Τα σχέδια του Ερντογάν για πυρηνικά – Αποκαλυπτικό δημοσίευμα των New York Times

Ο Τούρκος πρό­ε­δρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν δεν θέλει  μόνο να ελέγχει μια τερά­στια έκταση της Συρίας, κατά μήκος των τουρ­κι­κών συνόρων. Οπως δηλώνει, αυτό που επι­θυ­μεί πραγ­μα­τικά είναι η πυρη­νική βόμβα.

Τη φιλο­δο­ξία του, ομο­λο­γου­μέ­νως, δεν προ­σπά­θησε να την κρύψει. Λίγες εβδο­μά­δες πριν από την επίθεση κατά των Κούρδων της Συρίας, o Τούρκος πρό­ε­δρος είχε δηλώσει: «Κάποια κράτη δια­θέ­τουν πυραύ­λους με πυρη­νι­κές κεφαλές. Η Δύση επι­μέ­νει ότι δεν πρέπει να απο­κτή­σουμε τέτοια όπλα. Αυτό δεν μπορώ να το δεχθώ». Σήμερα που η Τουρκία βρί­σκε­ται σε ανοιχτή αντι­πα­ρά­θεση με τους νατοϊ­κούς συμ­μά­χους της, αφού κατά­φερε να εισβά­λει στη Συρία χωρίς αντί­ποινα, η απειλή του Ερντο­γάν αποκτά νέα σημασία. Αφού οι ΗΠΑ δεν κατά­φε­ραν να τον απoτρέψουν από την επίθεση ενα­ντίον των Κούρδων συμ­μά­χων τους, πώς μπορούν να τον εμπο­δί­σουν από την κατα­σκευή πυρη­νι­κών όπλων ή την ανά­πτυξη της απα­ραί­τη­της τεχνο­λο­γίας, όπως έπραξε το Ιράν;

Η αλήθεια είναι ότι ήδη η Τουρκία δια­θέ­τει τα απα­ραί­τητα για την κατα­σκευή πυρη­νι­κής βόμβας: απο­θέ­ματα ουρα­νίου και ερευ­νη­τι­κούς αντι­δρα­στή­ρες και, φυσικά, μυστη­ριώ­δεις δια­συν­δέ­σεις με τον πιο διάσημο «μαυ­ρα­γο­ρίτη» του πυρη­νι­κού κόσμου, τον πυρη­νικό φυσικό Αμπ­ντούλ Καντίρ Χαν από το Πακι­στάν. Ηδη η Αγκυρα κατα­σκευά­ζει με ρωσική βοήθεια τον πρώτο μεγάλο πυρη­νικό αντι­δρα­στήρα παρα­γω­γής ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας. Σίγουρα αυτό προ­κα­λεί ανη­συ­χίες, αφού ο Τούρκος πρό­ε­δρος δεν έχει απο­κα­λύ­ψει πώς θα δια­χει­ρι­στεί τα πυρη­νικά από­βλητα, που θα μπο­ρού­σαν να απο­τε­λέ­σουν τα καύσιμα για ένα όπλο.

Oι ειδικοί πιστεύ­ουν ότι θα πρέπει να περά­σουν χρόνια μέχρις ότου ο Τούρκος πρό­ε­δρος υλο­ποι­ή­σει τη φιλο­δο­ξία του και απο­κτή­σει πυρη­νική βόμβα. Εκτός, βεβαίως, και αν επι­λέ­ξει να αγο­ρά­σει μία. Τότε όμως ο κίν­δυ­νος που θα διέ­τρεχε θα ήταν σημα­ντι­κός.

Αυτό που είναι σήμερα σαφές είναι ότι η Τουρκία βρήκε έναν εταίρο στην ανά­πτυξη του πυρη­νι­κού της προ­γράμ­μα­τος: τον Ρώσο πρόεδρο Βλα­ντι­μίρ Πούτιν. Το 2018 ο Πούτιν επι­σκέ­φθηκε την Τουρκία προ­κει­μέ­νου να υπο­γρά­ψει επι­σή­μως την έναρξη των εργα­σιών για την κατα­σκευή ενός πυρη­νι­κού εργο­στα­σίου, αξίας 20 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων δολα­ρίων, του Ακού­γιου στη Μερσίνη, στα τουρ­κικά παράλια της Μεσο­γείου. Εν μέρει, τα κίνητρα της Ρωσίας είναι οικο­νο­μικά. Η κατα­σκευή πυρη­νι­κών αντι­δρα­στή­ρων είναι από τις πιο επι­κερ­δείς εξα­γω­γι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες της Ρωσίας. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, εξυ­πη­ρε­τεί και έναν άλλο σκοπό: H κατα­σκευή του αντι­δρα­στήρα τοπο­θε­τεί την Τουρκία, ένα μέλος του ΝΑΤΟ, στη ρωσική σφαίρα επιρ­ροής καθώς εξαρ­τά­ται από την τεχνο­λο­γία της.

«Ο Ερντο­γάν απευ­θύ­νε­ται με την πυρη­νική ρητο­ρική του σε ένα εγχώριο αντια­με­ρι­κα­νικό ακρο­α­τή­ριο, αλλά είναι εξαι­ρε­τικά απίθανο να επι­διώ­ξει να απο­κτή­σει πυρη­νικά όπλα», λέει η Τζέσικα Σ. Βάρνουμ, ειδική στην Τουρκία στο Κέντρο Τζέιμς Μάρτιν για τις Σπουδές μη Διά­δο­σης Οπλων στο Μοντε­ρέι της Καλι­φόρ­νιας. «Το κόστος σε επίπεδο οικο­νο­μίας και φήμης για την Τουρκία θα είναι τερά­στιο και θα μπο­ρούσε να πλήξει τις τσέπες των ψηφο­φό­ρων του Ερντο­γάν. Μου φαί­νε­ται υπερ­βο­λικά τρα­βηγ­μένο για τα δεδο­μένα του», κατέ­ληξε. Υπάρχει κι ένα ακόμη στοι­χείο σε αυτό το αμφι­λε­γό­μενο εκρη­κτικό μείγμα: η παρου­σία σχεδόν 50 αμε­ρι­κα­νι­κών όπλων, απο­θη­κευ­μέ­νων σε τουρ­κικό έδαφος. Οι ΗΠΑ δεν είχαν παρα­δε­χθεί ποτέ ανοιχτά την ύπαρξή τους μέχρι την Τετάρτη, όταν ο πρό­ε­δρος Τραμπ έκανε ακριβώς αυτό.

Οταν ο Ερντο­γάν ανα­χαί­τισε την από­πειρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος εις βάρος του τον Ιούλιο του 2016, η κυβέρ­νηση Ομπάμα εκπό­νησε σιωπηρά ένα σχέδιο για την απο­μά­κρυνση των όπλων από το Ιντσιρ­λίκ, σύμφωνα με πρώην κυβερ­νη­τι­κούς αξιω­μα­τού­χους. Το σχέδιο αυτό όμως ουδέ­ποτε εφαρ­μό­στηκε, εν μέρει επειδή η απο­μά­κρυνση των αμε­ρι­κα­νι­κών όπλων στην καλύ­τερη περί­πτωση θα υπο­νό­μευε τη συμ­μα­χία και ίσως έδινε στον Ερντο­γάν τη δικαιο­λο­γία να δημιουρ­γή­σει το δικό του οπλο­στά­σιο.