Ο οδηγός της ΕΥΠ για ασφαλείς επικοινωνίες

“Έχει παρα­τη­ρη­θεί ότι τα λογι­σμικά παρα­κο­λού­θη­σης επι­κοι­νω­νιών (spyware) χρη­σι­μο­ποιούν τις λει­τουρ­γίες του Google Chrome για πρό­σβαση στις συσκευές. Υπό το πρίσμα αυτό, για την περι­ή­γηση στο Δια­δί­κτυο μέσω συσκευής Android, θεω­ρεί­ται ασφα­λέ­στερη η χρήση του Mozilla Firefox, αντί του Google Chrome».

Οδηγίες σαν κι αυτή, με αντι­κεί­μενο την ασφαλή χρήση κινητών τηλε­φώ­νων και υπο­λο­γι­στών, περι­λαμ­βά­νο­νται στα συνο­λικά τρία ξεχω­ρι­στά εγχει­ρί­δια που συνέ­ταξε η Εθνική Υπη­ρε­σία Πλη­ρο­φο­ριών (ΕΥΠ). Η σύνταξη των εντύπων, που αριθ­μούν από 36 έως και 87 σελίδες το καθένα, ολο­κλη­ρώ­θηκε το δίμηνο Ιουλίου – Αυγού­στου και στο διά­στημα που μεσο­λά­βησε μέχρι σήμερα δια­νε­μή­θη­καν σε αξιω­μα­τού­χους της Προ­ε­δρίας της Κυβέρ­νη­σης (Μέγαρο Μαξίμου), της Προ­ε­δρίας της Δημο­κρα­τίας και στελέχη υπουρ­γείων. Οι οδηγοί είναι ταυ­τό­χρονα δια­θέ­σι­μοι και στους φορείς της αυτο­διοί­κη­σης, μόνο όμως κατόπιν αιτή­μα­τός τους.

Η ΕΥΠ διέ­νειμε τους τρεις οδηγούς υπό την ιδιό­τητά της ως Εθνική Αρχή Ασφά­λειας Πλη­ρο­φο­ριών (INFOSEC). Η πρω­το­βου­λία της, ωστόσο, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία επι­διώ­κει να αλλάξει την εικόνα της, που έχει τρωθεί από την υπόθεση των υπο­κλο­πών. «Οταν τα κινητά χρη­σι­μο­ποιού­νται από στελέχη του Δημο­σίου που χει­ρί­ζο­νται δια­βαθ­μι­σμέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες, τυχόν διαρ­ροές στοι­χείων μπορεί να έχουν σοβαρές συνέ­πειες για την ασφά­λεια και εμπι­στευ­τι­κό­τητα πλη­ρο­φο­ριών, σημα­ντι­κών για τη λει­τουρ­γία δημο­σίων φορέων και την εθνική μας ασφά­λεια», ανα­φέ­ρε­ται σε γραπτό μήνυμα του διοι­κητή της ΕΥΠ Θεμι­στο­κλή Δεμίρη.

Απορ­ρί­φθηκε κατά πλειο­ψη­φία η αγωγή Δημη­τριάδη για τις παρα­κο­λου­θή­σεις

Σε παρό­μοια πρω­το­βου­λία είχε προ­χω­ρή­σει η υπη­ρε­σία και το φθι­νό­πωρο του 2023. Τότε, όπως είχε απο­κα­λύ­ψει η «Κ», είχε απο­στεί­λει έγγραφο προς τους υπουρ­γούς και αξιω­μα­τού­χους της κυβέρ­νη­σης προει­δο­ποιώ­ντας τους ότι οι τηλε­φω­νι­κές συνο­μι­λίες τους και η ανταλ­λαγή γραπτών μηνυ­μά­των μέσω των ήδη γνωστών εφαρ­μο­γών κρυ­πτο­γρα­φη­μέ­νης επι­κοι­νω­νίας δεν θα πρέπει να θεω­ρού­νται ασφα­λείς και αδιά­βλη­τες. Τους προ­έ­τρεπε μάλιστα να υπο­κα­τα­στή­σουν τις ήδη γνωστές εφαρ­μο­γές με άλλη, λιγό­τερο δημο­φιλή, που έχει τις ρίζες της στην Ελβετία. Της σύντα­ξης των ανα­λυ­τι­κών εγχει­ρι­δίων, που βρί­σκο­νται στη διάθεση της εφη­με­ρί­δας, προη­γή­θη­καν μια σειρά από σοβαρά περι­στα­τικά ασφα­λείας, όπως οι επι­θέ­σεις στα πλη­ρο­φο­ριακά συστή­ματα του Κτη­μα­το­λο­γίου, των ΕΛ.ΤΑ., της Εται­ρείας Ακι­νή­των Δημο­σίου, της Τρά­πε­ζας Θεμάτων κ.ά.

Σε αρκετές από αυτές τις περι­πτώ­σεις βρέ­θη­καν ίχνη Ρώσων ή ρωσό­φι­λων χάκερ, στοι­χείο που δεν διέλαθε της προ­σο­χής της ΕΥΠ σε μια περίοδο που μαί­νε­ται παγκό­σμιος ηλε­κτρο­νι­κός πόλεμος ανάμεσα στη Ρωσία και χώρες της Δύσης. Για την επίθεση στην Τράπεζα Θεμάτων είχε θεω­ρη­θεί υπαίτια η ρωσική ομάδα Killnet, ενώ πρό­σφατα η ομάδα ρωσό­φι­λων χάκερ με λογό­τυπο μια αρκούδα με περι­βρα­χιό­νιο στα χρώματα της Ρωσίας ανέλαβε την ευθύνη για την επίθεση σε μεγάλα τρα­πε­ζικά ιδρύ­ματα της χώρας.

Ο οδηγός προ­τρέ­πει τους χρήστες να απε­νερ­γο­ποιούν μια σειρά από εφαρ­μο­γές που κατα­γρά­φουν το ιστο­ρικό δρα­στη­ριό­τη­τας και την ακριβή τοπο­θε­σία.

«Απο­φεύ­γετε να ανοί­γετε ύποπτα επι­συ­να­πτό­μενα αρχεία (attachments) ή να επι­σκέ­πτε­στε συν­δέ­σμους (links) που βρί­σκο­νται μέσα σε μηνύ­ματα (ηλε­κτρο­νι­κού ταχυ­δρο­μείου, δια­φη­μί­σεων, κ.ά.) αν δεν είστε σίγου­ροι για τον απο­στο­λέα και την ασφά­λεια του περιε­χο­μέ­νου (…) προ­σέ­χετε τις διευ­θύν­σεις URL που πλοη­γεί­στε, να είναι σωστές και όχι κάποιες παρα­πλα­νη­τι­κές», ανα­φέ­ρε­ται στο εγχει­ρί­διο για την ασφαλή χρήση υπο­λο­γι­στών.

Τα τρία έντυπα περι­λαμ­βά­νουν τόσο γενικές όσο και ειδικές συστά­σεις για την ασφά­λεια κινητών και υπο­λο­γι­στών. Ενδει­κτικά, η ΕΥΠ προ­τρέ­πει τους χρήστες smartphones να συν­δέ­ουν ανά τακτά δια­στή­ματα και με τη χρήση καλω­δίου τα τηλέ­φωνά τους με υπο­λο­γι­στή. Ο λόγος; «Εχει δια­πι­στω­θεί ότι σε πολλές περι­πτώ­σεις όταν μια τηλε­φω­νική συσκευή που έχει μολυν­θεί από κατα­σκο­πευ­τικό λογι­σμικό συν­δε­θεί με ηλε­κτρο­νικό υπο­λο­γι­στή, το κακό­βουλο λογι­σμικό αυτό­ματα στα­μα­τάει τη δρα­στη­ριό­τητά του και αυτο­κα­τα­στρέ­φε­ται, προ­κει­μέ­νου ακριβώς να απο­φευ­χθεί ο εντο­πι­σμός του», επι­ση­μαί­νε­ται στον σχετικό οδηγό 36 σελίδων της ΕΥΠ. Ξεχω­ρί­ζει ακόμη η προει­δο­ποί­ηση για μη χρη­σι­μο­ποί­ηση δημο­σίων σταθμών φόρ­τι­σης, καθώς, όπως επι­ση­μαί­νε­ται, «κακό­βου­λοι δρώντες χρη­σι­μο­ποιούν USB θύρες για να εισά­γουν κατα­σκο­πευ­τικό λογι­σμικό, ώστε να παρα­κο­λου­θούν και να υπο­κλέ­πτουν δεδο­μένα από συσκευές».

Απε­νερ­γο­ποί­ηση εφαρ­μο­γών

Αντι­στοί­χως, ο οδηγός για την ασφαλή χρήση υπο­λο­γι­στών αριθμεί 86 σελίδες και είναι διαρ­θρω­μέ­νος σε τρεις ξεχω­ρι­στές ενό­τη­τες, ανάλογα με το λει­τουρ­γικό πρό­γραμμα που χρη­σι­μο­ποιεί: Windows, macOS και το ελεύ­θερο λογι­σμικό Ubuntu. «Η απο­μα­κρυ­σμένη επι­φά­νεια εργα­σίας μπορεί να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί από χρήστες που εργά­ζο­νται απο­μα­κρυ­σμένα. Εάν δεν σας είναι απα­ραί­τητη καλό είναι να την απε­νερ­γο­ποι­ή­σετε, καθώς συχνά βάλ­λε­ται από επι­θέ­σεις κακό­βου­λων», ανα­φέ­ρε­ται στον οδηγό. Η ΕΥΠ προ­τρέ­πει τους χρήστες να απε­νερ­γο­ποιούν μια σειρά από εφαρ­μο­γές που κατα­γρά­φουν το ιστο­ρικό δρα­στη­ριό­τη­τας και την ακριβή τοπο­θε­σία των ηλε­κτρο­νι­κών υπο­λο­γι­στών. Παρα­θέ­τει ακόμη οδηγίες για την αυτό­ματη δια­γραφή «δια­γνω­στι­κών δεδο­μέ­νων», την απε­νερ­γο­ποί­ηση της κάμερας και του μικρο­φώ­νου και άλλα περισ­σό­τερο τεχνικά ζητή­ματα.

«Κακό­βου­λοι δρώντες μπορούν να δημιουρ­γή­σουν τερά­στια προ­βλή­ματα σε ενερ­γειακά ή επι­κοι­νω­νιακά δίκτυα και γενι­κό­τερα κρί­σι­μες υπο­δο­μές, απει­λώ­ντας άμεσα την εθνική μας ασφά­λεια», προει­δο­ποιεί ο διοι­κη­τής της ΕΥΠ.

Τα σημάδια παρα­βί­α­σης

Υπάρ­χουν ειδι­κό­τε­ρες και περισ­σό­τερο τεχνι­κές οδηγίες και κατευ­θύν­σεις προς τους χρήστες. Οπως για παρά­δειγμα η προ­τροπή για απε­νερ­γο­ποί­ηση «εικο­νι­κών βοηθών» που βρί­σκο­νται εγκα­τε­στη­μέ­νοι και λει­τουρ­γούν στα κινητά τηλέ­φωνα (π.χ. η Siri στις συσκευές iphone). Κι αυτό διότι οι συγκε­κρι­μέ­νες εφαρ­μο­γές είναι προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες να ανα­γνω­ρί­ζουν συγκε­κρι­μέ­νες λέξεις – κλειδιά και να πυρο­δο­τούν αυτο­μά­τως συγκε­κρι­μέ­νες ενέρ­γειες, κάτι που κάνει πολλούς να πιστεύ­ουν ότι το τηλέ­φωνο ακούει τις διά ζώσης συνο­μι­λίες τους. Στο εγχει­ρί­διο για τα κινητά περι­λαμ­βά­νε­ται ακόμη κατά­λο­γος με ενδεί­ξεις παρα­βί­α­σης της συσκευής. Στους «ενδεί­κτες» περι­λαμ­βά­νο­νται οι κλήσεις από άγνω­στους αριθ­μούς, η ασυ­νή­θι­στα γρήγορη εξά­ντληση της μπα­τα­ρίας, η υπερ­θέρ­μανση της συσκευής, η μειω­μένη απόδοση του τηλε­φώ­νου με εφαρ­μο­γές που «κρα­σά­ρουν» αναι­τιο­λό­γητα κ.ά.

Πηγή: kathimerini.gr