«Πράσινα» μπόνους για την ανάπτυξη του τουρισμού

Ενα πρότυπο χωρικής οργά­νω­σης του του­ρι­στι­κού κλάδου θα επι­χει­ρή­σει να δια­μορ­φώ­σει το νέο Ειδικό Χωρο­τα­ξικό Πλαίσιο για τον Του­ρι­σμό, έργο που είχε ξεκι­νή­σει τον Μάιο του 2018 αλλά «πάγωσε» λίγους μήνες μετά. Την Παρα­σκευή, ωστόσο, δόθηκε το σήμα για την έναρξη της δεύ­τε­ρης φάσης, με τον υφυ­πουργό Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας κ. Δημήτρη Οικο­νό­μου να υπο­γρά­φει την εντολή έναρξης με στόχο να έχει ολο­κλη­ρω­θεί στις αρχές του 2021.

Οι κατευ­θύν­σεις που έχουν δοθεί στους μελε­τη­τές από την πολι­τική ηγεσία του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος είναι σαφείς. Το νέο πλαίσιο πρέπει να στη­ρί­ζει τις επεν­δύ­σεις, την τοπική οικο­νο­μία καθώς και την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Και ως «εργα­λεία» για την επί­τευξη των συγκε­κρι­μέ­νων στόχων θα λει­τουρ­γή­σουν τα κίνητρα που θα δοθούν σε όσους επεν­δύ­ουν σε του­ρι­στι­κές υπο­δο­μές αλλά και οι απα­γο­ρεύ­σεις που θα δεί­χνουν τους άξονες της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης για κάθε περιοχή της χώρας.

Το σκε­πτικό είναι να δίνο­νται μπόνους προς δύο κατευ­θύν­σεις: σε όσους ανα­βαθ­μί­ζουν το του­ρι­στικό τους προϊόν και σε εκεί­νους που ακο­λου­θούν πρό­τυ­πες πρα­κτι­κές όσον αφορά την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος. Για όσους συν­δυά­ζουν ποιό­τητα και αει­φο­ρία η αντα­μοιβή θα είναι μεγα­λύ­τερη.

Πολε­ο­δο­μικά κίνητρα

Από τα πιο δελε­α­στικά κίνητρα ανα­μέ­νε­ται ότι θα είναι τα πολε­ο­δο­μικά. Για παρά­δειγμα, θα προ­βλέ­πε­ται «επι­δό­τηση» με έξτρα Συντε­λε­στή Δόμησης ή δυνα­τό­τητα δια­μόρ­φω­σης επι­πλέον κοι­νό­χρη­στων χώρων για όσους ανα­βαθ­μί­ζουν ποιο­τικά τις ξενο­δο­χεια­κές τους μονάδες (π.χ. από τριών αστέρων σε πεντά­στερο) ή μετα­τρέ­πουν υφι­στά­με­νες του­ρι­στι­κές εγκα­τα­στά­σεις σε «πρά­σι­νες» υπο­δο­μές.

Ανάλογα κίνητρα θα ισχύουν και για όσους κατα­σκευά­ζουν νέες, περι­βαλ­λο­ντικά φιλικές του­ρι­στι­κές εγκα­τα­στά­σεις, οι οποίες για παρά­δειγμα θα δια­θέ­τουν υπο­δο­μές ανα­κύ­κλω­σης απορ­ριμ­μά­των και λυμάτων, θα είναι ενερ­γειακά αυτό­νο­μες ή θα ακο­λου­θούν πρό­γραμμα εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας κ.λπ. Επίσης, αντα­μοι­βές θα υπάρ­χουν για την επα­νά­χρηση αξιό­λο­γων κτιρίων και τη μετα­τροπή τους σε παρα­δο­σια­κές ξενο­δο­χεια­κές μονάδες, αλλά και για την από­συρση απα­ξιω­μέ­νων ή εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­νων παλαιών μονάδων, π.χ. με χορή­γηση νέων αδειών.

Η ανάγκη ποιο­τι­κής ανα­βάθ­μι­σης των του­ρι­στι­κών κατα­λυ­μά­των στην Ελλάδα κρί­νε­ται επι­τα­κτική, με δεδο­μένο ότι η θέση της έναντι των υπό­λοι­πων κρατών της Νότιας Ευρώπης και της Μεσο­γείου βρί­σκε­ται άνω της μέσης αλλά απέχει από τις πρώτες. Είναι αξιο­ση­μεί­ωτο ότι η Πορ­το­γα­λία έχει χαμη­λό­τερη θέση από την Ελλάδα ως προς τις αφίξεις (18η έναντι 15ης) αλλά υψη­λό­τερη ως προς τα έσοδα (21η έναντι 23ης) και με αισθητά υψη­λό­τερη δαπάνη ανά του­ρί­στα (808 δολάρια).

Περι­βάλ­λον και ανά­πτυξη

Η πρό­κληση για το νέο Χωρο­τα­ξικό Πλαίσιο για τον Του­ρι­σμό θα είναι να «κου­μπώ­σει» η προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος με την ανά­πτυξη δίχως το ένα να υπο­νο­μεύει το άλλο. Η έννοια της «βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης», όπως είναι απο­δε­κτή από την Ευρω­παϊκή Ενωση, στη­ρί­ζε­ται σε τρεις πυλώνες: ανά­πτυξη, περι­βάλ­λον, κοι­νω­νική συνοχή. Και όπως ανα­φέ­ρει μιλώ­ντας στο «Βήμα» ο κ. Οικο­νό­μου, μεταξύ των πυλώνων αυτών υπάρ­χουν δυνη­τι­κές συγκρού­σεις αλλά και συνέρ­γειες. «Η βιώσιμη ανά­πτυξη συνί­στα­ται στον έλεγχο – μείωση των συγκρού­σεων και την αξιο­ποί­ηση των συνερ­γειών. Ειδι­κό­τερα για τον του­ρι­σμό, προ­ϋ­πο­θέ­τει του­ρι­στι­κούς πόρους – φυσι­κούς, πολι­τι­στι­κούς, ενίοτε κοι­νω­νι­κούς, όπως ο τρόπος ζωής – που προ­σελ­κύ­ουν τον του­ρί­στα. Εξ ορισμού δηλαδή υπάρ­χουν συνέρ­γειες μεταξύ της ανά­πτυ­ξής του και του περι­βαλ­λο­ντι­κού και κοι­νω­νι­κού πυλώνα. Προ­ϋ­πο­θέ­τει ταυ­τό­χρονα υπο­δο­μές (κτι­ρια­κές κ.λπ.) που δυνη­τικά επη­ρε­ά­ζουν αρνη­τικά το πολι­τι­στικό και φυσικό περι­βάλ­λον αν δεν ελέγ­χο­νται κατάλ­ληλα και του­ρι­στι­κές ροές που μπορεί να αλλοιώ­σουν τον τρόπο ζωής και την κοι­νω­νική σύνθεση» εξηγεί ο κ. Οικο­νό­μου. Και προ­σθέ­τει: «Αν δεν υπάρξει έλεγχος των δυνη­τι­κών αρνη­τι­κών συνε­πειών (π.χ. με την αποφυγή της άναρχης δόμησης – περί­πτωση αυθαι­ρέ­των και εκτός σχεδίου δόμησης στην Ελλάδα), προ­κύ­πτει ανά­πτυξη του του­ρι­σμού αλλά με υπο­βάθ­μιση των του­ρι­στι­κών πόρων. Η ανά­πτυξη αυτή μπορεί να είναι υπαρκτή, αλλά έχει ημε­ρο­μη­νία λήξης. Αν αντί­θετα υπάρχει έλεγχος των επι­πτώ­σεων, προ­κύ­πτει πάλι ανά­πτυξη του του­ρι­σμού – άλλου τύπου – και προ­στα­σία του περι­βαλ­λο­ντι­κού και κοι­νω­νι­κού πυλώνα. Και οι δύο εκδοχές συμ­βαί­νουν σε διάφορα μέρη, ελλη­νικά και μη. Ο στόχος μας σήμερα είναι η υιο­θέ­τηση του βιώ­σι­μου μοντέ­λου, δηλαδή της ισορ­ρο­πίας και συνέρ­γειας μεταξύ των πυλώνων, όχι της κυριαρ­χίας του ενός επί των άλλων».

Οσον αφορά το φαι­νό­μενο του μαζικού του­ρι­σμού, ένα παγκό­σμιο φαι­νό­μενο το οποίο ωστόσο πλήττει και ορι­σμέ­νες από τις ωραιό­τε­ρες παρά­κτιες ή νησιω­τι­κές περιο­χές της Ελλάδας, ο κ. Οικο­νό­μου επι­ση­μαί­νει ότι η αντι­με­τώ­πισή του απο­τε­λεί μια από τις προ­τε­ραιό­τη­τες της μελέτης του Ειδικού Χωρο­τα­ξι­κού Πλαι­σίου για τον Του­ρι­σμό. «Πρέπει να γίνει κατα­νοητό όμως ότι ο υπερ­του­ρι­σμός είναι μια σχετική έννοια: δεν προ­κύ­πτει αυτό­ματα από κάποιον συγκε­κρι­μένο αριθμό του­ρι­στών, αλλά από την έλλειψη ισορ­ρο­πίας μεταξύ του­ρι­στών και υπο­δο­μών, όπως με το πρό­βλημα των απορ­ριμ­μά­των στην Κέρκυρα ή του λιμα­νιού στη Σαντο­ρίνη» σημειώ­νει. Οσο για τον δια­φαι­νό­μενο κίνδυνο το συγκε­κρι­μένο φαι­νό­μενο να μετα­φερ­θεί και στον ορεινό χώρο της Ελλάδας, ο υφυ­πουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος είναι κατη­γο­ρη­μα­τι­κός: «Τα προ­βλή­ματα στον παρά­κτιο χώρο συν­δέ­ο­νται με το ότι η του­ρι­στική ανά­πτυξη έγινε στο παρελ­θόν χωρίς επαρκές ρυθ­μι­στικό πλαίσιο. Στην περί­πτωση του ορεινού χώρου, η ανά­πτυξη θα συμ­βα­δί­σει με την ύπαρξη ρυθ­μι­στι­κού πλαι­σίου εξαρχής».

ΕΠΕΙΓΕΙ ΤΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ

Εδώ και περίπου τρία έτη η χωρο­θέ­τηση του­ρι­στι­κών εγκα­τα­στά­σεων στην Ελλάδα εξαρ­τά­ται από τα 12 Περι­φε­ρειακά Σχέδια Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού, εκ των οποίων έχουν ανα­θε­ω­ρη­θεί μόνο τα μισά, ενώ τα υπό­λοιπα είχαν καταρ­τι­στεί το 2003 και 2004, όταν πολλά από τα σύγ­χρονα μοντέλα του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης δεν υπήρχαν ούτε ως σκέψη. Γιατί συμ­βαί­νει αυτό; Διότι το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας με δύο ξεχω­ρι­στές απο­φά­σεις (το 2015 και το 2017) είχε ακυ­ρώ­σει τα δύο τελευ­ταία Ειδικά Χωρο­τα­ξικά Πλαίσια για τον Του­ρι­σμό.

Απαί­τηση για τον Του­ρι­σμό

Η επι­τά­χυνση ολο­κλή­ρω­σης του Ειδικού Χωρο­τα­ξι­κού Πλαι­σίου για τον Του­ρι­σμό απο­τε­λεί απαί­τηση του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων, καθώς η έλλειψή του απο­τε­λεί τρο­χο­πέδη για την υλο­ποί­ηση μεγάλων επεν­δύ­σεων στη «βαριά» βιο­μη­χα­νία της χώρας. Στη φωτο­γρα­φία αρι­στερά ο υφυ­πουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας κ. Δημή­τρης Οικο­νό­μου.

. ΠΗΓΉ tovima.gr