Bullying σε δημοτικό σχολείο της Ρόδου: Οταν το κράτος δικαίου κάνει πως δεν βλέπει

• Δύο χρόνια σιωπής, μία απά­ντηση χωρίς ευθύνη • Μετά από μήνες καταγ­γε­λιών, τραυ­μα­τι­σμών και μετα­κί­νη­σης δύο παιδιών, η Διεύ­θυνση  Εκπαί­δευ­σης δηλώνει ότι «δεν υπήρξε αμέλεια» • Παρα­δέ­χε­ται μόνο αστο­χίες και κακό συντο­νι­σμό. Κανείς δεν φταίει. Κανείς δεν απο­λο­γεί­ται

Η σιωπή που τύλιξε για σχεδόν δύο χρόνια την υπόθεση σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού σε Δημο­τικό Σχολείο στη Ρόδο, έσπασε επίσημα στις 10 Απρι­λίου 2025, όταν ο ανα­πλη­ρω­τής περι­φε­ρεια­κός διευ­θυ­ντής Εκπαί­δευ­σης κ. Ιωάννης Παπα­δο­μαρ­κά­κης παρε­νέβη ζητώ­ντας εξη­γή­σεις από τη σχολική μονάδα και τη διοί­κηση.

Η δημόσια καταγ­γε­λία για ακραίο bullying σε δίδυμα παιδιά Α’ και Β’ Δημο­τι­κού και η απο­κά­λυψη της εφη­με­ρί­δας «δημο­κρα­τική» πίεσαν το σύστημα να κινηθεί. Η προσ­δο­κία ήταν ότι επι­τέ­λους θα υπάρξει φωνή, λογο­δο­σία, υπευ­θυ­νό­τητα.

Αυτό που τελικά έλαβε η μητέρα των παιδιών στις 28 Μαΐου ήταν μία απάντηση-πρότυπο διοι­κη­τι­κής αυτο­προ­στα­σίας. Το επίσημο έγγραφο, με αριθμό πρω­το­κόλ­λου ΕΜΠ 557, δεν ανα­γνω­ρί­ζει ουσια­στικά καμία ευθύνη. Οι όροι που χρη­σι­μο­ποιού­νται – «κακός συντο­νι­σμός», «αστο­χίες», «έλλειψη εσω­τε­ρι­κής ενη­μέ­ρω­σης» – επι­χει­ρούν να εξη­γή­σουν τα ανε­ξή­γητα χωρίς να κατο­νο­μά­σουν τίποτα.

Αντί για ανάληψη ευθύνης, προ­βάλ­λε­ται ένα θολό μίγμα «τεχνι­κών σφαλ­μά­των», που ουσια­στικά απο­πο­λι­τι­κο­ποιεί το γεγονός ότι δύο μικρά παιδιά υπέ­στη­σαν συστη­μα­τική ψυχο­λο­γική και σωμα­τική κακο­ποί­ηση εντός ενός θεσμού που όφειλε να τα προ­στα­τεύει.

Η Ρόδος είναι μία κοι­νω­νία με παλμούς, με φωνή, με δεσμούς που κρατούν. Αλλά αυτή η ίδια κοι­νω­νία απο­δεί­χτηκε ανίκανη να προ­στα­τεύ­σει δύο μικρά παιδιά, που για περισ­σό­τερο από έναν χρόνο υπέ­στη­σαν εκφο­βι­σμό, περι­θω­ριο­ποί­ηση και – τελικά – εγκα­τά­λειψη.

Το γεγονός ότι το bullying εκτυ­λί­χθηκε σε ένα δημόσιο σχολείο, μέσα σε αίθου­σες διδα­σκα­λίας, δεν κάνει μόνο την υπόθεση πιο σοβαρή. Την κάνει και πιο ανη­συ­χη­τική. Διότι, αν το σχολείο – ο κατ’ εξοχήν χώρος φρο­ντί­δας, ασφά­λειας και καθο­δή­γη­σης – γίνεται πηγή τραύ­μα­τος, τότε τι απο­μέ­νει στο παιδί;

Η απά­ντηση που δόθηκε από τη Διεύ­θυνση Πρω­το­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης– η μονα­δική επίσημη διοι­κη­τική τοπο­θέ­τηση έως σήμερα – ήταν σαν να γρά­φτηκε για να κλείσει την υπόθεση, όχι για να τη λύσει. Δεν υπάρχει καμία ανάληψη ευθύνης. Μόνο υπεκ­φυ­γές. Μόνο λεκτικά μαξι­λά­ρια που επι­χει­ρούν να αμβλύ­νουν τα γεγο­νότα.

Ανα­φέ­ρει ότι η Υπη­ρε­σία προ­χώ­ρησε σε ενέρ­γειες: διε­νερ­γή­θηκε προ­κα­ταρ­κτική εξέταση, έγιναν επι­τό­πιες επι­σκέ­ψεις, κατα­τέ­θη­καν ανα­φο­ρές. Όμως, στο συμπέ­ρα­σμα δηλώ­νε­ται πως δεν προ­κύ­πτει αμέλεια ή ολι­γω­ρία από κανέναν εμπλε­κό­μενο. Υπήρξαν «αστο­χίες», λέει, και «κακός συντο­νι­σμός». Οι όροι είναι διοι­κη­τικά αθώοι. Δεν έχουν φορτίο. Δεν απο­δί­δουν ευθύνη. Μόνο θολώ­νουν το κάδρο.

Όμως τα γεγο­νότα είναι συγκε­κρι­μένα. Τα δίδυμα παιδιά, μαθητές της Α’ και Β’ Δημο­τι­κού, άρχισαν να επι­στρέ­φουν στο σπίτι τους τρο­μαγ­μένα. Η συμπε­ρι­φορά ενός συμ­μα­θητή τους χαρα­κτη­ρί­στηκε από απειλές, χυδαί­ους χαρα­κτη­ρι­σμούς και φράσεις όπως: «Ακόμα να πεθά­νεις;», «Θέλεις να σε δείρω;», «Καλά να πάθεις». Όταν η μητέρα τους ζήτησε εξη­γή­σεις, η δασκάλα την καθη­σύ­χασε: «Το έχω υπό έλεγχο». Δεν το είχε. Ο διευ­θυ­ντής, ενη­με­ρω­μέ­νος υπο­τί­θε­ται, δεν παρε­νέβη ουσια­στικά ποτέ. Κανένας ψυχο­λό­γος δεν επι­στρα­τεύ­τηκε, καμία δια­δι­κα­σία δεν ενερ­γο­ποι­ή­θηκε. Αντί να προ­στα­τευ­τούν τα παιδιά, η κατά­σταση συνε­χί­στηκε – και επι­δει­νώ­θηκε.

Τον Απρίλιο του 2024, ένα από τα παιδιά τραυ­μα­τί­στηκε στον καρπό μετά από σπρώ­ξιμο. Το σχολείο δεν ενη­μέ­ρωσε κανέναν. Η μητέρα το παρα­τή­ρησε μόνη της. Μετά από εξέταση, δια­πι­στώ­θηκε ράγισμα. Το παιδί φόρεσε νάρθηκα επί 20 ημέρες. Η δασκάλα, όταν το έμαθε, φέρεται να ρώτησε αδιά­φορα: «Α, τελικά ήταν ραγι­σμένο;».

Τον Ιούνιο, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε συνά­ντηση στο σχολείο παρου­σία όλων των εμπλε­κό­με­νων. Κι όμως, σύμφωνα με την καταγ­γε­λία της μητέρας, δεν ανα­φέρ­θηκε τίποτα. Ο διευ­θυ­ντής, σύμφωνα με τα καταγ­γελ­λό­μενα, αστειεύ­τηκε προ­τεί­νο­ντας «να πάνε όλοι μαζί για μπάνιο».

Το φθι­νό­πωρο του 2024, τα παιδιά ξεκι­νούν τη Β’ Δημο­τι­κού. Νέα δασκάλα, ίδια προ­βλή­ματα. Πάλι περι­θω­ριο­ποί­ηση, πάλι απειλές, πάλι απόρ­ριψη. Το ένα παιδί κατη­γο­ρεί­ται άδικα για χυδαίο σημεί­ωμα που βρέθηκε στην τάξη. Ζητεί­ται γρα­φο­λο­γι­κός έλεγχος. Τελικά απο­δει­κνύ­ε­ται ότι δεν ήταν δικό του. Η δασκάλα το παρα­δέ­χε­ται – αλλά η διόρ­θωση δεν γίνεται ποτέ δημόσια. Η τάξη δεν ενη­με­ρώ­νε­ται. Η φήμη του παιδιού δεν απο­κα­θί­στα­ται. Η ντροπή μένει.

Το ένα παιδί αρχίζει να παρου­σιά­ζει έντονες ψυχο­σω­μα­τι­κές αντι­δρά­σεις: σπα­σμούς, πόνους, κρίσεις άγχους. Μετα­φέ­ρε­ται στο Παίδων. Οι γιατροί δεν βρί­σκουν οργα­νική αιτία. Ήταν ψυχικό. Το δεύτερο παιδί αρχίζει να ψευ­δί­ζει, να απο­σύ­ρε­ται, να φοβάται το σχολείο. Δεν είναι μαθη­σιακή αδυ­να­μία. Είναι φόβος. Είναι εξά­ντληση.

Και όταν η μητέρα ζητά να δει το σημεί­ωμα – το απο­δει­κτικό στοι­χείο – ο διευ­θυ­ντής της απαντά: «Το κατέ­στρεψα. Ήταν αντι­παι­δα­γω­γικό να το κρατάω». Έτσι, χάθηκε το μονα­δικό τεκ­μή­ριο που μπο­ρούσε να απο­δεί­ξει την αθω­ό­τητα του παιδιού της.

Τον Δεκέμ­βριο του 2024, η οικο­γέ­νεια παίρνει τη μεγάλη απόφαση: μετα­γραφή. Τα παιδιά αλλά­ζουν σχολείο. Στο νέο τους περι­βάλ­λον, χρειά­ζο­νται μήνες να ξανα­μι­λή­σουν, να αισθαν­θούν ασφαλή, να απο­κτή­σουν ξανά εμπι­στο­σύνη. Η προ­σαρ­μογή δεν ήταν εύκολη. Ήταν, όμως, σωτήρια.

Και τότε έρχεται η επίσημη απά­ντηση. Όχι για να τα δικαιώ­σει. Αλλά για να τα απο­σιω­πή­σει.

Η απά­ντηση της Διεύ­θυν­σης δεν λέει τίποτα για το τραύμα των παιδιών. Δεν λέει τίποτα για τη χαμένη εμπι­στο­σύνη, για τη χαμένη χρονιά, για τις χαμένες παι­δι­κές στιγμές. Δεν απαντά για το σημεί­ωμα που κατα­στρά­φηκε, για το ράγισμα που δεν ανα­φέρ­θηκε, για το bullying που κατα­γρά­φηκε 25 φορές σε βιβλίο σχο­λι­κής ζωής – αλλά δεν συζη­τή­θηκε ποτέ επίσημα. Το μόνο που κάνει είναι να μοι­ρά­ζει τη θολή ευθύνη στο «σύστημα», να υπό­σχε­ται «βελ­τί­ωση της εσω­τε­ρι­κής επι­κοι­νω­νίας», και να επι­πλήτ­τει – απαλά – τους εμπλε­κό­με­νους.

Το πιο προ­κλη­τικό σημείο είναι η από­πειρα αντι­στρο­φής της ευθύνης. Η μητέρα, που τόλμησε να μιλήσει, κατη­γο­ρεί­ται εμμέσως για καθυ­στέ­ρηση. Η επι­στολή τονίζει πως «η μεγάλη καθυ­στέ­ρηση στην ενη­μέ­ρωσή μας δεν λει­τούρ­γησε θετικά». Δηλαδή, το θύμα μετα­τρέ­πε­ται σε ύποπτο αμέ­λειας.

Η απά­ντηση αυτή δεν είναι απλώς ανε­παρ­κής. Είναι προ­σβολή. Όχι μόνο προς την οικο­γέ­νεια που τόλμησε να καταγ­γεί­λει. Αλλά προς κάθε παιδί που περι­μέ­νει από το σχολείο να είναι κατα­φύ­γιο. Προς κάθε γονιό που ελπίζει ότι αν κάτι πάει στραβά, το κράτος θα σταθεί δίπλα του – όχι απέ­να­ντί του.

Αν αυτό είναι το πρόσωπο της δημό­σιας εκπαί­δευ­σης σε ώρα κρίσης, τότε το σύστημα χρειά­ζε­ται επα­νεκ­κί­νηση. Όχι απλώς διοι­κη­τική ανα­σκό­πηση. Αλλά βαθιά, ουσια­στική μεταρ­ρύθ­μιση, που θα ξεκινά από το αυτο­νό­ητο: το παιδί προη­γεί­ται.

Γιατί αν δεν μπορείς να προ­στα­τέ­ψεις ένα παιδί επτά ετών από καθη­με­ρινό εκφο­βι­σμό, αν δεν μπορείς να του απο­κα­τα­στή­σεις την τιμή, αν δεν μπορείς να παρα­δε­χτείς ότι έσφαλες – τότε δεν είσαι εκπαι­δευ­τι­κός. Είσαι απλώς θεμα­το­φύ­λα­κας ενός μηχα­νι­σμού που λει­τουρ­γεί για να αυτο­συ­ντη­ρεί­ται.

Η απά­ντηση της διοί­κη­σης μπορεί να έκλεισε την υπόθεση στο χαρτί. Αλλά στην κοι­νω­νία, στην ψυχή αυτών των παιδιών, στα βλέμ­ματα όσων διά­βα­σαν αυτή την ιστορία – τίποτα δεν έχει τελειώ­σει.

Η ερώτηση που μένει μετέωρη είναι απλή και σκληρή: Πόσα παιδιά πρέπει να σπάσουν – ψυχικά, ηθικά ή σωμα­τικά – για να σπάσει και η ανοχή;