Οι αλλαγές στο νέο πειθαρχικό δίκαιο για τους δημόσιους υπαλλήλους – Τι είναι η «πειθαρχική συνδιαλλαγή»

Νέο τοπίο δια­μορ­φώ­νει στον δημόσιο τομέα η ανα­μόρ­φωση του πει­θαρ­χι­κού δικαίου για τους δημό­σιους υπαλ­λή­λους μετά την ψήφιση από τη Βουλή του σχε­τι­κού νομο­σχε­δίου του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών. Με το νέο νομικό πλαίσιο διευ­ρύ­νο­νται τα πει­θαρ­χικά παρα­πτώ­ματα και οι ποινές, με σημα­ντι­κό­τερο την πρό­βλεψη για ορι­στική παύση σε περί­πτωση άρνησης συμ­με­το­χής στην αξιο­λό­γηση. Επέρ­χο­νται αλλαγές στην πει­θαρ­χική δια­δι­κα­σία καθώς καταρ­γού­νται τα συλ­λο­γικά πει­θαρ­χικά όργανα και αντι­κα­θί­στα­νται με νέο σώμα εξέ­τα­σης των πει­θαρ­χι­κών παρα­βά­σεων στο οποίο δεν θα συμ­με­τέ­χουν εκπρό­σω­ποι των εργα­ζο­μέ­νων.

Πει­θαρ­χικό παρά­πτωμα θεω­ρεί­ται η άρνηση υπαλ­λή­λου να συμ­με­τά­σχει στην αξιο­λό­γηση είτε ως αξιο­λο­γη­τής είτε ως αξιο­λο­γού­με­νος στη στο­χο­θε­σία, τις μετρή­σεις, το οποίο τιμω­ρεί­ται με πρό­στιμο ίσο με τις απο­δο­χές δύο μηνών, ενώ η ποινή της ορι­στι­κής παύσης (απόλυση) προ­βλέ­πε­ται εάν απο­φύ­γει την αξιο­λό­γηση για δύο συνε­χό­με­νες χρονιές.

Προ­βλέ­πε­ται επίσης ότι από την άσκηση ποι­νι­κής δίωξης για οποιο­δή­ποτε κακούρ­γημα ο υπάλ­λη­λος τίθεται σε αυτο­δί­καιη αργία, πρό­βλεψη που σήμερα ισχύει μόνο σε σχέση με τα εγκλή­ματα κατά της γενε­τή­σιας ελευ­θε­ρίας και της οικο­νο­μι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης της γενε­τή­σιας ζωής. Ακόμα, η στέρηση της προ­σω­πι­κής ελευ­θε­ρίας υπαλ­λή­λου, για όσο χρόνο αυτή διαρκεί, απο­τε­λεί λόγο για τη θέση του σε καθε­στώς αυτο­δί­καιης αργίας.

Όσοι απο­λύ­θη­καν από το Δημόσιο με την πει­θαρ­χική ποινή της ορι­στι­κής παύσης ή καταγ­γε­λίας της σύμ­βα­σης εργα­σίας με υπαι­τιό­τητά τους, μπορούν να διο­ρι­στούν εκ νέου μετά από 10 έτη αντί για 5 που ισχύει σήμερα. Επίσης, το προ­σω­ρινό κώλυμα εκ νέου διο­ρι­σμού κατα­λαμ­βά­νει και όσους υπαλ­λή­λους απώ­λε­σαν την υπαλ­λη­λική τους ιδιό­τητα (π.χ. με παραί­τηση) και ακο­λού­θως τους επι­βλή­θηκε αμε­τά­κλητα η πει­θαρ­χική ποινή της ορι­στι­κής παύσης λόγω συνέ­χι­σης της πει­θαρ­χι­κής δια­δι­κα­σίας μετά τη λύση της υπαλ­λη­λι­κής τους σχέσης.

Προ­στί­θε­νται νέες πει­θαρ­χι­κές ποινές που να επι­βάλ­λο­νται σε ορι­σμένα πει­θαρ­χικά παρα­πτώ­ματα: Αυτά είναι η στέρηση του δικαιώ­μα­τος χορή­γη­σης μισθο­λο­γι­κού κλι­μα­κίου από ένα έως πέντε έτη, η αφαί­ρεση έως τεσ­σά­ρων μισθο­λο­γι­κών κλι­μα­κίων και η απα­γό­ρευση άσκησης καθη­κό­ντων προϊ­στα­μέ­νου κατ’ ανα­πλή­ρωση ή με ειδικές δια­τά­ξεις για διά­στημα από ένα έως πέντε έτη.

Πέραν των πει­θαρ­χι­κών ποινών προ­βλέ­πε­ται για ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις η επιβολή επι­πλέον διοι­κη­τι­κής κύρωσης που κυμαί­νε­ται από 3.000 έως 100.000 ευρώ. Για πρώτη φορά εισά­γε­ται στο πει­θαρ­χικό δίκαιο του Δημο­σίου η λεγό­μενη «πει­θαρ­χική συν­διαλ­λαγή» που μπορεί να ζητήσει ο ελεγ­χό­με­νος υπάλ­λη­λος για να τύχει υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις ευνοϊ­κό­τερη ποινή.

Η δυνα­τό­τητα αυτή μπορεί να αξιο­ποι­η­θεί σε περι­πτώ­σεις πει­θαρ­χι­κών παρα­πτω­μά­των, τα οποία δεν επι­σύ­ρουν την ποινή της ορι­στι­κής παύσης και δεν έχει προ­κλη­θεί οικο­νο­μική ζημιά είτε η προ­κλη­θείσα ζημία έχει απο­κα­τα­στα­θεί πλήρως από τον υπάλ­ληλο. Οι δια­τά­ξεις του νέου πει­θαρ­χι­κού, που εισή­γαγε ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών Θοδωρής Λιβά­νιος, αφορούν στους υπαλ­λή­λους του Δημο­σίου, των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, καθώς και των νομικών προ­σώ­πων δημο­σίου δικαίου (ΝΠΔΔ) και θα ισχύ­σουν από το νέο έτος. Στις πει­θαρ­χι­κές υπο­θέ­σεις που αφορούν σε παρα­πτώ­ματα που τελέ­στη­καν έως την 31η Δεκεμ­βρίου 2025 και η πει­θαρ­χική δίωξη ασκεί­ται μετά την 1η Ιανουα­ρίου 2026 εφαρ­μό­ζο­νται οι νέες δια­τά­ξεις.

Το νέο πει­θαρ­χικό όργανο

Από το νέο έτος πιάνει δουλειά το Πει­θαρ­χικό Συμ­βού­λιο Ανθρώ­πι­νου Δυνα­μι­κού Δημό­σιου Τομέα, το οποίο αντι­κα­θι­στά τα υφι­στά­μενα πρω­το­βάθ­μια πει­θαρ­χικά συμ­βού­λια και το δευ­τε­ρο­βάθ­μιο πει­θαρ­χικό συμ­βού­λιο. Το νέο πει­θαρ­χικό όργανο θα απο­τε­λεί­ται από 60 δικα­στές, μέλη του Νομικού Συμ­βου­λίου του Κράτους, πλήρους και απο­κλει­στι­κής απα­σχό­λη­σης, για τους οποίους η υφυ­πουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών Βιβή Χαρα­λα­μπο­γιάννη ανέφερε στη Βουλή ότι θα προ­έλ­θουν από νέες πρό­σθε­τες προ­σλή­ψεις.

Το νέο πει­θαρ­χικό συμ­βού­λιο θα λει­τουρ­γεί σε κλι­μά­κια τρι­με­λούς και πεντα­με­λούς σύν­θε­σης, ανάλογα με τη βαρύ­τητα της εξε­τα­ζό­με­νης πει­θαρ­χι­κής υπό­θε­σης και σε αυτά δεν θα συμ­με­τέ­χουν εκπρό­σω­ποι των εργα­ζο­μέ­νων και στελέχη του Δημο­σίου. Μόνη παρου­σία συν­δι­κα­λι­στή είναι να παρου­σια­στεί εφόσον το επι­θυ­μεί ο διω­κό­με­νος υπάλ­λη­λος πριν την εκδί­καση της υπό­θε­σης για να εκθέσει απόψεις και να απο­χω­ρή­σει πριν την έναρξη της διά­σκε­ψης.

Όπως ανα­φέ­ρε­ται στην αιτιο­λο­γική έκθεση του ψηφι­σθέ­ντος νομο­σχε­δίου, με τις ρυθ­μί­σεις επι­χει­ρεί­ται η αντι­με­τώ­πιση χρόνιων καθυ­στε­ρή­σεων που έχουν παρου­σια­στεί στο πλαίσιο της πει­θαρ­χι­κής δια­δι­κα­σίας στον εν γένει δημόσιο τομέα. Σύμφωνα με τηρού­μενα στα­τι­στικά στοι­χεία, μέχρι την 31η Δεκεμ­βρίου 2024 περίπου 2.300 πει­θαρ­χι­κές υπο­θέ­σεις εκκρε­μούν στα εκατό 100 πρω­το­βάθ­μια πει­θαρ­χικά συμ­βού­λια. Σε πολλές περι­πτώ­σεις, μάλιστα, η ολο­κλή­ρωση των δια­δι­κα­σιών μπορεί να πλη­σιά­σει ή ακόμα και να ξεπε­ρά­σει τα πέντε έτη.

Ειδι­κό­τερα, ο βασικός λόγος των καθυ­στε­ρή­σεων εντο­πί­ζε­ται στον τρόπο συγκρό­τη­σης των Πρω­το­βάθ­μιων Πει­θαρ­χι­κών Συμ­βου­λίων, στα οποία προ­ε­δρεύ­ουν δικα­στές ή εισαγ­γε­λείς, των οποίων η συμ­με­τοχή σε πει­θαρ­χικά όργανα δεν απο­τε­λεί βασικό και κύριο, αλλά παράλ­ληλο καθήκον. Τα συλ­λο­γικά πει­θαρ­χικά όργανα καταρ­γού­νται από τις αρχές του 2027 και υπο­χρε­ού­νται να ολο­κλη­ρώ­σουν το αργό­τερο έως τα τέλη του 2026 την εξέταση των υπο­θέ­σεων που εκκρε­μούν σε αυτά μέχρι τις 31 Δεκεμ­βρίου 2025.

Πηγή: skai.gr