαϊκό της ιστο­ρι­κής μας ταυ­τό­τη­τας. Ειδικά, για την πόλη της Ρόδου, οι συνο­λι­κοί πόροι που δια­θέ­σαμε αγγί­ζουν τα 45 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Προι­κο­δο­τούμε τη Μεσαιω­νική Πόλη με εμβλη­μα­τικά έργα, τα οποία δεν προ­έ­κυ­ψαν τυχαία, αλλά απο­τε­λούν καρπό ενός συγκρο­τη­μέ­νου στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού. Το Αρχο­ντικό Χασάν Μπέη στην είσοδο της Μεσαιω­νι­κής Πόλης, το Τέμενος Ρετζέπ Πασά και οι Επι­θα­λάσ­σιες Οχυ­ρώ­σεις δεν απο­τε­λούν απλώς σημα­ντικά αρχι­τε­κτο­νικά σύνολα. Απο­τε­λούν ζωντα­νούς πυρήνες πολι­τι­σμού που θα λει­τουρ­γή­σουν ως νέοι πόροι παι­δείας, ιστο­ρι­κής γνώσης και βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης. Σε μια εποχή παγκό­σμιων προ­κλή­σεων η απο­κα­τά­σταση των τεκ­μη­ρίων της συλ­λο­γι­κής μας μνήμης -μέσα από την ανα­γέν­νηση των μνη­μείων μας- απο­τε­λεί ένα πανί­σχυρο κρίκο στην αλυσίδα της άμυνας της χώρας μας. Ένας λαός που είναι υπε­ρή­φα­νος για την κλη­ρο­νο­μιά του, ξέρει να υπε­ρα­σπί­ζε­ται με τον καλύ­τερο δυνατό τρόπο την ίδια του την πατρίδα».

Το Τέμενος Ρετζέπ Πασά βρί­σκε­ται στην πλατεία Δωριέως στη Μεσαιω­νική Πόλη. Χτί­στηκε περί το 1587, προς τιμήν του ομώ­νυ­μου ναυάρ­χου και απο­τε­λεί ένα από τα σημα­ντι­κό­τερα δείγ­ματα οθω­μα­νι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής στα Δωδε­κά­νησα. Το μνημείο εμφά­νιζε σοβαρά προ­βλή­ματα. Η επέμ­βαση -συνολικού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 900.000 ευρώ- κρίθηκε ανα­γκαία για τη διάσωσή του. Μέσω της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν -τόσο στο τέμενος, όσο και στο μαυ­σω­λείο του Ρετζέπ Πασά- εκτε­τα­μέ­νες εργα­σίες στε­ρέ­ω­σης και συντή­ρη­σης, διά­σω­σης του πολύ­τι­μου ζωγρα­φι­κού του δια­κό­σμου, ανα­κα­τα­σκευή των γύψινων, μαρ­μά­ρι­νων και ξύλινων στοι­χείων, καθώς και δομική απο­κα­τά­σταση του μιναρέ. Το μνημείο απο­δί­δε­ται στην κοι­νω­νία της Ρόδου πλήρως απο­κα­τε­στη­μένο, λει­τουρ­γώ­ντας ως ένας σύγ­χρο­νος, υπο­δειγ­μα­τι­κός πολι­τι­στι­κός χώρος.

Στην σημερνή εκδή­λωση παρα­βρέι­θη­καν η υπουρ­γός Πολι­τι­σμού κ. Λίνα Μενδώνη, ο Περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου και πρό­ε­δρος της ΕΝΠΕ  κ. Γιώργος Χατζη­μάτ­κος. ο δήμαρ­χος Ρόδου κ. Αλέ­ξαν­δρος Κολιά­δης, στελέχη του υπουρ­γού Πολι­τι­σμού της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας Δωδε­κα­νή­σου ο Ιμάμης Ρόδου κ. Χασαν Καρά Αλή, ο πρό­ε­δρος του Βακούφ κ. Βιντίμι Σαλή η πρώην πρό­ε­δρος του ΒΑΚΟΥΦ περι­φε­ρεια­κοί δημο­τι­κοί σύμ­βου­λοι  και πληθος κόσμου .

Το έργο «Απο­κα­τά­σταση και Ανά­δειξη των Επι­θα­λάσ­σιων Οχυ­ρώ­σεων από τον Μόλο του Naillac έως τον Μόλο των Μύλων» δια­σφά­λισε, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό ύψους σχεδόν 1.200.000 ευρώ, τη μακρο­πρό­θε­σμη προ­στα­σία του αμυ­ντι­κού συμπλέγ­μα­τος στη λιμε­νική ζώνη. Παράλ­ληλα, επε­τεύ­χθη ο στόχος της λει­τουρ­γι­κής δια­σύν­δε­σης των μνη­μείων με την καθη­με­ρι­νό­τητα και τον αστικό ιστό της Μεσαιω­νι­κής Πόλης. Πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν σχο­λα­στι­κές συμπλη­ρώ­σεις τοι­χο­ποι­ιών, καθώς και στε­ρε­ώ­σεις μεσαιω­νι­κών και αρχαίων θεμε­λιώ­σεων. Οι παρεμ­βά­σεις επι­κε­ντρώ­θη­καν στη στε­ρέ­ωση και απο­κα­τά­σταση των οχυ­ρω­μα­τι­κών κατα­σκευών στον πύργο και τον προ­μα­χώνα του Απο­στό­λου Παύλου, καθώς και στον Μόλο του Naillac, περι­λαμ­βά­νο­ντας τις επάλ­ξεις του πύργου, την εσω­τε­ρική πύλη και τις κανο­νιο­θυ­ρί­δες του προ­πυρ­γίου στο οχυ­ρω­μα­τικό σύμπλεγμα της βυζα­ντι­νής θαλασ­σι­νής πύλης. Παράλ­ληλα, στο συγκρό­τημα της νεό­τε­ρης θαλασ­σι­νής πύλης στε­ρε­ώ­θηκε το σπει­ροει­δές κλι­μα­κο­στά­σιο, ενώ στην πυρ­γοειδή πύλη της Αγίας Αικα­τε­ρί­νης απο­κα­τα­στά­θη­καν η άνω στάθμη, οι επάλ­ξεις και η παλαιά σκάλα. Για την αισθη­τική και λει­τουρ­γική ανα­βάθ­μιση του συνόλου, εγκα­τα­στά­θη­καν σύγ­χρονα ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γικά δίκτυα και ειδικός φωτι­σμός ανά­δει­ξης, ενώ δημιουρ­γή­θη­καν οργα­νω­μέ­νες προ­σβά­σεις, και δια­δρο­μές κυκλο­φο­ρίας.

Ολο­κλη­ρώ­θηκε, επίσης, η απο­κα­τά­σταση του Οθω­μα­νι­κού Αρχο­ντι­κού Χασάν Μπέη, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό περίπου 2.000.000 €. Το αρχο­ντικό μετα­τρέ­πε­ται σε έναν νέο πολι­τι­στικό πόλο της Μεσαιω­νι­κής Πόλης, ιδανικό για τη φιλο­ξε­νία ποι­κί­λων πολι­τι­στι­κών δράσεων. Πρό­κει­ται για ένα μονα­δικό ιστο­ρικό οίκημα, του οποίου η απο­κα­τά­σταση ανα­δει­κνύει την αισθη­τική και ιστο­ρική αξία της συγκε­κρι­μέ­νης περιό­δου, στη Ρόδο. Οι εργα­σίες περιε­λάμ­βα­ναν την άρση της ετοι­μορ­ρο­πίας, την πλήρη στε­ρέ­ωση και ανα­κα­τα­σκευή των λιθο­δο­μών, την απο­κα­τά­σταση της ξύλινης σκάλα, του μεσο­πα­τώ­μα­τος και της στέγης καθώς και την εγκα­τά­σταση σύγ­χρο­νων ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γι­κών δικτύων και συστη­μά­των ασφα­λείας.

Το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, μέσα από τη δομική στε­ρέ­ωση, τη συντή­ρηση και τη λει­τουρ­γική δια­σύν­δεση των μνη­μείων με τον αστικό ιστό, ανα­βαθ­μί­ζει αισθη­τικά και λει­τουρ­γικά, τη Μεσαιω­νική Πόλη της Ρόδου. Παγκό­σμιο ορόσημο, προ­στα­τευό­μενο από την UNESCO. Η ολο­κλή­ρωση των έργων ανα­δει­κνύει έμπρα­κτα την πολυ­πο­λι­τι­σμική ιστο­ρική δια­στρω­μά­τωση του νησιού, απο­δί­δο­ντας πολύ­τι­μους δημό­σιους χώρους στην κοι­νω­νία και δημιουρ­γώ­ντας νέους, σύγ­χρο­νους πόρους για την παιδεία, την ιστο­ρική γνώση και τη βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη.4

Στη Χάλκη, η Λίνα Μενδώνη εγκαι­νί­ασε το νεοϊ­δρυ­θέν Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο και παρέστη στην τελετή επα­να­λει­τουρ­γίας του πλήρως απο­κα­τε­στη­μέ­νου μετα­βυ­ζα­ντι­νού ναού της Πανα­γίας της Χωρια­νής, στο Κάστρο του νησιού. Τα δύο έργα, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού άνω του 1.000.000 ευρώ, υλο­ποι­ή­θη­καν από την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου, με χρη­μα­το­δό­τηση από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας και εθνι­κούς πόρους του.

Η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Το Αιγαίο απο­τε­λεί το δια­χρο­νικό λίκνο του ελλη­νι­κού πολι­τι­σμού. Για την Κυβέρ­νηση του Κυριά­κου Μητσο­τάκη και το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, η παρου­σία μας στα νησιά μας και η απο­κα­τά­σταση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς τους απο­τε­λεί διαρκές χρέος μας απέ­να­ντι στους νησιώ­τες μας. Στόχος μας παρα­μέ­νει κάθε νησί να απο­κτή­σει τη δική του κιβωτό μνήμης. Το νεοϊ­δρυ­θέν Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο Χάλκης είναι το 31ο μουσείο που παρα­δί­δουμε στους πολίτες, από το 2019. Κάθε Μουσείο, ανε­ξάρ­τητα από το μέγεθός του, δια­φυ­λάσ­σει την ταυ­τό­τητα και την ιστορία του τόπου, απο­τε­λώ­ντας ζωντανό πυρήνα παι­δείας για τις νέες γενιές. Παράλ­ληλα, με ιδιαί­τερη συγκί­νηση απο­δώ­σαμε πλήρως απο­κα­τε­στη­μένο στην αρχική του λατρευ­τική χρήση τον Ιερό Ναό της Πανα­γίας Χωρια­νής. Η ολο­κλή­ρωση και η απόδοση στην τοπική κοι­νω­νία της ακρι­τι­κής Χάλκης δύο σημα­ντι­κών έργων, απο­τε­λεί την από­δειξη της προ­σή­λω­σης της Πολι­τείας στην ισότιμη πολι­τι­στική ανά­πτυξη όλων των περι­φε­ρειών της χώρας μας».

Το Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο Χάλκης, το οποίο δημιουρ­γή­θηκε στο πλαίσιο της πολι­τι­κής του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού για την ενί­σχυση των μου­σεια­κών υπο­δο­μών στα νησιά, στε­γά­ζε­ται σε παρα­δο­σιακό κτήριο στον Εμπο­ρειό, δωρεά του Σάββα Θεο­δω­ρίδη προς τον Δήμο Χάλκης, το οποίο δια­μορ­φώ­θηκε σύμφωνα με τις σύγ­χρο­νες μου­σεια­κές προ­δια­γρα­φές. Στο μουσείο εγκα­τα­στά­θη­καν σύγ­χρονα ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γικά συστή­ματα, υπο­δο­μές κλι­μα­τι­σμού, ασφά­λειας και πυρα­νί­χνευ­σης, καθώς και ειδικός εκθε­σια­κός φωτι­σμός. Το κτήριο είναι πλήρως προ­σβά­σιμο σε άτομα με ανα­πη­ρία και δια­θέ­τει οπτι­κο­α­κου­στικά μέσα και ενη­με­ρω­τικό υλικό, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων εκδό­σεων σε γραφή Braille. Η μόνιμη έκθεση παρου­σιά­ζει τη γεω­γρα­φία και την ιστορία της Χάλκης, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τη θέση και τον ρόλο του νησιού κατά την αρχαιό­τητα μέσα από τα αρχαιο­λο­γικά ευρή­ματα που έχουν προ­κύ­ψει από τις έρευνες των τελευ­ταίων δεκα­ε­τιών.

Ο Ιερός Ναός της Πανα­γίας Χωρια­νής βρί­σκε­ται στον μεσαιω­νικό οικισμό του Χωριού, στη βόρεια πλευρά του λόφου Παλαιό­κα­στρο, κάτω από το μεσαιω­νικό κάστρο της Χάλκης. Κτι­σμέ­νος πιθα­νό­τατα τον 17ο αιώνα, απο­τε­λεί χαρα­κτη­ρι­στικό δείγμα της μετα­βυ­ζα­ντι­νής εκκλη­σια­στι­κής αρχι­τε­κτο­νι­κής των Δωδε­κα­νή­σων. Οι εργα­σίες στο μνημείο περιέ­λα­βαν τη στατική ενί­σχυση και την αρχι­τε­κτο­νική απο­κα­τά­σταση του κελύ­φους και της θολωτής οροφής του, την ανα­κα­τα­σκευή του περι­βό­λου και τη βελ­τί­ωση της πρό­σβα­σης. Παράλ­ληλα, πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν εργα­σίες καθα­ρι­σμού και στε­ρέ­ω­σης του ζωγρα­φι­κού δια­κό­σμου, συντή­ρη­σης του ξυλό­γλυ­πτου τέμπλου και του εικο­νο­στα­σίου, καθώς και απο­κα­τά­στα­σης πέντε φορητών εικόνων ιδιαί­τε­ρης ιστο­ρι­κής και καλ­λι­τε­χνι­κής αξίας.

Η Λίνα Μενδώνη είχε συνά­ντηση εργα­σίας στο Δημαρ­χείο Χάλκης με τον Δήμαρχο Ευάγ­γελο Φρα­γκάκη, παρου­σία του Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργου Χατζη­μάρ­κου. Στο επί­κε­ντρο της συζή­τη­σης βρέθηκε το κρίσιμο ζήτημα του δημο­γρα­φι­κού, καθώς και η ανα­ζή­τηση απο­τε­λε­σμα­τι­κών τρόπων και κινή­τρων για την ενί­σχυση και αύξηση του μόνιμου πλη­θυ­σμού της Χάλκης. Ιδιαί­τερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη υλο­ποί­η­σης στο­χευ­μέ­νων έργων που να δίνουν ορι­στική λύση στο στε­γα­στικό πρό­βλημα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι δημό­σιοι υπάλ­λη­λοι, όπως εκπαι­δευ­τι­κοί και σώματα ασφα­λείας, οι οποίοι υπη­ρε­τούν στο νησί.

Πηγή: protothema.gr