Αυτοδιοίκηση-Κλεισθένης Ι: Τι αλλάζει σε λειτουργία ΟΤΑ, εκλογές

Πλήρη αλλαγή σκη­νι­κού στον τρόπο ανά­δει­ξης τοπικών αρχών έχει φέρει το νέο θεσμικό πλαίσιο της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης «Κλει­σθέ­νης 1». Με την απλή ανα­λο­γική ως εκλο­γικό σύστημα αλλάζει ριζικά η κατα­νομή εδρών στα δημο­τικά και στα περι­φε­ρειακά συμ­βού­λια, ωθώντας τις παρα­τά­ξεις σε συνερ­γα­σίες και προ­γραμ­μα­τι­κές συγκλί­σεις καθώς καθί­στα­ται πολύ πιο δύσκολη η αυτο­δυ­να­μία.

Οι έδρες των αυτο­διοι­κη­τι­κών συμ­βου­λίων θα κατα­νέ­μο­νται ανα­λο­γικά με βάση τις ψήφους που συγκε­ντρώ­νει κάθε συν­δυα­σμός στον πρώτο γύρο. Τυχόν αδιά­θε­τες έδρες θα κατα­νέ­μο­νται με βάση τα αχρη­σι­μο­ποί­ητα υπό­λοιπα. Σε περί­πτωση που ένας συν­δυα­σμός λάβει ποσοστό πάνω από το 50% κατά τον α’ γύρο τότε θα έχει την απόλυτη πλειο­ψη­φία στο συμ­βού­λιο και δεν θα απαι­τη­θεί νέα δια­δι­κα­σία για την εκλογή Δημάρ­χου. Σε αντί­θετη περί­πτωση θα υπάρξει επα­να­λη­πτική δια­δι­κα­σία, για την εκλογή μόνο του Δημάρ­χου, ανάμεσα στους επι­κε­φα­λής των δύο πρώτων συν­δυα­σμών. Σημειώ­νε­ται ότι, το σύστημα της απλής ανα­λο­γι­κής εφαρ­μό­ζε­ται και στην κατα­νομή των εδρών των συμ­βού­λων των Κοι­νο­τή­των άνω των 300 κατοί­κων. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι για τις τοπικές κοι­νό­τη­τες εισά­γε­ται νέα κάλπη -τρίτη για τους εκλο­γείς, μαζί με αυτές για δήμους και περι­φέ­ρειες.

Όσον αφορά την διάρ­κεια των θητειών, επα­νέρ­χε­ται η 4ετία, αρχό­μενη από 1η Ιανουα­ρίου με λήξη 31 Δεκεμ­βρίου του 4ου έτους, ενώ για την πρώτη εφαρ­μογή -δηλαδή τις αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές του Μαΐου του 2019- ο πρώτος γύρος της εκλο­γι­κής δια­δι­κα­σίας θα διε­ξα­χθεί την Κυριακή κατά την οποία διε­νερ­γεί­ται η ψηφο­φο­ρία για την εκλογή των αντι­προ­σώ­πων της Ελλάδας στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο του έτους 2019, με εγκα­τά­σταση των νέων αρχών την 1η Σεπτεµβρίου 2019 και θητεία έως την 31η Δεκεµβρίου 2023.

Λόγω απλής ανα­λο­γι­κής προ­βλέ­πε­ται επίσης ότι αντι­δή­μαρ­χοι μπορούν πλέον να ορι­στούν δημο­τι­κοί σύμ­βου­λοι όχι μόνο από την παρά­ταξη του δημάρ­χου, όπως γινόταν μέχρι τώρα, αλλά από όλες τις δημο­τι­κές παρα­τά­ξεις, με έγκριση του ορισμού από την πλειο­ψη­φία των συμ­βού­λων της παρά­τα­ξης στην οποία ανήκει ο ορι­ζό­με­νος αντι­δή­μαρ­χος, εφ’ όσον η παρά­ταξη αυτή αριθμεί πάνω από 2 μέλη. Επίσης, ανα­μορ­φώ­νε­ται ο αριθμός των αντι­δη­μάρ­χων με βάση τον πλη­θυ­σμό του δήμου, ενώ προ­βλέ­πε­ται αύξηση του αριθμού των αντι­δη­μάρ­χων σε δήμους που προ­ήλ­θαν από συνέ­νωση, ανάλογα με τον αριθμό των δημο­τι­κών ενο­τή­των.

Οικο­νο­μι­κές Επι­τρο­πές

Προ­βλέ­πε­ται η δυνα­τό­τητα μετα­βί­βα­σης αρμο­διο­τή­των του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου και στην Οικο­νο­μική Επι­τροπή εκτός από την Επι­τροπή Ποιό­τη­τας Ζωής. Σε αμφό­τε­ρες της Επι­τρο­πές, πέρα από τον δήμαρχο, προ­βλέ­πε­ται η συμ­με­τοχή και δύο αντι­δη­μάρ­χων (αντί ενός) ως μελών. Η αύξηση έχει στόχο να ενι­σχυ­θεί, προς όφελος της καλής και απο­τε­λε­σμα­τι­κής λει­τουρ­γίας του οργάνου, η σύνδεση ανάμεσα στο κυρί­αρχο και απο­φα­σι­στικό όργανο του δήμου, το δημο­τικό συμ­βού­λιο, και τα εκτε­λε­στικά όργανα του δήμου που είναι επι­φορ­τι­σμένα με την καθη­με­ρινή διοί­κηση των υπο­θέ­σεων και των υπη­ρε­σιών του.

Παρα­τά­ξεις

Σε αντί­θεση με το ισχύον καθε­στώς, ο «Κλει­σθέ­νης» παρέχει τη δυνα­τό­τητα σε δημο­τικό σύμ­βουλο που ανε­ξαρ­τη­το­ποιεί­ται ή δια­γρά­φε­ται από την παρά­ταξη με την οποία εκλέ­χθηκε, να εντα­χθεί σε άλλη παρά­ταξη – με σχετική δήλωσή του προς το προ­ε­δρείο του Δ.Σ., η οποία υπο­γρά­φε­ται από το ίδιο και τα 2/3 του­λά­χι­στον των μελών της παρά­τα­ξης στην οποία προ­σχω­ρεί, εφόσον αυτή έχει περισ­σό­τερα από 3 μέλη ή από όλα τα μέλη, εφ’ όσον αυτή έχει λιγό­τερα από 3 μέλη. Επι­πλέον, θεσμο­θε­τεί­ται η δυνα­τό­τατα στις υπάρ­χου­σες παρα­τά­ξεις να συνε­νώ­νο­νται και να δημιουρ­γούν νέα παρά­ταξη.

Κοι­νό­τη­τες

Με τον «Κλει­σθένη» καταρ­γεί­ται η έννοια των δημο­τι­κών και τοπικών κοι­νο­τή­των -όπως ίσχυε με τον «Καλ­λι­κράτη»- οι οποίες αντι­κα­θί­στα­νται με Κοι­νό­τη­τες ανε­ξαρ­τή­τως πλη­θυ­σμού. Επι­πλέον και σε ότι αφορά τη διοί­κηση τους, οι Κοι­νό­τη­τες δια­κρί­νο­νται με βάση τον πλη­θυ­σμό που έχουν και αν αυτός υπερ­βαί­νει ή όχι τους 300 κατοί­κους. Έτσι, πλέον τα όργανά διοί­κη­σης των κοι­νο­τή­των είναι ο Πρό­ε­δρος της Κοι­νό­τη­τας και το Συμ­βού­λιο Κοι­νό­τη­τας (σε κοι­νό­τη­τες άνω των 300 κατοί­κων). Σημα­ντι­κές αλλαγές που επέρ­χο­νται επίσης στο σύστημα διοί­κη­σης και λει­τουρ­γίας των Κοι­νο­τή­των, είναι ότι:

• ο θεσμός των συνε­λεύ­σεων κατοί­κων επε­κτεί­νε­ται σε όλες τις κοι­νό­τη­τες ενός Δήμου και δεν αφορά μόνο τις τοπικές κοι­νό­τη­τες έως 2.000 κατοί­κους, όπως ίσχυε με τον «Καλ­λι­κράτη».

• καθιε­ρώ­νε­ται η δυνα­τό­τητα σύγκλη­σης του συμ­βου­λίου της Κοι­νό­τη­τας όποτε το ζητήσει το 1/3 του­λά­χι­στον των μελών του, καθώς και όταν το ζητή­σουν του­λά­χι­στον 100 κάτοι­κοι της Κοι­νό­τη­τας με γραπτή αίτηση τους.

• παρέ­χε­ται η δυνα­τό­τητα στο Δ.Σ. και στο Δήμαρχο να μετα­βι­βά­ζουν με απο­φά­σεις τους συγκε­κρι­μέ­νες αρμο­διό­τη­τές τους στους προ­έ­δρους ή στα συμ­βού­λια των Κοι­νο­τή­των.

Ψήφιση προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού

Η σχετική συζή­τηση και ψηφο­φο­ρία διε­ξά­γε­ται ανα­λυ­τικά μέχρι τεταρ­το­ψή­φιου κωδικού αριθμού εσόδων και δαπανών και τυχόν ανα­πτύ­ξεων αυτού, επί της εισή­γη­σης της οικο­νο­μι­κής επι­τρο­πής και επί εναλ­λα­κτι­κών προ­τά­σεων. Διευ­κρι­νί­ζε­ται ότι συζη­τού­νται και ψηφί­ζο­νται χωριστά, όχι το σύνολο των κωδικών αριθμών, αλλά μόνο εκείνοι για τους οποίους υπάρ­χουν δια­φω­νίες και έχουν κατα­τε­θεί εναλ­λα­κτι­κές προ­τά­σεις. Οι τυχόν εναλ­λα­κτι­κές προ­τά­σεις κατα­τί­θε­νται είτε στην οικο­νο­μική επι­τροπή κατά το στάδιο σύντα­ξης του σχεδίου του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, είτε στο δημο­τικό συμ­βού­λιο κατά την πρώτη συζή­τηση επ’ αυτού.

Στην σχετική ψηφο­φο­ρία που ακο­λου­θεί τη συζή­τηση, έγκυρες θεω­ρού­νται οι ψήφοι είτε υπέρ της κατα­τε­θεί­σας από την οικο­νο­μική επι­τροπή είτε υπέρ εναλ­λα­κτι­κών προ­τά­σεων, ενώ οι λευκές ψήφοι δεν λαμ­βά­νο­νται υπόψη για τον υπο­λο­γι­σμό της πλειο­ψη­φίας. Σε περί­πτωση που καμία πρόταση δεν συγκε­ντρώ­νει την απόλυτη πλειο­ψη­φία των παρό­ντων μελών του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου, τότε η ψηφο­φο­ρία επα­να­λαμ­βά­νε­ται μεταξύ των δύο πρώτων σε ψήφους προ­τά­σεων.

Συνο­πτική κατά­σταση της από­φα­σης έγκρι­σης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του δήμου αναρ­τά­ται στην ιστο­σε­λίδα του οικείου δήμου ενώ προ­βλέ­πε­ται και η δημο­σί­ευσή του σε 1 του­λά­χι­στον ημε­ρή­σια ή εβδο­μα­διαία εφη­με­ρίδα τοπικής εμβέ­λειας.

Πρό­γραμμα τεχνι­κών έργων

Επι­λέ­γε­ται η συζή­τηση και ψήφιση του Τεχνι­κού προ­γράμ­μα­τος να γίνεται ανά έργο στη βάση των προ­τά­σεων που κατα­τί­θε­νται. Από τις προ­τά­σεις που θα κατα­τε­θούν κατά τη συζή­τηση του Τεχνι­κού Προ­γράμ­μα­τος, αυτή που θα συγκε­ντρώ­σει την απόλυτη πλειο­ψη­φία των παρό­ντων μελών του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου θα απο­τε­λέ­σει και το εγκε­κρι­μένο έργο του προς ψήφιση Τεχνι­κού Προ­γράμ­μα­τος.

Αρμο­διό­τη­τες

Ενι­σχύ­ε­ται ο λόγος της Αυτο­διοί­κη­σης στο νομο­θε­τικό έργο, καθώς θα συμ­με­τέ­χει σε (προς σύσταση) Μόνιμη Επι­τροπή Ελέγχου Αρμο­διο­τή­των Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, με αντι­κεί­μενο τον διαρκή έλεγχο, την επο­πτεία και την παροχή γνώμης για κάθε ζήτημα σχετικό με τη μετα­βολή του νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου καθο­ρι­σμού των αρμο­διο­τή­των της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, καθώς και της κατα­νο­μής αρμο­διο­τή­των μεταξύ της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, της Κεντρι­κής Διοί­κη­σης και των Απο­κε­ντρω­μέ­νων Διοι­κή­σεων. Μεταξύ άλλων, στόχος είναι και η αποφυγή της πολυ­νο­μίας που ταλα­νί­ζει την Αυτο­διοί­κηση.

Συμ­με­τοχή των γυναι­κών

Σε ποσοστό του­λά­χι­στον 40% από κάθε φύλο πρέπει να ανέρ­χε­ται ο αριθμός των υπο­ψή­φιων δημο­τι­κών συμ­βού­λων κάθε συν­δυα­σμού. Μέχρι πρό­τι­νος η συγκε­κρι­μένη ποσό­στωση ήταν στο 1/3 του συνο­λι­κού αριθμού των μελών του συμ­βου­λίου.

Επο­πτεία

Το πλαίσιο για την επο­πτεία των ΟΤΑ απο­τε­λεί ένα ακόμα πεδίο όπου με τον «Κλει­σθένη» επέρ­χο­νται θεσμι­κές τρο­πο­ποι­ή­σεις, οι οποίες περι­λαμ­βά­νουν την από­σπαση της σχε­τι­κής αρμο­διό­τη­τας από τις Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις και την ανάθεσή της στις Αυτο­τε­λείς Υπη­ρε­σίες Επο­πτείας ΟΤΑ -7 συνολικά- οι οποίες θα υπά­γο­νται απευ­θείας στον Υπουργό Εσω­τε­ρι­κών. Ταυ­τό­χρονα ο ελεγ­κτής νομι­μό­τη­τας αντι­κα­θί­στα­ται από τον Επόπτη ΟΤΑ και ανα­προσ­διο­ρί­ζε­ται το είδος των συλ­λο­γι­κών απο­φά­σεων που θα υπο­βάλ­λο­νται σε υπο­χρε­ω­τικό έλεγχο νομι­μό­τη­τας.

Επι­τροπή δια­βού­λευ­σης

Η συγκρό­τηση της Δημο­τι­κής Επι­τρο­πής Δια­βού­λευ­σης καθί­στα­ται πλέον υπο­χρε­ω­τική σε Δήμους με πλη­θυ­σμό άνω των 5.000 κατοί­κων -αντί των 10.000 κατοί­κων που προ­έ­βλεπε ο «Καλ­λι­κρά­της»- ενώ παράλ­ληλα τρο­πο­ποιού­νται δια­τά­ξεις σχετικά με τη σύνθεσή της όσον αφορά τη συμ­με­τοχή δημοτών, προ­στί­θε­νται νέες αρμο­διό­τη­τες και ορί­ζε­ται ότι οι απο­φά­σεις της Επι­τρο­πής εισά­γο­νται υπο­χρε­ω­τικά προς συζή­τηση στο δημο­τικό συμ­βού­λιο μέσα σ’ ένα μήνα από τη λήψη τους.

Δημο­τικά Δημο­ψη­φί­σματα

Αντι­κεί­μενο δημο­τι­κού δημο­ψη­φί­σμα­τος μπορεί να απο­τε­λέ­σει κάθε θέμα, ακόμη και αν δεν υπά­γε­ται στην αρμο­διό­τητα των ΟΤΑ, πλην ζητη­μά­των που σχε­τί­ζο­νται με την εθνική ασφά­λεια, την εξω­τε­ρική ή μετα­να­στευ­τική πολι­τική, την ερμη­νεία και εφαρ­μογή διεθνών συν­θη­κών, τα ατομικά και κοι­νω­νικά δικαιώ­ματα, την ελευ­θε­ρία της θρη­σκευ­τι­κής συνεί­δη­σης και λατρείας, τη δημο­σιο­νο­μική δια­χεί­ριση των ΟΤΑ, την επιβολή τελών και τη διοι­κη­τική διαί­ρεση της χώρας. Την πρω­το­βου­λία για τη διε­ξα­γωγή δημο­ψη­φί­σμα­τος δικαιού­ται να ανα­λά­βει το αρμόδιο Δημο­τικό, μετά από απόφαση της πλειο­ψη­φίας των 2/3 των μελών του, είτε μετά από αίτηση του 10% του­λά­χι­στον των εγγε­γραμ­μέ­νων εκλο­γέων του οικείου Δήμου.

Δημο­τι­κός Δια­με­σο­λα­βη­τής

Καθιε­ρώ­νε­ται ο θεσμός του Δημο­τι­κού Δια­με­σο­λα­βητή ο οποίος επι­λέ­γε­ται για 5ετή θητεία (με δυνα­τό­τητα ανα­νέ­ω­σης για 1 φορά) κατόπιν προ­κή­ρυ­ξης του Δημάρ­χου. Ο νέος θεσμός έχει ως κύρια απο­στολή την κατα­πο­λέ­μηση φαι­νο­μέ­νων κακο­διοί­κη­σης στους ΟΤΑ. Οι Δημο­τι­κοί Δια­με­σο­λα­βη­τές ανέρ­χο­νται συνο­λικά σε 58 ανά τη χώρα.

Κατη­γο­ριο­ποί­ηση δήμων

Με τον «Κλει­σθένη» οι δήμοι δια­κρί­νο­νται σε έξι κατη­γο­ρίες, με βάση τον πλη­θυ­σμό τους, τα ιδιαί­τερα γεω­μορ­φο­λο­γικά χαρα­κτη­ρι­στικά τους, τα βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας εντός των ορίων τους, το βαθμό αστι­κο­ποί­η­σής τους, την ένταξή τους ή μη σε ευρύ­τερα πολε­ο­δο­μικά συγκρο­τή­ματα μητρο­πο­λι­τι­κού χαρα­κτήρα και τη θέση τους στη διοι­κη­τική διαί­ρεση της χώρας.

Οι κατη­γο­ρίες είναι οι εξής:

α) Δήμοι μητρο­πο­λι­τι­κών κέντρων. Στην κατη­γο­ρία αυτή υπά­γο­νται όλοι οι δήμοι των πολε­ο­δο­μι­κών συγκρο­τη­μά­των της Αθήνας και της Θεσ­σα­λο­νί­κης.

β) Μεγάλοι ηπει­ρω­τι­κοί δήμοι και πρω­τεύ­ου­σες νομών με πλη­θυ­σμό άνω των 25.000 κατοί­κων.

γ) Μεσαίοι ηπει­ρω­τι­κοί δήμοι, με πλη­θυ­σμό άνω των 10.000 και έως 25.000 κατοί­κων.

δ) Μικροί ηπει­ρω­τι­κοί και μικροί ορεινοί δήμοι, με πλη­θυ­σμό κάτω των 10.000 κατοί­κων.

ε) Μεγάλοι και μεσαίοι νησιω­τι­κοί δήμοι. Στην κατη­γο­ρία αυτή υπά­γο­νται όλοι οι νησιω­τι­κοί δήμοι με πλη­θυ­σμό άνω των 3.500 κατοί­κων.

στ) Μικροί νησιω­τι­κοί δήμοι, όπου υπά­γο­νται όλοι οι νησιω­τι­κοί δήμοι, με πλη­θυ­σμό έως 3.500 κατοί­κους.

aftodioikisi.gr