5o Θερινό Σχολείο Φυσικών Επιστημών στη Νίσυρο

Στο επίκεντρο της επιστημονικής κοινότητας βρίσκεται η Νίσυρος από την 1η έως τις 8 Ιουνίου 2026. Το νησί μας φιλοξενεί το 5ο Θερινό Σχολείο Φυσικών Επιστημών, μετατρέποντας το μοναδικό ηφαιστειακό τοπίο σε ένα ζωντανό, «ανοιχτό εργαστήριο» φυσικών επιστημών.

Με «πυξίδα» το Γεωπάρκο Νισύρου, το οποίο έχει ενταχθεί στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO, τον εμβληματικό κρατήρα «Στέφανο» και το Παρατηρητήριο του Ηφαιστείου, διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί, ερευνητές και μεταπτυχιακοί φοιτητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό θα ενώσουν τις δυνάμεις τους. Μέσα από ένα πλούσιο πρόγραμμα διαλέξεων και πρωτοποριακών ασκήσεων υπαίθρου, οι συμμετέχοντες θα μελετήσουν τη γεωλογική εξέλιξη της περιοχής, τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τις προκλήσεις της βιώσιμης ανάπτυξης.

Το Θερινό Σχολείο τελεί υπό την αιγίδα του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Νερό, Βιόσφαιρα και Κλιματική Αλλαγή» του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και φιλοξενείται στο εμβληματικό κτίριο του Παλαιού Δημοτικού Σχολείου στον Εμπορειό, έναν χώρο που ο Δήμος Νισύρου έχει παραχωρήσει στο ΕΚΠΑ για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Το πρόγραμμα υλοποιείται με τη συνεργασία του Γεωπάρκου Νισύρου, του Εργαστηρίου Κλιματολογίας και Ατμοσφαιρικού Περιβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), της Δημοτικής Κοινωφελούς Επιχείρησης Νισύρου (ΔΗ.Κ.Ε.Ν.), ως Φορέας Διαχείρισης του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO Νισύρου, και με τη στήριξη της τοπικής κοινωνίας.

Η Νίσυρος ως μέλος του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων, αποτελεί ένα μοναδικό φυσικό μνημείο όπου η γεωλογική κληρονομιά συνδυάζεται με τη βιοποικιλότητα και τον πολιτισμό, προωθώντας τη βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της επιστημονικής έρευνας και της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.

Το Θερινό Σχολείο δεν περιορίζεται μόνο στην ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά ανοίγεται ενεργά στην τοπική κοινωνία. Μετατρέπει τη Νίσυρο σε διεθνή ακαδημαϊκό κόμβο, όπου η σύμπραξη επιστήμης, φύσης και κοινωνίας δημιουργεί μια νέα προοπτική για τη νέα γενιά και την τοπική οικονομία. Εδραιώνει τη Νίσυρο ως έναν «ανοιχτό εργαστηριακό χώρο» παγκόσμιας εμβέλειας, όπου η διεπιστημονική προσέγγιση συμβάλει στην παραγωγή πρωτογενούς γνώσης.

Στο πλαίσιο της διοργάνωσης θα πραγματοποιηθούν δράσεις που αναδεικνύουν τη σημασία της βιωσιμότητας και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Το επιστημονικό πρόγραμμα του 5ου Θερινού Σχολείου στη Νίσυρο καλύπτει ένα ευρύτατο φάσμα των φυσικών επιστημών, περιλαμβάνοντας πεδία όπως η Φυσική, η Γεωλογία, η Δασολογία, η Οικολογία, η Μετεωρολογία και η Κλιματολογία.

Οι θεματικές ενότητες ξεκινούν με τον βιοκλιματικό αστικό σχεδιασμό και τη μελέτη της επίδρασης των βιοκλιματικών συνθηκών στον τουρισμό μέσα από θεωρητικά μοντέλα και μετρήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ατμοσφαιρική ρύπανση και την εκπαίδευση σε μεθόδους βιώσιμης ανάπτυξης για την ενεργειακή αυτονομία των ελληνικών νησιών, καθώς και στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της ξηρασίας μέσω τεχνικών συλλογής βρόχινου νερού και έξυπνων συστημάτων άρδευσης.

Το πρόγραμμα εμβαθύνει επίσης σε εξειδικευμένα αντικείμενα όπως η δενδροχρονολόγηση, η γεωμορφολογική διαχείριση των μεσογειακών λιμνοθαλασσών και η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στις φυσικές επιστήμες. Παράλληλα, εξετάζονται οι μέθοδοι πρόβλεψης συμπεριφοράς δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα, καθώς και οι γεωλογικοί και κλιματικοί κίνδυνοι.

Στο επίπεδο της εργασίας πεδίου, το πρόγραμμα περιλαμβάνει την τρισδιάστατη χαρτογράφηση ηφαιστειακών κρατήρων με χρήση drone, την ανάλυση αέριας ρύπανσης και βιοκλιματικών παραμέτρων στον κρατήρα, καθώς και την ενδελεχή εκπαίδευση στη γεωλογία και την ηφαιστειακή ιστορία της Νισύρου μέσω γεωδιαδρομών και παρατηρήσεων τεκτονικών δομών. Οι εργασίες ολοκληρώνονται με την επεξεργασία πειραματικών δεδομένων και ορθοφωτογραφιών, αλλά και με δράσεις περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, όπως ο καθαρισμός ακτών στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας των Ωκεανών.

Το Θερινό Σχολείο ενσωματώνει τη γνώση στην τοπική κοινωνία μέσω στοχευμένων δράσεων:

• 5 Ιουνίου (Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος): Εκπαίδευση σε γεωλογικούς και κλιματικούς κινδύνους στον χώρο του ηφαιστείου.

• 8 Ιουνίου (Παγκόσμια Ημέρα Ωκεανών): Εθελοντικός καθαρισμός της παραλίας «Χοχλάκοι» με τη συμμετοχή φοιτητών, κατοίκων και μαθητών, ενισχύοντας την περιβαλλοντική συνείδηση της νέας γενιάς.

Το 5ο Θερινό Σχολείο Φυσικών Επιστημών αποτελεί πλέον θεσμό για την επιστήμη στο Αιγαίο, αναδεικνύοντας τη Νίσυρο σε έναν διεθνή κόμβο έρευνας και εκπαίδευσης για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή. Παράλληλα, ανοίγει δρόμους για ακαδημαϊκές συνεργασίες μέσω των προγραμμάτων Erasmus+ και Horizon, ενώ οι φοιτητές μετατρέπονται σε «διεθνείς πρεσβευτές» που προωθούν ένα μοντέλο ποιοτικού και βιώσιμου τουρισμού.