Ανθρώπινη θηριωδία στο Αιγαίο: Μαζικές δολοφονίες θαλάσσιων θηλαστικών

Ο διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του «Αρχι­πέ­λα­γος», Θοδωρής Τσι­μπί­δης, εξέδωσε ανα­κοί­νωση, με την οποία περι­γρά­φει την ωμότητα εκείνων που τραυ­μά­τι­σαν και δολο­φό­νη­σαν τα θηλα­στικά στο Αιγαίο και ζητά, εμμέσως πλην σαφώς, την παρέμ­βαση των αρμό­διων αρχών της Πολι­τείας, ώστε να εντο­πι­στούν οι δράστες και να τιμω­ρη­θούν παρα­δειγ­μα­τικά.

«Οι δολο­φο­νίες θαλάσ­σιων θηλα­στι­κών στο Αιγαίο δυστυ­χώς συνε­χί­ζο­νται.

Ακόμα μία νεαρή φώκια εντο­πί­στηκε νεκρή στα βόρεια Δωδε­κά­νησα, με ένα σχοινί δεμένο στο ουραίο πτε­ρύ­γιό της, ενώ 3 νεκρά ζωνο­δέλ­φινα εντο­πί­στη­καν σε 3 περιο­χές του ΒΑ Αιγαίου και αυτά με εμφανή σημάδια δολο­φο­νίας.

Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι τα πτε­ρύ­για των δελ­φι­νιών είχαν κοπεί με μαχαίρι – δηλαδή είχαν πετα­χτεί στη θάλασσα ζωντανά για να πνιγούν.Προ­σπα­θώ­ντας να προσ­διο­ρί­σουμε ποιος θα μπο­ρούσε να έχει δια­πρά­ξει αυτό το έγκλημα, μελε­τή­σαμε τα θαλάσ­σια ρεύματα που επι­κρα­τού­σαν στην περιοχή τις ημέρες πριν από τον εντο­πι­σμό τους.

Τα νεκρά ζωνο­δέλ­φινα προ­έρ­χο­νται από μία πολυ­μελή ομάδα την οποία μελε­τάμε εδώ και 20 χρόνια στη θαλάσ­σια περιοχή ανάμεσα στην Ικαρία, τη Χίο και τη Σάμο, τα οποία παρα­μέ­νουν καθ’ όλη τη διάρ­κεια του έτους στο ανοιχτό πέλαγος, σε περιο­χές με βαθιά νερά.

Με βάση τα τραύ­ματα τους είναι ξεκά­θαρο ότι τα δελ­φί­νια βγήκαν ζωντανά στο κατά­στρωμα των σκαφών και τα πέταξαν ζωντανά στη θάλασσα με κομμένα τα πτε­ρύ­για για να μην μπορούν να κολυ­μπή­σουν, έχοντας τελικά ένα βασα­νι­στικό θάνατο.

Δεν είναι δυνατόν να προσ­διο­ρι­στεί εάν αυτή η δολο­φο­νία προ­κλή­θηκε από ελλη­νικό ή τουρ­κικό αλιευ­τικό σκάφος, καθώς σε αυτή τη θαλάσ­σια περιοχή δρα­στη­ριο­ποιού­νται μηχα­νό­τρα­τες και από τις δύο χώρες.

Με όλα αυτά τα πραγ­μα­τικά προ­βλή­ματα που προ­σπα­θούμε να αντι­με­τω­πί­σουμε καθη­με­ρινά, τη μυρωδιά από τα νεκρά θηλα­στικά που προ­σπα­θούμε να απο­βά­λουμε από πάνω μας, αλλά και τη ψυχο­λο­γική στήριξη που πρέπει να προ­σφέ­ρουμε στους συνερ­γά­τες μας που αντα­πο­κρί­νο­νται σε αυτά τα δρα­μα­τικά περι­στα­τικά στο πεδίο, θα περι­μέ­ναμε του­λά­χι­στον από όσους ασχο­λού­νται με την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, έστω και αυτή τη φορά να εκφρά­σουν την πραγ­μα­τική τους ανη­συ­χία.

Προς μεγάλη μας απο­γο­ή­τευση, βλέ­πουμε για άλλη μία φορά ότι κάποιοι περι­βαλ­λο­ντι­κοί φορείς που έχουν έδρα στις πόλεις και αυτό-αποκαλούνται εξει­δι­κευ­μέ­νοι, να σχο­λιά­ζουν αυτά τα τόσο σοβαρά περι­στα­τικά με δημο­σιεύ­ματα στον τύπο δηλώ­νο­ντας ότι «Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΧΩΡΙΣΤΟΣ ΣΎΝΤΡΟΦΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ», χαρα­κτη­ρί­ζο­ντας τη δημο­σιο­ποί­ηση από το Αρχι­πέ­λα­γος για τα δολο­φο­νη­μένα θαλάσ­σια θηλα­στικά, ως «οικο­λο­γί­ζουσα κατα­στρο­φο­λο­γία».

Τα παρα­πάνω όπως και πάρα πολλά άλλα αντί­στοιχα είναι μέρος μίας επί χρόνια δρο­μο­λο­γη­μέ­νης προ­σπά­θειας για την απο­δό­μηση και συκο­φά­ντηση της δου­λειάς του Ινστι­τού­του Αρχι­πέ­λα­γος στην Ελλάδα και στο εξω­τε­ρικό, που μοιάζει συντο­νι­σμένη από μία μερίδα περι­βαλ­λο­ντι­κών φορέων των Αθηνών, οι οποίοι κατά το κοινώς λεγό­μενο θεωρούν ότι «τους χαλάμε την πιάτσα».

Το γεγονός ότι τόσα χρόνια επι­λέ­γουμε να μην απα­ντάμε σε όλα αυτά – ίσως λάθος μας – δεν το έχουν εκλάβει ως δείγμα πολι­τι­σμού, αλλά ως σημάδι αδυ­να­μίας.

Εάν είμαστε ειλι­κρι­νείς όμως πρέπει να παρα­δε­χθούμε ότι η προ­στα­σία της άγριας ζωής και του περι­βάλ­λο­ντος στην Ελλάδα έχει απο­τύ­χει, ενώ το μέλλον δια­φαί­νε­ται ακόμα χει­ρό­τερο. Τα απο­τε­λέ­σματα είναι εμφανή όπου και αν κοι­τά­ξει κανείς.

Πρω­τερ­γά­της σε όλη αυτή την κατα­στροφή του περι­βάλ­λο­ντος είναι φυσικά το κράτος και οι δια­χρο­νικά ανε­παρ­κείς πολι­τι­κές από όλες τις κυβερ­νή­σεις των τελευ­ταίων δεκα­ε­τιών.

Δεν είναι λοιπόν θέμα αντι­πα­λό­τη­τας ή δια­φω­νίας φορέων, αλλά είναι καιρός για ριζικές αλλαγές εάν θέλουμε να υπάρξει ουσια­στική προ­στα­σία της φύσης. Κανείς μας δεν είναι ιδιο­κτή­της του περι­βάλ­λο­ντος ή συγκε­κρι­μέ­νων ειδών και δεν υπάρ­χουν περι­θώ­ρια για να κάνουμε δημό­σιες σχέσεις ή καριέ­ρες γύρω από αυτά τα τόσο σοβαρά ζητή­ματα, αλλά ούτε να χάνουμε πολύ­τιμο χρόνο με ωραιο­ποι­η­μέ­νες προ­σεγ­γί­σεις. Είναι καιρός να ανα­λο­γι­στούμε τι απο­τέ­λε­σμα έχει προ­κα­λέ­σει ο πακτω­λός εκα­τομ­μυ­ρίων που έχει δαπα­νη­θεί τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες στην Ελλάδα σε προ­γράμ­ματα (από τα οποία συνει­δητά απέχει το Αρχι­πέ­λα­γος), που υπο­τί­θε­ται ότι στο­χεύ­ουν στην προ­στα­σία της φύσης και των σπάνιων ειδών, αλλά συνήθως κατα­λή­γουν σε μελέτες, προ­τά­σεις, γρα­φειο­κρα­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις και ωραιο­ποι­η­μέ­νες καμπά­νιες, ενώ οι ουσια­στι­κές παρεμ­βά­σεις είναι ελά­χι­στες. (Η ανάλυση των ποσών που έχουν δαπα­νη­θεί βρί­σκο­νται στη διάθεση του κάθε ενδια­φε­ρό­με­νου). Προ­φα­νώς δεν χαρα­κτη­ρί­ζουμε ως λάθος το να επι­χο­ρη­γεί­ται κάποιος φορέας με προ­γράμ­ματα, αλλά το ζήτημα είναι τελικά πώς τα αξιο­ποιεί και τι πραγ­μα­τικό απο­τέ­λε­σμα προ­κα­λούν αυτές οι επεν­δύ­σεις δημό­σιων πόρων για την προ­στα­σία της φύσης.

Σε απά­ντηση αυτής της συνε­χούς προ­σπά­θειας να εφη­συ­χα­στεί η κοινή γνώμη, θα θέλαμε να αντι­πα­ρα­θέ­σουμε ένα μικρό από­σπα­σμα από άρθρο μαθητών από το 6ο Γυμνά­σιο Ρόδου, που οι νέοι νησιώ­τες εκφρά­ζουν την αγωνία τους:

«Σε κάθε δράση που έχουν σκοπό να ευαι­σθη­το­ποι­ή­σουν σχετικά με το περι­βάλ­λον… στο τέλος της κάθε ομιλίας ακο­λου­θεί η φράση: “Θέλουμε να ελπί­ζετε”. ΟΧΙ. Η σωστή φράση είναι “θέλουμε να πανι­κο­βλη­θείτε”. Θέλουμε να φερ­θείτε σαν το σπίτι σας να κατα­στρέ­φε­ται. Γι” αυτό ας δρά­σουμε όσο υπάρχει χρόνος».

Αν θέλουμε λοιπόν να στα­μα­τή­σουμε να μετράμε τα νεκρά σπάνια είδη και τις απώ­λειες, όπως λένε και οι νέοι νησιώ­τες, ας δρά­σουμε όσο υπάρχει ακόμα χρόνος. Είναι καιρός να περά­σουμε από τα όμορφα λόγια στις πράξεις που φέρνουν απο­τέ­λε­σμα, αλλά και να συνει­δη­το­ποι­ή­σουμε ότι οι τοπικές κοι­νω­νίες μπορούν να είναι ο πραγ­μα­τι­κός κατα­λύ­της στην προ­στα­σία της φύσης. Δεν είναι δυνατόν να επι­μέ­νουμε ότι μπο­ρούμε να «προ­στα­τεύ­ουμε» τη φύση μέσα από απο­στει­ρω­μένα γραφεία στα κέντρα των πόλεων. Οφεί­λουμε να σεβα­στούμε και να στη­ρί­ξουμε τις τοπικές κοι­νω­νίες, να τους δώσουμε ενεργό ρόλο και να συνερ­γα­στούμε σε καλά στο­χευ­μέ­νες δράσεις και λύσεις, με απόλυτη και ειλι­κρί­νεια και δια­φά­νεια.

Θοδωρής Τσι­μπί­δης
Διευ­θυ­ντής
Ινστι­τούτο Θαλάσ­σιας Προ­στα­σίας «Αρχι­πέ­λα­γος