Σε ισχύ από σήμερα το νέο πειθαρχικό δίκαιο για τους δημοσίους υπαλλήλους

Η νέα χρονιά φέρνει στο Δημόσιο ένα ανα­μορ­φω­μένο αλλά και αυστη­ρό­τερο πει­θαρ­χικό «καθε­στώς». Από σήμερα, 1η Ιανουα­ρίου 2026 τίθεται σε ισχύ το νέο πει­θαρ­χικό δίκαιο που αλλάζει ριζικά το πλαίσιο ευθυνών και κυρώ­σεων για τους δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους. Ο ν. 5225/25 επα­να­χα­ράσ­σει τα όρια της υπη­ρε­σια­κής ευθύνης, προ­βλέ­πο­ντας αυστη­ρο­ποί­ηση των ποινών και διεύ­ρυνση των πει­θαρ­χι­κών παρα­πτω­μά­των και των περι­πτώ­σεων από­λυ­σης υπαλ­λή­λου.

Στον κατά­λογο των πει­θαρ­χι­κών παρα­πτω­μά­των προ­στί­θε­νται νέα, ενώ κωδι­κο­ποιού­νται άλλα παρα­πτώ­ματα προ­βλε­πό­μενα από ειδι­κούς νόμους. Ενδει­κτικά στα πει­θαρ­χικά παρα­πτώ­ματα προ­στί­θε­νται η παρά­λειψη δήλωσης κωλύ­μα­τος συμ­φέ­ρο­ντος, η εκδή­λωση κάθε μορφής βίας και παρε­νό­χλη­σης στην εργασία, η παρά­λειψη ή καθυ­στέ­ρηση έκδοσης δια­πι­στω­τι­κής πράξης έκπτω­σης από την υπη­ρε­σία και η συμ­με­τοχή σε εται­ρείες ή η άσκηση έργων ασυμ­βί­βα­στων με την ιδιό­τητα του δημο­σίου υπαλ­λή­λου.

Ως δια­κριτό πει­θαρ­χικό παρά­πτωμα λογί­ζε­ται πλέον η άρνηση υπαλ­λή­λου να λάβει μέρος στη δια­δι­κα­σία αξιο­λό­γη­σης είτε ως αξιο­λο­γη­τής είτε ως αξιο­λο­γού­με­νος. Στην περί­πτωση αυτή τιμω­ρεί­ται με πρό­στιμο ίσο με τις απο­δο­χές δύο μηνών, αλλά η άρνηση στην αξιο­λό­γηση για δύο συνε­χό­με­νες αξιο­λο­γι­κές περιό­δους τιμω­ρεί­ται με ορι­στική παύση από τα καθή­κο­ντά του.

Οι δια­τά­ξεις του νέου πει­θαρ­χι­κού, που εισή­γα­γαν ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών Θοδωρής Λιβά­νιος και η υφυ­πουρ­γός Βιβή Χαρα­λα­μπο­γιάννη αφορούν στους υπαλ­λή­λους του Δημο­σίου, των ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, καθώς και των νομικών προ­σώ­πων δημο­σίου δικαίου (ΝΠΔΔ).

Για τους δημο­τι­κούς υπαλ­λή­λους, ειδικά πει­θαρ­χικά παρα­πτώ­ματα, απο­τε­λούν η άρνησή τους να φέρουν τα μέσα ατο­μι­κής προ­στα­σίας (γάντια, κράνη, μάσκες, κ.λπ.) που τους χορηγεί η υπη­ρε­σία κατά τον χρόνο της εργα­σίας τους και η μη προ­σέ­λευσή τους στον προ­λη­πτικό ιατρικό έλεγχο. Σοβαρή παρά­βαση καθή­κο­ντος για το αρμόδιο όργανο διοί­κη­σης του δήμου συνιστά η μη παροχή των μέσων ατο­μι­κής προ­στα­σίας στους δικαιού­χους υπαλ­λή­λους.

Για το ένστολο προ­σω­πικό της δημο­τι­κής αστυ­νο­μίας, ειδικό πει­θαρ­χικό παρά­πτωμα συνιστά η άρνησή του να φέρει τη στολή και το δια­κρι­τικό σήμα που του χορηγεί η υπη­ρε­σία κατά τον χρόνο της εργα­σίας του.

Στις ήδη προ­βλε­πό­με­νες πει­θαρ­χι­κές ποινές προ­στί­θε­νται τρεις νέες: η στέρηση του δικαιώ­μα­τος χορή­γη­σης μισθο­λο­γι­κού κλι­μα­κίου από ένα έως πέντε έτη, η αφαί­ρεση έως τεσ­σά­ρων μισθο­λο­γι­κών κλι­μα­κίων και η απα­γό­ρευση άσκησης καθη­κό­ντων προϊ­στα­μέ­νου κατ’ ανα­πλή­ρωση ή με ειδικές δια­τά­ξεις για διά­στημα από ένα έως πέντε έτη.

Έτσι, οι πει­θαρ­χι­κές ποινές που επι­βάλ­λο­νται στους υπαλ­λή­λους (σε αξιο­λο­γική σειρά κατ’ αύξουσα βαρύ­τητα) είναι οι εξής:

α) η έγγραφη επί­πληξη,

β) το πρό­στιμο έως τις απο­δο­χές 12 μηνών,

γ) η στέρηση του δικαιώ­μα­τος χορή­γη­σης μισθο­λο­γι­κού κλι­μα­κίου από ένα έως πέντε έτη,

δ) η αφαί­ρεση έως τεσ­σά­ρων μισθο­λο­γι­κών κλι­μα­κίων,

ε) η στέρηση του δικαιώ­μα­τος για προ­α­γωγή από ένα έως πέντε έτη,

στ) η στέρηση του δικαιώ­μα­τος συμ­με­το­χής σε δια­δι­κα­σία επι­λο­γής προϊ­στα­μέ­νου από ένα έως πέντε έτη,

ζ) η αφαί­ρεση της άσκησης των καθη­κό­ντων προϊ­στα­μέ­νου για τη θητεία ή το υπό­λοιπό της και η απα­γό­ρευση άσκησης καθη­κό­ντων προϊ­στα­μέ­νου από ένα έως πέντε έτη,

η) ο υπο­βι­βα­σμός έως δύο βαθμούς,

θ) η προ­σω­ρινή παύση από τρεις έως 12 μήνες με πλήρη στέρηση των απο­δο­χών και

ι) η ορι­στική παύση.

Με τον ίδιο νόμο αυξά­νε­ται σε κάποιες περι­πτώ­σεις το ανώτατο όριο ποινής που μπορούν να επι­βάλ­λουν οι πει­θαρ­χι­κώς προϊ­στά­με­νοι. Για παρά­δειγμα το όριο προ­στί­μου απο­δο­χών που μπορεί να επι­βά­λει ο υπουρ­γός ως πει­θαρ­χικό όργανο αυξά­νε­ται από τρεις σε πέντε μήνες πρό­στιμο απο­δο­χών.

Για πρώτη φορά εισά­γε­ται στο πει­θαρ­χικό δίκαιο του Δημο­σίου η λεγό­μενη «πει­θαρ­χική συν­διαλ­λαγή» που μπορεί να ζητήσει ο ελεγ­χό­με­νος υπάλ­λη­λος για να τύχει, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις, ευνοϊ­κό­τερη ποινή. Η δυνα­τό­τητα αυτή μπορεί να αξιο­ποι­η­θεί σε περι­πτώ­σεις πει­θαρ­χι­κών παρα­πτω­μά­των, τα οποία δεν επι­σύ­ρουν την ποινή της ορι­στι­κής παύσης και δεν έχει προ­κλη­θεί οικο­νο­μική ζημιά είτε η προ­κλη­θείσα ζημία έχει απο­κα­τα­στα­θεί πλήρως από τον υπάλ­ληλο.

Οι υπο­θέ­σεις μέχρι τα τέλη του 2025, παρα­πέ­μπο­νται στα υφι­στά­μενα συλ­λο­γικά πει­θαρ­χικά όργανα, ωστόσο από το νέο έτος ανα­λαμ­βά­νει το Πει­θαρ­χικό Συμ­βού­λιο Ανθρώ­πι­νου Δυνα­μι­κού Δημό­σιου Τομέα. Το νέο πει­θαρ­χικό όργανο θα απο­τε­λεί­ται από 60 δικα­στές μέλη του Νομικού Συμ­βου­λίου του Κράτους και θα λει­τουρ­γεί σε κλι­μά­κια τρι­με­λούς και πεντα­με­λούς σύν­θε­σης, ανάλογα με τη βαρύ­τητα της εξε­τα­ζό­με­νης πει­θαρ­χι­κής υπό­θε­σης. Ειδικό Πεντα­με­λές Κλι­μά­κιο θα εξε­τά­ζει εξαι­ρε­τικά σοβαρές υπο­θέ­σεις που προ­κα­λούν το δημόσιο αίσθημα.

Με το νέο σύστημα η πει­θαρ­χική Δικαιο­σύνη στο Δημόσιο αποκτά πλέον τυπο­ποι­η­μένη μορφή, τίθε­νται δικλεί­δες ασφα­λείας ως προς τη δια­φά­νεια και την αντι­κει­με­νι­κό­τητα της δια­δι­κα­σίας, ενώ υπάρ­χουν προ­βλέ­ψεις που οδηγούν στην επι­τά­χυνση έκδοσης των απο­φά­σεων, οι οποίες με την προη­γού­μενη δια­δι­κα­σία καθυ­στε­ρούν ακόμα και πέντε έτη.

Σύμφωνα με τα στα­τι­στικά στοι­χεία που τηρεί η Εθνική Αρχή Δια­φά­νειας, 3.360 ένορκες διοι­κη­τι­κές εξε­τά­σεις εκκρε­μούν, εκ των οποίων οι 77 είναι από το 2021, ενώ ο αριθμός των υπαλ­λή­λων με εκκρε­μείς πει­θαρ­χι­κές υπο­θέ­σεις υπερ­βαί­νει τις 5.900. Τα πρω­το­βάθ­μια πει­θαρ­χικά συμ­βού­λια όπως και το δευ­τε­ρο­βάθ­μιο καταρ­γού­νται από τις αρχές του 2027 και υπο­χρε­ού­νται να ολο­κλη­ρώ­σουν το αργό­τερο έως τα τέλη του 2026 την εξέταση των υπο­θέ­σεων που εκκρε­μούν σε αυτά μέχρι τις 31 Δεκεμ­βρίου 2025.

Πηγή: insider.gr