Κτηματολόγιο: Στους ΟΤΑ «αγνώστου ιδιοκτήτη» ακίνητα

Σε περίπου 380.000 υπο­λο­γί­ζο­νται τα «ορφανά» ακι­νή­των, με το 80% να ανήκουν στο Δημόσιο ή στον ευρύ­τερο δημόσιο τομέα που έχει αμε­λή­σει να τα δηλώσει ή να διορ­θώ­σει την εγγραφή τους. Τι περι­λαμ­βά­νει το νομο­σχέ­διο που έχει εισα­χθεί προς ψήφιση στη Βουλή.

«Άφεση αμαρ­τιών» στις αμελής δημο­τι­κές και περι­φε­ρεια­κές αρχές που αδια­φό­ρη­σαν να δηλώ­σουν στο Κτη­μα­το­λό­γιο τις περιου­σίες τους, δίνει το Υπουρ­γείο Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης. Με τρο­πο­λο­γία που κατέ­θεσε στο σχέδιο νόμου για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό του Ελλη­νι­κού Κτη­μα­το­λο­γίου προ­βλέ­πει επα­να­φορά στους ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού της κυριό­τη­τας των κοι­νο­χρή­στων και κοι­νω­φε­λών ακι­νή­των τα οποία περι­ήλ­θαν στο Ελλη­νικό Δημόσιο, διότι παρήλθε το καθο­ρι­σμένο χρονικό όριο (και οι πολυ­ε­τείς παρα­τά­σεις που δόθηκαν) για την ορι­στι­κο­ποί­ηση των πρώτων εγγρα­φών του Κτη­μα­το­λο­γίου. Με άλλα λόγια, δίνεται μια ευκαι­ρία σε Δήμους και Περι­φέ­ρειες που αδια­φό­ρη­σαν – σε πολλές περι­πτώ­σεις και για περισ­σό­τε­ρες από δύο δεκα­ε­τίες – να «διορ­θώ­σουν» την εκά­στοτε εγγραφή της ακί­νη­της περιου­σίας τους, ή ακόμα και να τη δηλώ­σουν, εάν το είχαν αμε­λή­σει.

Με την προ­ω­θού­μενη ρύθμιση δίνεται η δυνα­τό­τητα στους ΟΤΑ να διορ­θώ­σουν τις ανα­κρι­βείς πρώτες κτη­μα­το­λο­γι­κές εγγρα­φές που αφορούν σε «αγνώ­στου ιδιο­κτήτη» ακίνητα, τα λεγό­μενα και «ορφανά», που τους ανήκουν, πριν περά­σουν στο Δημόσιο. Το παρά­δοξο είναι ότι, η πλειο­νό­τητα (περίπου το 80%) των πάνω από 380.000 «αγνώ­στου ιδιο­κτήτη» ακι­νή­των ανήκουν ήδη στο Δημόσιο ή στον ευρύ­τερο δημόσιο τομέα. Από το σύνολο των «ορφανών» ακι­νή­των περίπου τα δύο τρίτα είναι 100% «αγνώ­στου ιδιο­κτήτη» ενώ το ένα τρίτο έχουν συνι­διο­κτή­τες εκ των οποίων του­λά­χι­στον ένας δεν τα δήλωσε.

Σύμφωνα με την αιτιο­λο­γική έκθεση της ρύθ­μι­σης, οι ΟΤΑ δεν έχουν υπο­βά­λει δηλώ­σεις εγγρα­πτέων δικαιω­μά­των τους κατά το στάδιο της κτη­μα­το­γρά­φη­σης, ούτε ήλεγξαν και διόρ­θω­σαν τις σχε­τι­κές πρώτες κτη­μα­το­λο­γι­κές εγγρα­φές, με συνέ­πεια όσα ακίνητά τους εμφα­νί­στη­καν στις πρώτες εγγρα­φές ως «ορφανά», μετά την ορι­στι­κο­ποί­ηση των πρώτων εγγρα­φών περι­ήλ­θαν κατά κυριό­τητα στο Ελλη­νικό Δημόσιο. Σήμερα δεν υπάρχει ειδική ρύθμιση για τη διόρ­θωση των ανα­κρι­βών εγγρα­φών πριν την ορι­στι­κο­ποί­ησή τους με συνέ­πεια οι ΟΤΑ να ανα­γκά­ζο­νται να ασκούν αγωγές ενα­ντίον του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου κατα­να­λώ­νο­ντας πόρους και χρόνο, ενώ δεν μπορούν να αξιο­ποι­ή­σουν τα ακίνητά τους.

Συνο­λικά, περίπου 14.500 είναι τα «αγνώ­στου ιδιο­κτήτη» που έχουν ήδη περιέλ­θει στο Δημόσιο και βρί­σκο­νται σε 35 περιο­χές ανά τη χώρα στις οποίες οι κτη­μα­το­λο­γι­κές εγγρα­φές ορι­στι­κο­ποι­ή­θη­καν το 2018. Οι ιδιο­κτή­τες τους μπορούν να διεκ­δι­κή­σουν δικα­στικά μόνο χρη­μα­τική εγγύηση, αν και όπως ανα­φέ­ρουν πηγές του Ελλη­νι­κού Κτη­μα­το­λο­γίου πρό­κει­ται, κυρίως, για ακίνητα μικρής έκτασης ή αξίας, τα οποία οι ιδιο­κτή­τες τους έχουν απο­ποι­η­θεί και συνει­δητά δεν τα δήλωσαν για διά­φο­ρους λόγους.

Πέρα από τις εγγρα­φές που ορι­στι­κο­ποι­ή­θη­καν το 2018, αγνώ­στου ιδιο­κτήτη μπορεί να χαρα­κτη­ρι­στούν όσα ακίνητα δεν δηλω­θούν έως τις 31 Δεκεμ­βρίου 2022 για τα παλιά προ­γράμ­ματα. Όσο για τα νέα προ­γράμ­ματα κτη­μα­το­γρά­φη­σης, τα ακίνητα μπορεί να χαρα­κτη­ρι­στούν «ορφανά», εάν δεν εγγρα­φούν οκτώ χρόνια από την έναρξη λει­τουρ­γίας του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φείου.

Ειδι­κό­τερα, οι ρυθ­μί­σεις του σχεδίου νόμου για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό του Κτη­μα­το­λο­γίου, μεταξύ άλλων, προ­βλέ­πουν στα εξής:

Επι­τά­χυνση κατά δύο έτη του ανοίγ­μα­τος του εκά­στοτε Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φείου. Θα πραγ­μα­το­ποιεί­ται αμέσως μετά την ανάρ­τηση και τις διορ­θώ­σεις της, εντός διετίας για το 98% των ακι­νή­των, ενώ το 2% θα παρα­μέ­νει σε εκκρε­μό­τητα με απο­τυ­πω­μέ­νες ωστόσο τις εκκρε­μό­τη­τες μέχρι να εκδοθεί απόφαση από την Επι­τροπή Εξέ­τα­σης Αντιρ­ρή­σεων. Στο μεταξύ θα επι­τρέ­πε­ται κανο­νικά η μετα­βί­βασή τους, με δεδο­μένο ότι η απόφαση θα δεσμεύει τον νέο ιδιο­κτήτη. Σήμερα για να ξεκι­νή­σει η λει­τουρ­γία ενός Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φείου πρέπει να έχουν ολο­κλη­ρω­θεί όλα τα στάδια κτη­μα­το­γρά­φη­σης (υποβολή δηλώ­σεων ιδιο­κτη­σίας, έλεγχος, ανάρ­τηση, εξέταση αιτή­σεων διόρ­θω­σης ή ενστά­σεων, ανα­μόρ­φωση πινάκων μετά από εκδί­καση κλπ) διάρ­κειας τεσ­σά­ρων ετών.

Ορί­ζε­ται εξει­δι­κευ­μέ­νος Κτη­μα­το­λο­γι­κός Εφέτης (θα περνά από ειδικά σεμι­νά­ρια) ώστε οι υπο­θέ­σεις να εκδι­κά­ζο­νται από λει­τουρ­γούς που γνω­ρί­ζουν το αντι­κεί­μενο.

Μπαίνει σε λει­τουρ­γία ο θεσμός της δια­με­σο­λά­βη­σης για εξω­δι­κα­στική επίλυση δια­φο­ρών.

Όσον αφορά σε εκπρό­θε­σμη δήλωση ενός «ορφανού» ακι­νή­του, καθο­ρί­ζε­ται ότι εάν το Δημόσιο δεν δια­φω­νή­σει εντός 60 ημερών, θα θεω­ρεί­ται ότι συμ­φω­νεί.

Οι κάτοχοι ιδιο­κτη­σια­κών δικαιω­μά­των θα μπορούν να προ­σφεύ­γουν σε τρι­με­λείς επι­τρο­πές ή και απευ­θείας δικα­στικά για να ανα­τρέ­ψουν την αρνη­τική κατα­χώ­ριση μιας πράξης ή την αδι­καιο­λό­γητη απόρ­ριψη μιας αίτησης διόρ­θω­σης από τον προϊ­στά­μενο ενός Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φείου.

Προ­ω­θεί­ται σύναψη προ­γραμ­μα­τι­κών συμ­βά­σεων του Κτη­μα­το­λο­γίου με το Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδος (ΤΕΕ) για την παροχή υπο­στη­ρι­κτι­κών τεχνι­κών υπη­ρε­σιών.

Παρέ­χε­ται η δυνα­τό­τητα ενη­μέ­ρω­σης των κτη­μα­το­λο­γι­κών δια­γραμ­μά­των από δια­πι­στευ­μέ­νους μηχα­νι­κούς.

Προ­σφέ­ρε­ται «δεύτερη ευκαι­ρία», με οικο­νο­μικά κίνητρα, στους άμι­σθους υπο­θη­κο­φύ­λα­κες και στους υπαλ­λή­λους των έμμι­σθων υπο­θη­κο­φυ­λα­κείων να μετα­φερ­θούν στο Ελλη­νικό Κτη­μα­το­λό­γιο. Μεγάλος αριθμός υπο­θη­κο­φυ­λά­κων και υπαλ­λή­λων υπο­θη­κο­φυ­λα­κείων επέλεξε να μετα­τα­χθεί σε άλλες υπη­ρε­σίες του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης με συνέ­πεια την υπο­στε­λέ­χωση του Κτη­μα­το­λο­γίου.

Εισά­γε­ται ο Ηλε­κτρο­νι­κός Φάκελος Ακι­νή­του, μέσω του οποίου η δια­δι­κα­σία μετα­βί­βα­σης θα ξεκινά και θα ολο­κλη­ρώ­νε­ται στον συμ­βο­λαιο­γράφο, ψηφιο­ποιώ­ντας όλα τα απαι­τού­μενα πιστο­ποι­η­τικά.

Πηγή: ΟΤ