Στο ίδιο έργο θεατές: Η Άγκυρα ανακυκλώνει την προπαγάνδα της σε Ρόδο και Κω περί «μειονοτήτων»

• Για ακόμα μία φορά, επιστρατεύονται «σύλλογοι» και τουρκικά ΜΜΕ για να στήσουν σκηνικό περί δήθεν «μειονότητας» στα Δωδεκάνησα

Συντονισμένη εκστρατεία φαίνεται πως επιχειρούν συλλογικότητες με έδρα στην Τουρκία για να παρουσιάσουν τη μουσουλμανική κοινότητα Ρόδου και Κω ως «εθνική μειονότητα», και η ημερομηνία που επέλεξαν δεν είναι τυχαία. Η 19η Μαΐου, για την Ελλάδα Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων, για την Τουρκία είναι «εθνική γιορτή νεολαίας και αθλητισμού», επέτειος της έναρξης του πολέμου ανεξαρτησίας το 1919.
Ο σύλλογος ROISDER εξέδωσε ανακοινώσεις τις οποίες τα τουρκικά μέσα αναπαρήγαγαν, απευθυνόμενες στους «ομογενείς» των νησιών και αναδεικνύοντας την «οθωμανική κληρονομιά» τους. Ωστόσο, η επιλογή της ημέρας που η Ελλάδα τιμά τα θύματα της Γενοκτονίας για να επανέλθει η διεκδίκηση «δικαιωμάτων» από την Τουρκία σε ελληνικό έδαφος, μόνο τυχαία δεν φαίνεται.
Ο ROISDER (Rodos İstanköy ve Onikiada Türkleri Kültür ve Dayanışμα Derneği – Πολιτιστικός και Αλληλέγγυος Σύλλογος Τούρκων Ρόδου, Κω και Δωδεκανήσου) είναι ένας σύλλογος με έδρα την Τουρκία, του οποίου η εμβέλεια στη Ρόδο και την Κω παραμένει περιορισμένη. Εκδίδει σε τακτά χρονικά διαστήματα ανακοινώσεις τις οποίες αναλαμβάνουν να αναδείξουν και να «αξιοποιήσουν» τουρκικά μέσα ενημέρωσης, με την ισχύ του να μην πηγάζει από τη βάση των μελών του, αλλά από τη χρησιμότητά του ως μέσου άσκησης πολιτικής και διπλωματικής πίεσης.
Η επιλογή της 19ης Μαΐου εξυπηρετεί έναν βαθύτερο ιδεολογικό μεταβολισμό. Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει μια καθαρά εσωτερική εθνική γιορτή, συνδεδεμένη με τον πυρήνα του Κεμαλισμού, σε προϊόν πολιτικής επιρροής. Στοχεύει στη δημιουργία μιας τεχνητής συναισθηματικής ταύτισης των μουσουλμάνων της Δωδεκανήσου με τα εθνικά αφηγήματα της γείτονος. Μια επέτειος που για την Αθήνα αποτελεί ημέρα πένθους, μετατρέπεται έτσι σε όχημα προβολής ισχύος μέσα στην ελληνική επικράτεια.
Η στόχευση είναι ευανάγνωστη για όποιον γνωρίζει το διεθνές νομικό πλαίσιο. Η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 αναγνωρίζει ως μειονότητα στην Ελλάδα αποκλειστικά τους μουσουλμάνους της Θράκης. Οι μουσουλμάνοι των Δωδεκανήσων, που εντάχθηκαν στην Ελλάδα το 1947 με τη Συνθήκη των Παρισίων, δεν φέρουν κανένα αντίστοιχο νομικό καθεστώς. Είναι Έλληνες πολίτες, πλήρως ενταγμένοι στην τοπική κοινωνία, χωρίς καμία εκκρεμότητα έναντι οποιουδήποτε διεθνούς κειμένου.
Η νομική αυτή διαφοροποίηση έχει τεράστια σημασία. Όταν υπογράφηκε η Συνθήκη της Λωζάνης, τα Δωδεκάνησα τελούσαν υπό ιταλική κυριαρχία και εξαιρέθηκαν πλήρως από τις ρυθμίσεις για τις ανταλλαγές πληθυσμών και τα μειονοτικά καθεστώτα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Η ενσωμάτωσή τους στον εθνικό κορμό το 1947 έγινε με τη Συνθήκη των Παρισίων, η οποία μεταβίβασε την κυριαρχία από την Ιταλία στην Ελλάδα, καθιστώντας όλους τους μόνιμους κατοίκους, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, ισότιμους Έλληνες πολίτες.
Η Άγκυρα γνωρίζει ακριβώς αυτή την πραγματικότητα. Για τον λόγο αυτό δεν την αμφισβητεί ανοιχτά, αλλά επιχειρεί να τη διαβρώσει αθόρυβα, μεταφράζοντας την «πολιτιστική κληρονομιά» σε συγκεκριμένη διεκδικητική πλατφόρμα. Στις ανακοινώσεις των συλλόγων εγείρονται συστηματικά ζητήματα γύρω από τη διαχείριση της μουσουλμανικής περιουσίας (Βακούφια) σε Ρόδο και Κω, ενώ προβάλλεται το πάγιο αίτημα για ίδρυση αυτόνομων τουρκόφωνων σχολείων.
Μέσα από τη ρητορική περί δήθεν «καταπίεσης» θρησκευτικών και εκπαιδευτικών δικαιωμάτων, η Τουρκία επιχειρεί να κατασκευάσει ένα «κεφάλαιο» τύπου Θράκης στο Νότιο Αιγαίο. Η αναφορά των τουρκικών δημοσιευμάτων στην επέτειο της ιταλικής κατάληψης της Ρόδου τον Μάιο του 1912 και στους τάφους Οθωμανών στρατιωτών υπηρετεί ακριβώς αυτό το αφήγημα ιστορικής συνέχειας και δήθεν «λησμονημένων» δικαιωμάτων.
Στον αντίποδα, οι μουσουλμάνοι κάτοικοι της Ρόδου αποτελούν οργανικό τμήμα της τοπικής κοινωνίας για δεκαετίες. Στην πλειονότητά τους αποστρέφονται την κηδεμονία της Άγκυρας και αντιλαμβάνονται ότι οι ενέργειες συλλόγων εδρευόντων στη Σμύρνη ή την Προύσα τούς χρησιμοποιούν ως εργαλείο για σκοπούς που δεν τους αφορούν.
Η εκστρατεία αυτή, ωστόσο, δεν εξαντλείται στην ιστοριογραφία και στις ανακοινώσεις. Έμπειρες διπλωματικές πηγές στην Αθήνα επισημαίνουν ότι η κινητικότητα αυτή συμπίπτει χρονικά με δύο εξελίξεις ουσιαστικής σημασίας: Οι συζητήσεις στην Άγκυρα για το νέο νομοσχέδιο Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης επιχειρούν να «κυκλώσουν» το θαλάσσιο σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων, αμφισβητώντας το δικαίωμά τους σε πλήρη υφαλοκρηπίδα. Παράλληλα, καταγράφονται συστηματικές κινήσεις διοχέτευσης τουρκικών κεφαλαίων στην τοπική αγορά ακινήτων μέσω τρίτων χωρών με στόχο τη δημιουργία ιδιοκτησιακού αποτυπώματος, την ώρα που οι τουριστικές ροές και η «βίζα εξπρές» χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία σχέσεων οικονομικής αλληλεξάρτησης.
Η πολιτιστική διπλωματία, η νομική αμφισβήτηση και η οικονομική διείσδυση δεν κινούνται παράλληλα τυχαία, αλληλοτροφοδοτούνται. Αναλυτές που παρακολουθούν συστηματικά την τουρκική στρατηγική εντάσσουν πλέον τη δραστηριότητα αυτή στο πλαίσιο των υβριδικών επιχειρήσεων επιρροής και της στρατηγικής των «γκρίζων ζωνών». Πρόκειται για τη μεθοδική προσπάθεια συντήρησης εστιών πίεσης στο εσωτερικό της Ελλάδας, η οποία ευθυγραμμίζεται απόλυτα με την τρέχουσα κλιμάκωση από πλευράς Άγκυρας.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι ενέργειες αυτές συμπίπτουν με την οριστικοποίηση του τουρκικού νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και τον «Νόμο περί Ναυτικής Δικαιοδοσίας», καθώς και με τα εμπρηστικά σενάρια των τουρκικών μέσων ενημέρωσης που αμφισβητούν την κυριαρχία επί 152 νησίδων και βραχονησίδων. Οι υπόγειες αυτές διεργασίες αποδεικνύουν περίτρανα ότι η όποια κινητικότητα σε ανώτατο διπλωματικό επίπεδο δεν μεταβάλλει τη σταθερή επιδίωξη της Τουρκίας να δημιουργεί τετελεσμένα και να ασκεί διαρκή πολιτική πίεση στα νησιά μας.