Οταν η Τουρκία «τορπίλισε» την προσφυγή για υφαλοκρηπίδα

Μπορεί το Αμστερ­νταμ να είναι η πόλη που έχει ανα­κη­ρυ­χθεί από το 1808 πρω­τεύ­ουσα της Ολλαν­δίας, ωστόσο το παλάτι της βασι­λι­κής οικο­γέ­νειας, το Κοι­νο­βού­λιο, τα υπουρ­γεία και όλες τις ξένες πρε­σβείες δεν θα τις βρεις εκεί, αλλά σε μια άλλη περιοχή, 65 χιλιό­με­τρα νοτιο­δυ­τι­κό­τερα. Διοι­κη­τική πρω­τεύ­ουσα του Βασι­λείου των Κάτω Χωρών, όπως είναι η επίσημη ονο­μα­σία της χώρας, έχει οριστεί η γραφική Χάγη. Εκεί άλλωστε έχουν την έδρα τους και αρκετοί μικροί ή μεγα­λύ­τε­ροι διε­θνείς οργα­νι­σμοί, εκ των οποίων εμείς οι Ελληνες γνω­ρί­ζουμε καλά έναν: το ομώνυμο Διεθνές Δικα­στή­ριο· το σημα­ντι­κό­τερο όργανο απο­νο­μής δικαιο­σύ­νης στον κόσμο, που έχει ως αντι­κεί­μενο την επίλυση νομικών ζητη­μά­των μεταξύ δύο ή περισ­σό­τε­ρων κρατών-μελών του Οργα­νι­σμού Ηνω­μέ­νων Εθνών.

Εκεί, στο επι­βλη­τικό «Palais de la Paix» («Παλάτι της Ειρήνης»), μια ομάδα 15 δικα­στών που εκλέ­γο­νται από τον ΟΗΕ για εννέα χρόνια, αλλά ανα­νε­ώ­νε­ται η θητεία του 1/3 εξ αυτών κάθε τριετία, απο­φαί­νο­νται για κάθε δια­κρα­τικό πρό­βλημα που εισέρ­χε­ται προς συζή­τηση από τα ενδια­φε­ρό­μενα μέρη, βασι­ζό­με­νοι πάντοτε στο Διεθνές Δίκαιο και στους κανόνες του.

Το ιστο­ρικό πλαίσιο

Σε αυτό προ­σέ­φευγε επι­σή­μως τέτοιες μέρες το 1975 και η χώρα μας προ­κει­μέ­νου να επι­λυ­θεί η διαφορά που υπήρχε με τη γει­το­νική Τουρκία ανα­φο­ρικά με την οριο­θέ­τηση της υφα­λο­κρη­πί­δας των δύο πλευρών του Αιγαίου, ζήτημα που δυστυ­χώς εξα­κο­λου­θεί να υφί­στα­ται αδια­λεί­πτως μέχρι και σήμερα. Οπως συμ­βαί­νει στα περισ­σό­τερα πολύ­πλοκα και χρόνια προ­βλή­ματα, για να αντι­λη­φθούμε την κατά­σταση θα πρέπει να έχουμε κατά νου το ιστο­ρικό πλαίσιο. Αρχές της δεκα­ε­τίας του ’70, μια σειρά από σημα­ντικά γεγο­νότα στρέ­φουν το ενδια­φέ­ρον της Τουρ­κίας στο Αιγαίο. Κατ’ αρχάς, τον Οκτώ­βριο του 1973 ξεσπά η πρώτη παγκό­σμια πετρε­λαϊκή κρίση. Μέσα σε μόλις έξι μήνες η τιμή του πετρε­λαίου εκτι­νάσ­σε­ται από τα 3 αμε­ρι­κα­νικά δολάρια το βαρέλι, σχεδόν στα 12. Η διεθνής οικο­νο­μία κλυ­δω­νί­ζε­ται. Οι τιμές των προ­ϊ­ό­ντων ανε­βαί­νουν σε ύψη-ρεκόρ, ενώ η Δύση αντι­με­τω­πί­ζει για πρώτη φορά το φάσμα της σοβαρής έλλει­ψης ενερ­γεια­κών πόρων. Την ίδια χρονιά κυκλο­φο­ρεί ευρέως η φήμη ότι στη θαλάσ­σια περιοχή της Θάσου έχουν ανα­κα­λυ­φθεί σημα­ντι­κό­τατα κοι­τά­σματα πετρε­λαίου και γι’ αυτόν τον λόγο η χούντα των Αθηνών δίνει άδεια στην πολυ­ε­θνική εται­ρεία Oceanic να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει γεω­τρή­σεις στη θέση Πρίνος. Η ιδέα πως το Αιγαίο φέρεται να κρύβει ανεκ­με­τάλ­λευτο πλούτο δελε­ά­ζει αμέσως την Τουρκία. Δεν μπορεί να βάλει «χέρι» στα κοι­τά­σματα της Θάσου, αλλά ανα­ζη­τεί τρόπους να καπη­λευ­τεί τις άλλες περιο­χές του Αρχι­πε­λά­γους.

Παρε­μπι­πτό­ντως την ίδια χρονική περίοδο, Δεκέμ­βριο του 1973, ξεκι­νούν στη Νέα Υόρκη οι εργα­σίες της 3ης Συν­διά­σκε­ψης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασ­σας, που έμελε να διαρ­κέ­σει σχεδόν μία… δεκα­ε­τία. Οι συμ­με­τέ­χο­ντες καλού­νταν να επι­λύ­σουν μια σειρά από ζητή­ματα, όπως είναι το εύρος της αιγια­λί­τι­δας ζώνης κάθε κράτους, η έκταση των χωρικών υδάτων, ο ορισμός της Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης, η απο­σα­φή­νιση της έννοιας του αρχι­πε­λά­γους, ο εκσυγ­χρο­νι­σμός των κανόνων ναυ­σι­πλο­ΐας και πολλά άλλα. Η μεγα­λύ­τερη διεθνής σύσκεψη που έχει πραγ­μα­το­ποι­η­θεί ποτέ από άποψη χρόνου και αριθμού συμ­με­τε­χό­ντων, θα κατέ­ληγε στην ισχύ­ουσα μέχρι και σήμερα Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας του 1982, ένα ανα­λυ­τικό κείμενο 300 άρθρων. Οι εξ ανα­το­λών γεί­το­νές μας, φοβού­με­νοι ότι μπορεί να διευ­θε­τη­θεί νομικά το θέμα της οριο­θέ­τη­σης των χωρικών υδάτων και της υφα­λο­κρη­πί­δας με τρόπο που μπορεί να μην τους συμ­φέ­ρει, σπεύ­δουν να θέσουν άμεσα τα ζητή­ματα σε διμερές επίπεδο με την Ελλάδα, πριν ακόμα υπο­γρα­φεί η νέα Σύμβαση. Καλο­καίρι του 1974 εισβάλ­λουν στην Κύπρο εκμε­ταλ­λευό­με­νοι τη στρα­τιω­τική απο­σά­θρωση των ελλη­νι­κών Ενόπλων Δυνά­μεων που είχε επι­φέ­ρει η χούντα των συνταγ­μα­ταρ­χών. Κατα­λαμ­βά­νουν συνο­λικά το 37% της νήσου. Μπροστά στην εθνική τρα­γω­δία, το δικτα­το­ρικό καθε­στώς καταρ­ρέει και την εξουσία στη χώρα μας ανα­λαμ­βά­νουν και πάλι οι πολι­τι­κοί, με επι­κε­φα­λής της κυβέρ­νη­σης εθνικής εθνό­τη­τας τον Κων­στα­ντίνο Καρα­μανλή.

Ρημα­τική δια­κοί­νωση

Στο λυκαυ­γές του 1975, οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις βαίνουν από το κακό στο χει­ρό­τερο. Η Αγκυρα αισθά­νε­ται αρκετά ισχυρή καθώς έχει δια­πι­στώ­σει ότι οι μεγάλες δυνά­μεις δεν στέ­κο­νται εμπόδιο στις εδα­φι­κές διεκ­δι­κή­σεις της. Τώρα πλέον επο­φθαλ­μιά ανοικτά το Αιγαίο, διεκ­δι­κώ­ντας τον έλεγχο του ενα­έ­ριου χώρου του μισού Αιγαίου αλλά και τη μισή υφα­λο­κρη­πίδα του.

«Η Κύπρος απο­τε­λεί το πρώτο βήμα προς το Αιγαίο» θα δηλώσει με νόημα ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Μελίχ Εσεμπέλ μέσα στην τουρ­κική Εθνο­συ­νέ­λευση. Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη αυτές τις θέσεις και μπροστά στον κίνδυνο τυχόν απώ­λειας εθνικής κυριαρ­χίας, ο πρω­θυ­πουρ­γός Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής λαμ­βά­νει πρω­το­βου­λίες. Δίνει εντολή στον πρε­σβευτή της Ελλάδας στην Αγκυρα, Δημήτρη Κοσμα­δό­πουλο, να επι­δώ­σει στις 27 Ιανουα­ρίου 1975 ρημα­τική δια­κοί­νωση, με την οποία η Αθήνα προ­τεί­νει την υπο­γραφή συνυ­πο­σχε­τι­κού για την παρα­πο­μπή της δια­φο­ράς σχετικά με την υφα­λο­κρη­πίδα στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης. «Θα απο­δε­χό­μα­σταν την πρόταση, αν και η Ελλάδα δεχόταν ότι η υφα­λο­κρη­πίδα του Αιγαίου είναι προ­έ­κταση της Ανα­το­λίας (σ.σ.: Μικράς Ασίας)» δηλώνει δύο εικο­σι­τε­τρά­ωρα αργό­τερα ο Τούρκος πρω­θυ­πουρ­γός, Σαντί Ιρμάκ.

«Η Κύπρος απο­τε­λεί το πρώτο βήμα προς το Αιγαίο» θα δηλώσει ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Μελίχ Εσεμπέλ μέσα στην τουρ­κική Εθνο­συ­νέ­λευση

Η Αγκυρα δηλαδή φερόταν πρόθυμη να προ­σφύ­γει στη διεθνή Δικαιο­σύνη μόνο αν η Ελλάδα ανα­γνώ­ριζε ως τουρ­κική τη μισή υφα­λο­κρη­πίδα του Αιγαίου. Η δήλωση προ­κα­λεί απο­γο­ή­τευση στην Αθήνα, καθώς ισο­δυ­να­μεί με απόρ­ριψη. Στη ρημα­τική δια­κοί­νωση που επι­δώ­σαμε, το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών της γεί­το­νος θα απα­ντή­σει γραπτώς πως «η τουρ­κική κυβέρ­νηση μελετά ευμενώς καταρ­χήν την πρόταση» για παρα­πο­μπή στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης και προς τούτο «προ­τεί­νει να αρχί­σουν συνο­μι­λίες υψηλού επι­πέ­δου μεταξύ των δύο κυβερ­νή­σεων». Με κομψή διπλω­μα­τική γλώσσα ήθελε να μας βάλει να καθί­σουμε στο τραπέζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων. Την 31η Μαΐου 1975 οι πρω­θυ­πουρ­γοί Ελλάδας και Τουρ­κίας συνα­ντιού­νται σε ουδέ­τερο έδαφος, στις Βρυ­ξέλ­λες.

Στη μέση του τρα­πε­ζιού κάθεται ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής και ακριβώς δίπλα ο ομό­λο­γός του Σου­λεϊ­μάν Ντε­μι­ρέλ, που έχει ανα­λά­βει τα ηνία της εξου­σίας από τα τέλη Μαρτίου. Τα όσα ειπώ­θη­καν τα γνω­ρί­ζουμε από το πρα­κτικό της συνά­ντη­σης. Η τουρ­κική αντι­προ­σω­πεία, αφού ανα­φέρ­θηκε στο Κυπριακό τονί­ζο­ντας πως επι­διώ­κει συμ­φω­νία για την αποδοχή διζω­νι­κής ομο­σπον­δίας, ακο­λού­θως ζήτησε τη χάραξη μιας νέας ζώνης ελέγχου των αερο­πο­ρι­κών πτήσεων (FIR) ακριβώς στη μέση του Αιγαίου, καθώς επίσης και την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση νησιών του Αρχι­πε­λά­γους. Ανα­φο­ρικά με την υφα­λο­κρη­πίδα επε­σή­μανε πως «η Ελλάς διά της γραμμής που ακο­λου­θεί διεκ­δι­κεί δι’ εαυτήν το δικαί­ωμα της εκμε­ταλ­λεύ­σεως διά το σύνολον του Αιγαίου.

Αυτό όμως δεν είναι δίκαιον και πρέπει να εξευ­ρεθή η ορθή λύσις, μέσω δια­πραγ­μα­τεύ­σεων». Ο Καρα­μαν­λής θα απα­ντή­σει πως το θέμα δημιουρ­γή­θηκε από την Τουρκία, «παρά ταύτα η Ελλάς διά να δείξη την καλήν της πίστιν επρό­τεινε την προ­σφυ­γήν εις το Δικα­στή­ριον της Χάγης». Μάλιστα, το κοινό ανα­κοι­νω­θέν είναι ξεκά­θαρο: «Οι δύο πρω­θυ­πουρ­γοί είχαν την ευκαι­ρία κατά την συνά­ντη­σίν των να προβούν εις ανα­σκό­πη­σιν των προ­βλη­μά­των, τα οποία προ­ε­κά­λε­σαν την παρού­σαν κατά­στα­σιν εις τα σχέσεις των δύο χωρών. Απε­φά­σι­σαν ότι τα προ­βλή­ματα ταύτα πρέπει να επι­λυ­θούν ειρη­νι­κώς μέσω δια­πραγ­μα­τεύ­σεων και όσον αφορά το θέμα της υφα­λο­κρη­πί­δας του Αιγαίου, μέσω του Διε­θνούς Δικα­στη­ρίου της Χάγης».

Το ανα­κοι­νω­θέν δεν έφερε υπο­γρα­φές. Χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε από την Ελλάδα κατά τη μονο­μερή προ­σφυγή το 1976 για να απο­δεί­ξει ότι υπήρχε και η συναί­νεση της Τουρ­κίας για προ­σφυγή, αλλά το επι­χεί­ρημα δεν έγινε δεκτό. Παρά το γεγονός ότι ο Ντε­μι­ρέλ ακο­λού­θησε μια άτεγκτη γραμμή, όταν επέ­στρεψε στη χώρα του δέχθηκε οξύτατη επίθεση από την αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση του Μπου­λέντ Ετσεβίτ που τον κατη­γό­ρησε για διαλ­λα­κτι­κό­τητα, ενώ και οι γρα­φειο­κρά­τες του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών έπεισαν την πολι­τική ηγεσία πως είναι λάθος η προ­σφυγή στη Χάγη. Ετσι αλλάζει άρδην τακτική. Μια πρώτη συνά­ντηση εμπει­ρο­γνω­μό­νων, που είχε προ­γραμ­μα­τι­στεί για τον Σεπτέμ­βριο του 1975, ανα­βλή­θηκε λόγω δια­φω­νίας επί του αντι­κει­μέ­νου των εργα­σιών.

Τρεις μήνες αργό­τερα πραγ­μα­το­ποιεί­ται συνά­ντηση των υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών των δύο χωρών για το Κυπριακό, αλλά στο τετ α τετ συμ­φω­νούν να συνε­χι­στεί ο διά­λο­γος και για τα άλλα θέματα που ταλα­νί­ζουν τις διμε­ρείς σχέσεις. Τελικά η συνά­ντηση των εμπει­ρο­γνω­μό­νων διε­ξά­γε­ται μεταξύ 30 Ιανουα­ρίου και 2 Φεβρουα­ρίου 1976 στη Βέρνη, αλλά κατα­λή­γει σε παράλ­λη­λους μονο­λό­γους. Η Τουρκία δεν είχε πρόθεση να υπο­γρά­ψει το συνυ­πο­σχε­τικό για τη Χάγη, αλλά να εισέλ­θει επι­τό­που σε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ουσίας. Προει­δο­ποιεί δε πως εάν η Ελλάδα εφαρ­μό­ζο­ντας το Δίκαιο της Θάλασ­σας επε­κτεί­νει τα χωρικά της ύδατα από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια, τότε αυτό θα θεω­ρη­θεί αιτία πολέμου (casus belli). Ανάλογο είναι το κλίμα και στην επόμενη συνά­ντηση των εμπει­ρο­γνω­μό­νων τον Ιούνιο.

Η Αγκυρα για να βγει από το αδιέ­ξοδο αρχίζει να δοκι­μά­ζει τεχνηέ­ντως τις αντοχές της Αθήνας. Εχει ήδη δώσει εντολή στην τουρ­κική κρατική εται­ρεία πετρε­λαίου να προ­χω­ρή­σει άμεσα στη διε­ξα­γωγή ερευνών ανοικτά του Αιγαίου, δημο­σιεύ­ο­ντας και χάρτες που δεί­χνουν τη γείτονα χώρα να διεκ­δι­κεί το μισό πέλαγος. Στις 23 Ιουλίου 1976 βγαίνει από τα στενά του Βοσπό­ρου το ερευ­νη­τικό σκάφος «Χόρα». Δίπλα του έχει πολε­μικά πλοία με υψωμένη την ημι­σέ­ληνο. Στόχος του σει­σμο­γρα­φι­κού είναι να τρυ­πή­σει τον βυθό της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας σε τέσσερα σημεία: στις εκβολές του Εβρου, στη θαλάσ­σια περιοχή μεταξύ Σαμο­θρά­κης και Λήμνου, στον χώρο μεταξύ Ιμβρου και Λήμνου και νοτιο­α­να­το­λικά της Ιμβρου. Κατά τη διάρ­κεια του πλου τα μέλη του πλη­ρώ­μα­τος, ακο­λου­θώ­ντας τη μου­σουλ­μα­νική παρά­δοση, σφάζουν ένα αρνί. Με το αίμα του βάφουν το μέτωπό τους και προ­σεύ­χο­νται στον Αλλάχ.

Ο πρω­θυ­πουρ­γός Ντε­μι­ρέλ απειλεί πως εάν το σκάφος δεχθεί επίθεση, τα συνο­δευ­τικά θα χτυ­πή­σουν τον εχθρό. Το Πολε­μικό Ναυτικό της χώρας μας τίθεται σε επι­φυ­λακή. Στις 6 Αυγού­στου 1976 το «Χόρα» παρα­βί­ασε για πρώτη φορά την ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα πλέ­ο­ντας βορειο­α­να­το­λικά της Λέσβου. Η Αθήνα έστειλε ένα περι­πο­λικό της Ακτο­φυ­λα­κής που αφού σχη­μά­τισε μπροστά στο ερευ­νη­τικό σκάφος ένα μεγάλο S, απο­μα­κρύν­θηκε. Μετά εμφα­νί­στηκε ένα ανα­γνω­ρι­στικό αερο­πλάνο, το οποίο έριξε δύο κόκ­κι­νες σημα­δού­ρες σε από­σταση περίπου δύο μιλίων μπροστά. Το μήνυμα ήταν ξεκά­θαρο. Ο πρό­ε­δρος του ΠΑΣΟΚ Ανδρέας Παπαν­δρέου, που περιο­δεύει στην Αλε­ξαν­δρού­πολη, προ­βαί­νει σε μια δήλωση που προ­κα­λεί ανα­τα­ραχή. Ζητά από τον Καρα­μανλή να βυθίσει το ερευ­νη­τικό σκάφος.

Υπο­χω­ρεί

Η Τουρκία αντι­λαμ­βά­νε­ται πως η ελλη­νική κυβέρ­νηση, δεχό­μενη τόσο έντονη πίεση από την αντι­πο­λί­τευση, μπορεί πράγ­ματι να αντι­δρά­σει δυνα­μικά. Την ώρα που το σει­σμο­γρα­φικό σκάφος βλέπει μια τορ­πι­λά­κατο να κατευ­θύ­νε­ται προς τα πάνω του, κάνει στροφή και επι­στρέ­φει στα τουρ­κικά χωρικά ύδατα. Η Ελλάδα είχε στείλει το μήνυμα ότι είναι έτοιμη και για ειρήνη και για πόλεμο. Πολλοί είχαν κατη­γο­ρή­σει εκείνη την εποχή τον Παπαν­δρέου για τη δήλωσή του περί βύθισης του «Χόρα». Χρόνια αργό­τερα θα απο­κα­λυ­πτό­ταν εμμέσως πλην σαφώς πως τα όσα ελέ­χθη­σαν είχαν προ­συμ­φω­νη­θεί με τον πρω­θυ­πουργό Κων­στα­ντίνο Καρα­μανλή. Στη μονο­μερή προ­σφυγή της Ελλάδας, το Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης θα εκδώσει στις 19 Δεκεμ­βρίου 1978 προ­δι­κα­στική απόφαση, με την οποία κρίνει πως δεν μπορεί να εισέλ­θει στην ουσία της υπό­θε­σης εάν δεν συναι­νεί και η Τουρκία. Η χώρα μας ανα­γνω­ρί­ζει μεν τη δικαιο­δο­σία του Δικα­στη­ρίου, με την επι­φύ­λαξη όμως ότι δεν θα θιγούν στην όποια απόφαση θέματα που αφορούν την εθνική ασφά­λεια και άμυνα, καθώς σε μια τέτοια δίκη δύσκολα παίρ­νεις το 100% των όσων ζητάς, όσο δίκιο κι αν έχεις. Η πείρα έχει δείξει ότι συνήθως κάτι κερ­δί­ζεις αλλά και κάτι χάνεις. Εκτοτε η εκκρε­μό­τητα παρα­μέ­νει.

Το Δίκαιο της Θάλασ­σας για τα 200 ναυτικά μίλια

Η υφα­λο­κρη­πίδα είναι ένας γεω­λο­γι­κός όρος. Πρό­κει­ται για τον βυθό και το υπέ­δα­φος της θάλασ­σας που ξεκινά αμέσως μετά τα χωρικά ύδατα ενός κράτους· δηλαδή τελειώ­νουν τα χωρικά ύδατα και ξεκινά η υφα­λο­κρη­πίδα. Εντός αυτής έχεις το δικαί­ωμα εξε­ρεύ­νη­σης και εκμε­τάλ­λευ­σης των φυσικών πόρων που τυχόν υπάρ­χουν, αλλά όχι πλήρη κυριαρ­χία.

Μπορείς, για παρά­δειγμα, να βγάλεις από εκεί πετρέ­λαιο ή φυσικό αέριο, αλλά όχι να απα­γο­ρεύ­σεις τη διέ­λευση πλοίων. Στην ελλη­νική περί­πτωση η υφα­λο­κρη­πίδα ξεκινά πράγ­ματι από εκεί που τελειώ­νουν σήμερα τα χωρικά μας ύδατα (δηλαδή έξι ναυτικά μίλια από την ακτή, ήτοι 9,66 χιλιό­με­τρα) και σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασ­σας θα μπο­ρού­σαν να φθάσουν μέχρι τα 200 ναυτικά μίλια (δηλαδή μέχρι και τα 321 χιλιό­με­τρα μακριά). Στην Ελλάδα όμως δεν υπάρχει σημείο στον χάρτη που να επι­τρέ­πει την πλήρη ανά­πτυξή της σε έκταση 200 ν.μ., γιατί ανα­γκα­στικά «πατάει» πάνω στην υφα­λο­κρη­πίδα των γει­το­νι­κών χωρών.

Για να μην υπήρχε αλλη­λο­κά­λυψη θα έπρεπε να χωρίζει το ένα κράτος από το άλλο μια από­σταση του­λά­χι­στον 400 ναυ­τι­κών μιλίων (200 του ενός και 200 του άλλου), ήτοι 648 χιλιό­με­τρα. Τόσο μεγάλες απο­στά­σεις όμως έχουν μόνο χώρες που «βλέπουν» σε ωκε­α­νούς. Για να κατα­λά­βουμε τι συμ­βαί­νει θα πρέπει να σκε­φτούμε ότι, π.χ., το Λαύριο απέχει από το Τσεσμέ της Μικράς Ασίας 102 ναυτικά μίλια (περίπου 188 χλμ.) και ανάμεσα στα δύο αυτά λιμάνια υπάρ­χουν πολλά ελλη­νικά νησιά. Αντι­στοί­χως, η από­σταση ανάμεσα στην Κύπρο και την Αίγυπτο είναι κάτι λιγό­τερο από 190 ναυτικά μίλια (350 χιλιό­με­τρα).

Επο­μέ­νως, η Ελλάδα δεν μπορεί να ανα­πτύ­ξει πλήρως την υφα­λο­κρη­πίδα της πουθενά, οπότε πρέπει να γίνει οριο­θέ­τηση σε συνεν­νό­ηση με τα όμορα κράτη. Το πρό­βλημα έγκει­ται στο γεγονός ότι η Τουρκία υπο­στη­ρί­ζει πως τα νησιά δεν έχουν υφα­λο­κρη­πίδα. Οπότε μετράει την υφα­λο­κρη­πίδα από τη χερ­σό­νησο της Μικράς Ασίας μέχρι τις ακτές της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας, αγνο­ώ­ντας πλήρως ό,τι μεγάλο ή μικρό κομμάτι γης υπάρχει ενδιά­μεσα. Μέχρι το 1973 το μονα­δικό κείμενο που ανα­φε­ρό­ταν σε τέτοιου είδους ζητή­ματα ήταν η Σύμβαση της Γενεύης του 1958, η οποία καθιέ­ρωνε τη μέση γραμμή/ γραμμή ίσης απο­στά­σεως ως μέθοδο οριο­θέ­τη­σης, αλλά ούτως ή άλλως αυτό το νομικό κείμενο δεν το είχε υπο­γρά­ψει η Τουρκία, οπότε δεν τη δέσμευε.

Οπως ανα­φέ­ρει ο καθη­γη­τής Οικο­νο­μι­κών και μέλος της ελλη­νι­κής αντι­προ­σω­πείας στη Διά­σκεψη του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασ­σας κ. Θεό­δω­ρος Καρυώ­της στο νέο του βιβλίο υπό τον τίτλο «ΑΟΖ – Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη» (εκδό­σεις Παπα­δό­που­λος), η Τουρκία υπο­στη­ρί­ζει ότι «το Αιγαίο Πέλαγος είναι μια ημί­κλει­στη θάλασσα, με πολλά ελλη­νικά νησιά να βρί­σκο­νται εντός μίας πολύ μικρής περιο­χής πολύ κοντά στην τουρ­κική ακτή (κάποια σε από­σταση ακόμα και κάτω των 3 ναυ­τι­κών μιλίων), αφαι­ρώ­ντας έτσι ένα μεγάλο ποσοστό της τουρ­κι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας. Εκτιμά ότι η οριο­θέ­τηση θα πρέπει να γίνει με ευθυ­δι­κία, ώστε να υπάρξει μια δίκαιη λύση που θα λαμ­βά­νει υπόψη όλες τις σχε­τι­κές παρα­μέ­τρους».

πηγή ethnos.gr

Γιώργος Σαρρής