«Να ζήσετε! Και πάντα εξασφαλισμένοι» – Διεθνής τάση η σύναψη προγαμιαίων συμβολαίων – Το καθεστώς στην Ελλάδα και οι επιλογές των μελλονύμφων

«Τέι­λορ, είμαι δι­κη­γό­ρος δια­ζυ­γί­ων και με­γά­λος θαυ­μα­στής σου, συγ­χα­ρη­τή­ρια για τον αρ­ρα­βώ­να σου, αλλά ένα έχω να πω: προ­γα­μιαίο συμ­βό­λαιο, προ­γα­μιαίο συμ­βό­λαιο, προ­γα­μιαίο συμ­βό­λαιο». Το βί­ντεο του Τζέιμς Σέξ­τον έγινε viral, όχι βέ­βαια όσο η εί­δη­ση του επι­κεί­με­νου γάμου της Τέι­λορ Σουίφτ με τον Τρά­βις Κέλσι. Δεν θα εκ­πλή­ξει κα­νέ­ναν πά­ντως εάν η Αμε­ρι­κα­νί­δα τρα­γου­δί­στρια απο­φα­σί­σει να δια­σφα­λί­σει τη με­γά­λη πε­ριου­σία της με κά­ποιο καλά «δε­μέ­νο» συμ­φω­νη­τι­κό. Αυτό άλ­λω­στε συ­στή­νουν οι δι­κη­γό­ροι στις νέες και επι­τυ­χη­μέ­νες μέλ­λου­σες νύφες: μην μπαί­νε­τε στον γάμο με λι­γό­τε­ρη οι­κο­νο­μι­κή προ­στα­σία που θα δε­χό­σα­σταν σε μια επι­χει­ρη­μα­τι­κή συ­νερ­γα­σία.

Χάρη κυ­ρί­ως στις αμε­ρι­κα­νι­κές ται­νί­ες και σει­ρές, εί­μα­στε και στην Ελ­λά­δα εξοι­κειω­μέ­νοι με τα προ­γα­μιαία συμ­βό­λαια. Στις ΗΠΑ, αλλά και πολ­λές άλλες χώρες, ο νόμος προ­βλέ­πει την ένωση των πε­ριου­σιών μετά τον γάμο. Στη χώρα μας όμως τα πράγ­μα­τα είναι αρ­κε­τά δια­φο­ρε­τι­κά.

Πε­ριου­σια­κή αυ­το­τέ­λεια

«Στην Ελ­λά­δα ισχύ­ει αυ­τό­μα­τα η αρχή της πε­ριου­σια­κής αυ­το­τέ­λειας», εξη­γεί στην «Κ» ο δι­κη­γό­ρος Ηλίας Γιαν­να­τσής. «Ο κάθε σύ­ζυ­γος δια­τη­ρεί την πε­ριου­σία του ξε­χω­ρι­στά από τον άλλον. Ακόμη και ό,τι απο­κτη­θεί εντός γάμου ανή­κει σε όποιον το έχει αγο­ρά­σει. Αυτή είναι η προ­ε­πι­λο­γή». Oπως λέει, η διά­τα­ξη του άρ­θρου 1403 του Αστι­κού Κώ­δι­κα δίνει τη δυ­να­τό­τη­τα στα ζευ­γά­ρια πριν ή κατά τη διάρ­κεια του γάμου να υπο­γρά­ψουν τη λε­γό­με­νη σύμ­βα­ση κοι­νο­κτη­μο­σύ­νης, δη­λα­δή να απο­φα­σί­σουν ότι η πε­ριου­σία που θα απο­κτη­θεί κατά τη διάρ­κεια του γάμου ανή­κει σε αυ­τούς κατά ίσα μέρη. «Oμως, η συ­γκε­κρι­μέ­νη δυ­να­τό­τη­τα έχει χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ελά­χι­στα. Υπο­λο­γί­ζω ότι δεν έχουν υπο­γρα­φεί ούτε 20 τέ­τοιες συμ­βά­σεις συ­νο­λι­κά».

Στη χώρα μας είναι πολύ δύ­σκο­λο κά­ποιος να χάσει πε­ριου­σια­κό στοι­χείο μετά τη λύση ενός γάμου. Με το σύμ­φω­νο συμ­βί­ω­σης μπο­ρεί να γίνει εκ των προ­τέ­ρων «δια­κα­νο­νι­σμός» τού τι συμ­βαί­νει μετά τον χω­ρι­σμό.

Εν ολί­γοις, είναι πολύ δύ­σκο­λο κά­ποιος να χάσει πε­ριου­σια­κό στοι­χείο μετά τη λύση ενός γάμου. Σύμ­φω­να με τον κ. Γιαν­να­τσή, το άρθρο 1400 ΑΚ προ­βλέ­πει τη λε­γό­με­νη αξί­ω­ση συμ­με­το­χής στα απο­κτή­μα­τα, τη δυ­να­τό­τη­τα δη­λα­δή του ενός συ­ζύ­γου, εφό­σον συ­νέ­βα­λε με οποιον­δή­πο­τε τρόπο στην αύ­ξη­ση της πε­ριου­σί­ας του άλλου, να απαι­τή­σει την από­δο­ση του μέ­ρους της αύ­ξη­σης που προ­έρ­χε­ται από τη δική του συμ­βο­λή. Στην πράξη όμως σπά­νια οι σύ­ζυ­γοι προ­σφεύ­γουν γι’ αυτή την αξί­ω­ση στο δι­κα­στή­ριο. «Η κα­τά­στα­ση αλ­λά­ζει στην πε­ρί­πτω­ση των διε­θνών ζευ­γα­ριών, όπου υπάρ­χει η δυ­να­τό­τη­τα επι­λο­γής εφαρ­μο­στέ­ου δι­καί­ου πλην του ελ­λη­νι­κού και συ­νε­πώς και σύ­ντα­ξης προ­γα­μιαί­ου συμ­βο­λαί­ου, εφό­σον αυτό προ­βλέ­πε­ται από το δί­καιο που επι­λέ­γουν τα μέρη».

Το πιο κο­ντι­νό στον τύπο οι­κο­νο­μι­κής συμ­φω­νί­ας του προ­γα­μιαί­ου συμ­βο­λαί­ου στην Ελ­λά­δα είναι το σύμ­φω­νο συμ­βί­ω­σης, αφού με αυτό οι σύ­ντρο­φοι μπο­ρούν να επι­λέ­ξουν να πα­ραι­τη­θούν εκ των προ­τέ­ρων από τυχόν αξιώ­σεις δια­τρο­φής έκα­στος ένα­ντι του άλλου μετά τον χω­ρι­σμό και από το δι­καί­ω­μα νό­μι­μης μοί­ρας τους σε πε­ρί­πτω­ση κλη­ρο­νο­μι­κής δια­δο­χής ή ακόμη και να συμ­φω­νή­σουν ότι συ­γκε­κρι­μέ­να πε­ριου­σια­κά στοι­χεία εξαι­ρού­νται από την αξί­ω­ση συμ­με­το­χής του ενός στα απο­κτή­μα­τα του άλλου.

«Ο εκ των προ­τέ­ρων λοι­πόν “δια­κα­νο­νι­σμός” τού τι συμ­βαί­νει μετά τον χω­ρι­σμό δεν είναι τε­λι­κά τόσο ξένος στην έν­νο­μη τάξη μας, ακόμη κι αν δεν ανα­φέ­ρε­ται υπό τη “fancy” ομπρέ­λα του προ­γα­μιαί­ου συμ­βο­λαί­ου. Προ­σω­πι­κά συ­στή­νω το σύμ­φωνo συμ­βί­ω­σης για πολ­λούς λό­γους και κυ­ρί­ως για την ευ­ε­λι­ξία του», λέει ο κ. Γιαν­να­τσής.

Σαφή όρια

Μοιά­ζει με επαγ­γελ­μα­τι­κή συμ­φω­νία, αλλά υπο­στη­ρί­ζε­ται και από τους ει­δι­κούς ψυ­χι­κής υγεί­ας. «Οσοι μπουν σε αυτή τη δια­δι­κα­σία είναι πολύ πιο συ­νει­δη­το­ποι­η­μέ­νοι, άρα πιο θω­ρα­κι­σμέ­νοι», λέει στην «Κ» ο ψυ­χο­λό­γος-ψυ­χο­θε­ρα­πευ­τής Δη­μή­τρης Το­λί­δης, που ει­δι­κεύ­ε­ται στη θε­ρα­πεία ζεύ­γους. «Δεν πε­τούν στα συν­νε­φά­κια όπως οι ερω­τευ­μέ­νοι, μια ψευ­δαί­σθη­ση που όταν φύγει από το προ­σκή­νιο αλ­λά­ζει τε­λεί­ως τα πράγ­μα­τα».

Oπως λέει, όσοι μπαί­νουν στη δια­δι­κα­σία του συμ­φώ­νου συμ­βί­ω­σης γνω­ρί­ζουν ότι το «για πάντα» δεν ισχύ­ει… πάντα. «Γνω­ρί­ζουν ότι πρέ­πει να θέ­σουν συ­γκε­κρι­μέ­να όρια, που είναι άλ­λω­στε το άλφα και το ωμέγα για να λει­τουρ­γή­σει μια σχέση. Στην άλλη πε­ρί­πτω­ση, τα όρια είναι ασαφή, οι άν­θρω­ποι θε­ω­ρούν αυ­το­νό­η­τα κά­ποια πράγ­μα­τα που δεν είναι, γί­νο­νται πα­ρε­ξη­γή­σεις και χα­λά­ει η αρ­μο­νία». Η Ελ­λά­δα πά­ντως πα­ρα­μέ­νει ανά­με­σα στις χώρες με τα υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά γάμων ανά κά­τοι­κο στην Ε.Ε., με πάνω από 40.000 γά­μους να τε­λού­νται κάθε χρόνο.

Η σύ­να­ψη τέ­τοιων συμ­φω­νη­τι­κών απο­τε­λεί τάση διε­θνώς και μά­λι­στα, σύμ­φω­να με το Fortune, η πρω­το­βου­λία ανή­κει τις μισές φορές στις γυ­ναί­κες, που συ­νει­δη­το­ποιούν ότι όταν λύ­νο­νται τα οι­κο­νο­μι­κά θέ­μα­τα πριν από τον γάμο μπαί­νουν πιο ισχυ­ρά θε­μέ­λια στη σχέση. Oπως κάθε τολ­μη­ρό «επι­χει­ρη­μα­τι­κό» βήμα, έτσι και ο γάμος χρειά­ζε­ται business plan. «Τέι­λορ», συ­νέ­χι­σε ο Σέξ­τον, «εί­χα­με πολ­λούς χω­ρι­σμούς στο πα­ρελ­θόν, από τους οποί­ους βγή­καν με­ρι­κοί πολύ ωραί­οι δί­σκοι, αλλά: προ­γα­μιαίο συμ­βό­λαιο! Ολοι οι γάμοι τε­λειώ­νουν είτε με δια­ζύ­γιο είτε με τον θά­να­το. Ελ­πί­ζω εσείς να μεί­νε­τε για πάντα μαζί, αλλά δεν μπορώ να το το­νί­σω αρ­κε­τά, προ­γα­μιαίο συμ­βό­λαιο!».

Το οι­κο­νο­μι­κό πιέ­ζει τους κα­λε­σμέ­νους

Οι Ελ­λη­νες πα­ρα­μέ­νουν στα­θε­ρά αφο­σιω­μέ­νοι στον εορ­τα­σμό της αγά­πης και της πα­ρά­δο­σης, αλλά το οι­κο­νο­μι­κό αρ­χί­ζει να πε­ρι­πλέ­κει τα πράγ­μα­τα. Και όχι μόνο για το ζευ­γά­ρι. Σύμ­φω­να με έρευ­να που διε­ξή­χθη από την Dynata για λο­γα­ρια­σμό της Revolut τον Ιού­νιο του 2025, το 72% των Ελ­λή­νων αι­σθά­νε­ται πίεση να ξο­δέ­ψει πε­ρισ­σό­τε­ρα όταν πα­ρευ­ρί­σκε­ται σε γά­μους, κυ­ρί­ως λόγω των προσ­δο­κιών των φίλων και της οι­κο­γέ­νειας.

Οι γάμοι προ­ο­ρι­σμού (destination weddings) είναι οι πλέον απαι­τη­τι­κοί, εφό­σον προ­ϋ­πο­θέ­τουν αυ­ξη­μέ­να έξοδα με­τα­κί­νη­σης και δια­μο­νής. Οσον αφορά τα έξοδα, το 44% των Ελ­λή­νων δη­λώ­νει πρό­θυ­μο να δα­πα­νή­σει με­τα­ξύ 101 και 300 ευρώ για να τι­μή­σει τα αγα­πη­μέ­να του πρό­σω­πα. Το 29% των αν­δρών δη­λώ­νει ότι θα ξο­δέ­ψει με­τα­ξύ 301 και 1.000 ευρώ, σε σύ­γκρι­ση με το 19% των γυ­ναι­κών. Πα­ράλ­λη­λα, σχε­δόν οι μισοί (49%) της ηλι­κια­κής ομά­δας 18-34 ετών δη­λώ­νουν ότι θα ξό­δευαν λι­γό­τε­ρα από 100 ευρώ, δεί­χνο­ντας μια σαφή αλ­λα­γή στις συ­νή­θειες των δια­φο­ρε­τι­κών γε­νε­ών.

Πά­ντως, η προσ­δο­κία ακρι­βών δώρων (24%) ή συ­γκε­κρι­μέ­νων εν­δυ­μα­το­λο­γι­κών κα­νό­νων (24%) θε­ω­ρού­νται όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρο ξε­πε­ρα­σμέ­νες και οι­κο­νο­μι­κά επι­βα­ρυ­ντι­κές. Παρά την οι­κο­νο­μι­κή πίεση, πά­ντως, στην πλειο­νό­τη­τά τους οι κα­λε­σμέ­νοι επι­θυ­μούν να συμ­με­τέ­χουν στους εορ­τα­σμούς, με το 80% να δη­λώ­νει ότι δεν με­τα­νιώ­νει που πα­ρευ­ρέ­θη­κε σε γάμο, ακόμη κι αν αυτό συ­νε­πά­γε­ται υψηλό κό­στος. Εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζει το γε­γο­νός ότι οι άν­δρες φαί­νε­ται να αντι­με­τω­πί­ζουν τους γά­μους πιο συ­ναι­σθη­μα­τι­κά σε σχέση με τις γυ­ναί­κες, με το 32% των αν­δρών να τους πε­ρι­γρά­φει ως μια μο­να­δι­κή ευ­και­ρία να γιορ­τά­σουν το ευ­τυ­χι­σμέ­νο ζευ­γά­ρι, σε σύ­γκρι­ση με το 26% των γυ­ναι­κών.

Πηγή: kathimerini.gr