Υπεράκτιο αιολικό πάρκο ανοιχτά της Κατταβιάς

• Έρευνες έχουν ήδη πραγ­μα­το­ποι­η­θεί δυτικά της Ρόδου για την εγκα­τά­σταση μεγάλου υπε­ρά­κτιου αιο­λι­κού πάρκου περίπου έξι ναυτικά μίλια από τις ακτές

Στο επί­κε­ντρο του σχε­δια­σμού για την ανά­πτυξη υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών πάρκων εισέρ­χε­ται πλέον η Νότια Ρόδος, καθώς -σύμφωνα με πληροφορίες- έχουν ήδη πραγ­μα­το­ποι­η­θεί οι απα­ραί­τη­τες έρευνες στη θαλάσ­σια περιοχή δυτικά της Κατ­τα­βιάς, προ­κει­μέ­νου κον­σόρ­τσιουμ εται­ρειών να προ­χω­ρή­σει στην εγκα­τά­σταση μεγάλου υπε­ρά­κτιου αιο­λι­κού πάρκου σε από­σταση περίπου έξι ναυ­τι­κών μιλίων από τις ακτές.

Οι έρευνες περι­λαμ­βά­νουν μετρή­σεις για το βάθος, ανα­ζή­τηση πιθανών ναρκών από τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλεμο (είχε ναρ­κο­θε­τη­θεί η ευρύ­τερη περιοχή της Ρόδου) και εκτι­μή­σεις για το ανά­γλυφο του βυθού για να αγκυ­ρω­θούν οι ανε­μο­γεν­νή­τριες με καλώδια.

Πρό­κει­ται για Cluster Νορ­βη­γι­κών συμ­φέ­ρο­νταν καθώς οι Βίκινγκς ήταν από τους πρώτους που είχαν ενδια­φερ­θεί για το θαλάσ­σιο αιολικό δυνα­μικό της Ελλάδας όταν το 2018 η Equinor είχε διορ­γα­νώ­σει εκδή­λωση στην Αθήνα. Εκπρό­σω­ποι από το cluster Norwegian Offshore Wind έχουν επι­σκε­φθεί αρκετές φορές τη χώρα μας. Η κύρια εται­ρεία νορ­βη­γι­κών συμ­φε­ρό­ντων που ηγείται των υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών πάρκων παγκο­σμίως είναι η Equinor (πρώην Statoil). Τα θαλάσ­σια (ή υπε­ρά­κτια) αιολικά πάρκα (Offshore Wind Farms) είναι εγκα­τα­στά­σεις που παρά­γουν περισ­σό­τερη καθαρή ενέρ­γεια – αν και η κατα­σκευή τους είναι τεχνικά πιο απαι­τη­τική και δαπανηρή- αφού οι άνεμοι στη θάλασσα είναι ισχυ­ρό­τε­ροι και πιο στα­θε­ροί.

Οι πλωτές (Floating) ανε­μο­γεν­νή­τριες απο­τε­λούν τη μονα­δική λύση για βαθιές θάλασ­σες, όπως το Αιγαίο. Σύμφωνα με τα επίσημα στα­τι­στικά στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Επι­στη­μο­νι­κής Ένωσης Αιο­λι­κής Ενέρ­γειας (ΕΛΕΤΑΕΝ) η παρα­γωγή από Αιολικά Πάρκα στην χώρα μας είναι 5.695 MW για το τέλος του 2025 με στόχο για το 2030 τα 10.800 ΜW. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ανοίγει σε πανελ­λα­δικό επίπεδο η συζή­τηση για το νέο Ειδικό Χωρο­τα­ξικό Πλαίσιο των Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας και κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο θα ανα­πτυ­χθούν τα υπε­ρά­κτια αιολικά πάρκα στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες.

Η καθη­γή­τρια Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο, Στέλλα Κυβέλου-Χιωτίνη, παρεμ­βαί­νο­ντας στη δημόσια συζή­τηση, επι­ση­μαί­νει ότι η Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να αντι­με­τω­πί­ζει τον θαλάσ­σιο χώρο με λογικές απο­κλει­σμών και δια­χω­ρι­σμού χρήσεων, τη στιγμή που η Ευρώπη προχωρά σε μοντέλα συνύ­παρ­ξης δρα­στη­ριο­τή­των και πολυ­λει­τουρ­γι­κής αξιο­ποί­η­σης του θαλάσ­σιου χώρου. Όπως τονίζει, σε χώρες της Βόρειας Θάλασ­σας, της Βαλ­τι­κής αλλά και της δυτικής Μεσο­γείου, τα υπε­ρά­κτια αιολικά πάρκα δεν αντι­με­τω­πί­ζο­νται πλέον ως «απο­μο­νω­μέ­νες ενερ­γεια­κές ζώνες», αλλά ως τμήματα σύν­θε­των θαλάσ­σιων οικο­συ­στη­μά­των, όπου μπορούν να συνυ­πάρ­χουν η αλιεία, οι υδα­το­καλ­λιέρ­γειες, η προ­στα­σία της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, η έρευνα, ακόμη και η πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά.

Ευρω­παϊκό παρά­δειγμα ολο­κλη­ρω­μέ­νης γαλά­ζιας ανά­πτυ­ξης η Νότια Ρόδος

Ιδιαί­τερη αναφορά κάνει η κα Κυβέλου στη Νότια Ρόδο, η οποία -όπως υπογραμμίζει- συγκα­τα­λέ­γε­ται ήδη στις περιο­χές που εξε­τά­ζο­νται για την ανά­πτυξη υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών εγκα­τα­στά­σεων και ανα­μέ­νε­ται να απο­τε­λέ­σει μία από τις πρώτες ουσια­στι­κές δοκι­μα­σίες του νέου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού. Η ίδια χαρα­κτη­ρί­ζει τη θαλάσ­σια περιοχή της Ρόδου ως έναν «σύνθετο χώρο», όπου συνυ­πάρ­χουν του­ρι­σμός, αλιευ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, ναυ­τι­λια­κές δια­δρο­μές, ευαί­σθητα οικο­συ­στή­ματα αλλά και σημα­ντι­κοί πόροι υπο­βρύ­χιας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Σύμφωνα με την καθη­γή­τρια, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η παρα­γωγή «πρά­σι­νης» ενέρ­γειας, αλλά κυρίως αν θα εφαρ­μο­στεί στην πράξη ένα μοντέλο πολ­λα­πλών χρήσεων και συνερ­γειών, το οποίο θα επι­τρέ­ψει την ισορ­ρο­πη­μένη ανά­πτυξη όλων των δρα­στη­ριο­τή­των στη θαλάσ­σια περιοχή. «Η Νότια Ρόδος μπορεί να εξε­λι­χθεί είτε σε ευρω­παϊκό παρά­δειγμα ολο­κλη­ρω­μέ­νης γαλά­ζιας ανά­πτυ­ξης είτε σε ακόμη μία περί­πτωση όπου οι συγκρού­σεις χρήσεων θα αντι­με­τω­πι­στούν απο­κλει­στικά μέσω απα­γο­ρεύ­σεων και χωρικών απο­κλει­σμών», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Η κα Κυβέλου ασκεί παράλ­ληλα κριτική στο υπό δια­βού­λευση χωρο­τα­ξικό πλαίσιο, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι, παρά τις ανα­φο­ρές στη συνύ­παρξη δρα­στη­ριο­τή­των, στην πράξη εξα­κο­λου­θεί να βασί­ζε­ται σε «ζώνες απο­κλει­σμού», αντι­με­τω­πί­ζο­ντας συχνά τις ενάλιες αρχαιό­τη­τες, τα θαλάσ­σια πάρκα, τα προ­στα­τευό­μενα οικο­συ­στή­ματα και τις ναυ­τι­λια­κές δια­δρο­μές κυρίως ως περιο­χές απο­φυ­γής για τις ενερ­γεια­κές εγκα­τα­στά­σεις. Όπως εξηγεί, η νέα ευρω­παϊκή στρα­τη­γική για τη Γαλάζια Οικο­νο­μία κινεί­ται πλέον προς δια­φο­ρε­τική κατεύ­θυνση, δίνο­ντας έμφαση στις συνέρ­γειες μεταξύ ενέρ­γειας, περι­βάλ­λο­ντος, αλιείας, πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και τοπικής ανά­πτυ­ξης.

Η ίδια θεωρεί ότι οι απο­φά­σεις που λαμ­βά­νο­νται σήμερα για περιο­χές όπως η Νότια Ρόδος θα καθο­ρί­σουν για δεκα­ε­τίες τη σχέση της ενερ­γεια­κής μετά­βα­σης με τη θαλάσ­σια βιο­ποι­κι­λό­τητα, τον του­ρι­σμό, την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά και την τοπική οικο­νο­μία. Τέλος, υπο­γραμ­μί­ζει την ανάγκη ευρείας επι­μόρ­φω­σης των τοπικών, περι­φε­ρεια­κών και εθνικών αρχών σε ζητή­ματα θαλάσ­σιας χωρο­τα­ξίας, παρα­κο­λού­θη­σης σωρευ­τι­κών επι­πτώ­σεων και κοινής δια­κυ­βέρ­νη­σης, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η Ελλάδα καλεί­ται πλέον να απο­φα­σί­σει αν θα παρα­μεί­νει σε μια λογική χωρικών απο­κλει­σμών ή αν θα διεκ­δι­κή­σει πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο στη νέα εποχή της Γαλά­ζιας Οικο­νο­μίας.