Γ. Φώτης: «Η Ρόδος υστερεί σημαντικά στον εκσυγχρονισμό των δομών»

Να ξεκι­νή­σουμε από την εκτί­μησή σας για την επόμενη του­ρι­στική σεζόν; Ποια είναι τα μηνύ­ματα αυτή τη στιγμή;

Καταρ­χάς το σύστημα των προ­βλέ­ψεων, σύμφωνα με το οποίο καλεί­ται κανείς να προβεί σε εκτί­μηση για την έκβαση της επό­με­νης του­ρι­στι­κής σεζόν, δεν είναι αξιό­πι­στο. Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει άνθρω­πος, ο οποίος μπορεί να έχει ολο­κλη­ρω­μένη άποψη. Δεν υπάρχει συγκε­κρι­μένη δομή πλη­ρο­φό­ρη­σης που να μας ενη­με­ρώ­νει για τις τάσεις που επι­κρα­τούν στο σύνολο των αγορών ή έστω για συγκε­κρι­μέ­νες αγορές. Όλες οι εκτι­μή­σεις προ­έρ­χο­νται κυρίως από τις κατ΄ ιδίαν επαφές του κάθε επι­χει­ρη­μα­τία ή εκπρο­σώ­που τοπικού φορέα με τους τουρ οπε­ρέι­τορς.

Στην Αγγλία λ.x. υπάρ­χουν εται­ρείες οι οποίες κάνουν ένα δειγ­μα­το­λη­πτικό έλεγχο… Δια­θέ­τουν ένα δείγμα 1000+ travel agents απ’ όπου αντλούν στοι­χεία για να παρά­γουν ένα forecasting report. Η Ρόδος ως προ­ο­ρι­σμός δεν δια­θέ­τει τέτοια εργα­λεία. Θα έπρεπε κανο­νικά ο ΠΡΟΤΟΥΡ ή όποια άλλη δομή, να δίνει μία ολο­κλη­ρω­μένη και αξιό­πι­στη εικόνα για την επι­κεί­μενη σεζόν.

Φυσικά και υπάρ­χουν πάντα ενδεί­ξεις, παρά την έλλειψη των ειδι­κευ­μέ­νων εργα­λείων. Αυτές μπορεί να είναι τα slots των αερο­πο­ρι­κών εται­ρειών, που εμφα­νί­ζο­νται μειω­μένα αυτή τη στιγμή… Και πάλι όμως, δεν μπο­ρούμε να γνω­ρί­ζουμε αν αυξηθεί ή μειωθεί ο αριθμός των αερο­πο­ρι­κών θέσεων στην πορεία.

Το μόνο βέβαιο τη δεδο­μένη στιγμή είναι ότι υπάρχει αύξηση του ρυθμού κρα­τή­σεων από το tour operating και μείωση των direct online κρα­τή­σεων. Η πλη­ρο­φό­ρηση αυτή προ­έρ­χε­ται από τους μεγά­λους online travel agents για το σύνολο του νησιού και κυρίως για τα ξενο­δο­χεία των τεσ­σά­ρων και πέντε αστέρων. Παρα­τη­ρεί­ται διστα­κτι­κό­τητα του κόσμου για το πάνω του μέσου όρου τιμο­λο­γη­μένο προϊόν.

Δεν θα έπρεπε ένας προ­ο­ρι­σμός σαν τη Ρόδο να δια­θέ­τει αυτά τα σύγ­χρονα εργα­λεία που ανα­φέ­ρετε;

Η οικο­νο­μία του νησιού στη­ρί­ζε­ται σε μεγάλο βαθμό στον του­ρι­σμό. Αυτός είναι κοινός τόπος. Μας υπο­χρε­ώ­νει να έχουμε όλα εκείνα τα εργα­λεία που υπάρ­χουν δια­θέ­σιμα για να ενι­σχύ­σουμε τη συμβολή αυτού του τομέα στην οικο­νο­μία. Είναι πολύ μεγάλη η επί­δραση του συγκε­κρι­μέ­νου τομέα στην οικο­νο­μία μας για να μη χρη­σι­μο­ποιούμε ό,τι πιο προηγ­μένο και πιο σύγ­χρονο υπάρχει.

Που υστερεί τελικά ο προ­ο­ρι­σμός;

Ο τρόπος με τον οποίο έχει δομηθεί το προϊόν και κυρίως ο τρόπος με τον οποίο γίνεται όλα αυτά τα χρόνια η διανομή του προϊόντος-βλέπε tour operating-μας έκανε να εφη­συ­χά­ζουμε. Μετα­το­πί­ζε­ται πάντα η ευθύνη της προ­ώ­θη­σης και το know how στο tour operating. Αυτή η νοο­τρο­πία στέρησε στην ουσία την εξω­στρεφή στρα­τη­γική πωλή­σεων και προ­ώ­θη­σης, διότι δια­σφα­λί­ζαμε με τον συγκε­κρι­μένο τρόπο την πώληση των δωμα­τίων μας, πράγμα που δεν ήταν απα­ραί­τητα λάθος για τις παλαιό­τε­ρες εποχές… Αντί­στοι­χες προ­σεγ­γί­σεις κυριαρ­χού­σαν στον ευρύ­τερο του­ρι­στικό τομέα. Ακόμη και ο ΠΡΟΡΟΥΡ όπου ήμουν διευ­θυ­ντής για ένα διά­στημα 4-5 ετών, κινού­νταν με αυτή τη λογική.

Αυτό που μας λείπει τώρα είναι ο εκσυγ­χρο­νι­σμός των δομών. Ήταν κακή συγκυ­ρία η μείωση της χρη­μα­το­δό­τη­σης του ΠΡΟΤΟΥΡ λόγω της κατάρ­γη­σης του ΔΗΦΟΔΩ. Αυτό στέρησε τον οργα­νι­σμό από σημα­ντικά κον­δύ­λια με απο­τέ­λε­σμα την απα­ξί­ωσή του στα­διακά. Χωρίς χρήματα δεν έχεις εργα­λεία και χωρίς εργα­λεία δεν μπορείς να παρά­γεις και να πας μπροστά. Δεν είναι τυχαίο που αυτή τη στιγμή η Ρόδος δεν έχει ένα σύγ­χρονο web site όπως έχουν άλλοι του­ρι­στι­κοί προ­ο­ρι­σμοί. Ό,τι υπάρχει είναι εντελώς τυπικό. Απέχει παρα­σάγ­γας από την σύγ­χρονη αντί­ληψη. Και δεν πρό­κει­ται για μία πολυ­τέ­λεια, αλλά για μία ανα­γκαιό­τητα. Ένα σύγ­χρονο, λει­τουρ­γικό και αξιό­πι­στο site ενθαρ­ρύ­νει τις πωλή­σεις σε σημα­ντικό βαθμό. Ο δυνη­τι­κός του­ρί­στας ανα­τρέ­χει στην επίσημη ιστο­σε­λίδα για να αντλή­σει up to date πλη­ρο­φό­ρηση. Όταν έχω στο μυαλό μου 2-3 εναλ­λα­κτι­κούς τόπους δια­κο­πών, θα συγκρίνω τις επί­ση­μες ιστο­σε­λί­δες τους για να αντλήσω την πλη­ρο­φό­ρηση που χρειά­ζο­μαι.

Ανα­κε­φα­λαιώ­νο­ντας, θα έλεγα ότι υστε­ρούμε στον εκσυγ­χρο­νι­σμό των δομών, ελλεί­ψει κον­δυ­λίων αλλά και επειδή δεν υπάρχει η απαι­τού­μενη θέληση.

Ποια είναι η άποψή σας για τον ΠΡΟΤΟΥΡ; Πώς βλέπετε το μέλλον του οργα­νι­σμού;

Ο ΠΡΟΤΟΥΡ βρί­σκε­ται σε μετα­βα­τική περίοδο, καλεί­ται να ανα­διορ­γα­νω­θεί και να μετε­ξε­λι­χτεί. Πρέπει να αλλάξει η δομή του οργα­νι­σμού και ο τρόπος δράσης του. Και όταν μιλάμε για μετε­ξέ­λιξη, εννο­ούμε να μετου­σιω­θεί σε έναν οργα­νι­σμό δια­χεί­ρι­σης και προ­ώ­θη­σης προ­ο­ρι­σμού με τη συν­δρομή ιδιωτών, όπως οι αντί­στοι­χες δομές στην Ευρώπη. Τι ρόλο θα παίξει το κάθε συμ­βαλ­λό­μενο μέρος, είναι ζήτημα πολι­τι­κών απο­φά­σεων. Δεν νοείται γενικώς, του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός που σέβεται τον εαυτό του να μην έχει μία up to date παρου­σία στην αγορά. Δεν νοείται να μη δια­θέ­τει ένα σύγ­χρονο οργα­νι­σμό δια­χεί­ρι­σης και προ­ώ­θη­σης του του­ρι­στι­κού του προ­ϊ­ό­ντος.

Και θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι οι σύγ­χρο­νες αυτές δομές και τα εργα­λεία, χρη­μα­το­δο­τού­νται και από τις δράσεις τους. Ένα πολύ καλά στημένο website πάνω στο οποίο έχει κου­μπώ­σει μία μηχανή κρα­τή­σεων, μπορεί να εξα­σφα­λί­σει έσοδα.

Ποιες τάσεις κυριαρ­χούν πλέον στην του­ρι­στική προ­ώ­θηση;

Οι τακτι­κές που ξέραμε μέχρι τώρα, είναι εντελώς ξεπε­ρα­σμέ­νες. Είναι δια­φο­ρε­τι­κές οι δράσεις που απαι­τού­νται. Η συμ­με­τοχή στις του­ρι­στι­κές εκθέ­σεις λ.χ. είναι κάτι πολύ σημα­ντικό, δεν έχει όμως τη βαρύ­τητα που είχε κάποια χρόνια πριν. Ο κόσμος είναι σήμερα συνεχώς online, όχι μόνο για να κλείσει τις δια­κο­πές του. Είναι online a priori στη ζωή του. Θα πρέπει να αφου­γκρα­στούμε αυτή την τάση και να έχουμε μία έντονη δια­δι­κτυακή παρου­σία, σε ιστο­σε­λί­δες και συνερ­γα­ζό­με­νοι με bloggers instagrammers, επη­ρε­α­στές γνώμης (influencers)…

Η online πλη­ρο­φό­ρηση και το περιε­χό­μενο παίζουν πάρα πολύ σημα­ντικό ρόλο. Ακόμη και η offline προβολή, π.χ. μία κατα­χώ­ρηση σε ένα αξιό­λογο περιο­δικό, κου­μπώ­νει πλέον πάνω στη δια­δι­κτυακή προβολή.

Πιστεύ­ετε ότι η Ρόδος έχει βρει την ταυ­τό­τητά της; Έχει κατα­φέ­ρει να καθο­ρί­σει το brand της;

Δεν μπορώ να πω ότι τα έχει κατα­φέ­ρει. Οφεί­λουμε βέβαια να παρα­δε­χθούμε ότι κανένας ελλη­νι­κός του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός δεν το έχει κατα­φέ­ρει απόλυτα. Οι δράσεις προ­ώ­θη­σης και προ­βο­λής θα πρέπει να στη­ρί­ζο­νται πάνω σε μία συγκε­κρι­μένη στρα­τη­γική.

Η κάθε στρα­τη­γική θα πρέπει με τη σειρά της να απαντά σε μία πολύ συγκε­κρι­μένη ερώτηση: σε ποιο σημείο θέλουμε να φθάσει η Ρόδος (εν προ­κει­μένω) 10 χρόνια μετά. Θέλουμε να είναι ένα νησί ταυ­τι­σμένο με τον ήλιο και τη θάλασσα όπως εκα­το­ντά­δες άλλοι προ­ο­ρι­σμοί; Θέλουμε να είναι ένας προ­ο­ρι­σμός low, mid, upper level; Κάθε προϊόν απευ­θύ­νε­ται σε συγκε­κρι­μένο segment. Αυτό που πρέπει λοιπόν να κάνουμε τη δεδο­μένη στιγμή, είναι να δούμε τη μεγάλη εικόνα, πώς θέλουμε να είναι το νησί 10-15 χρόνια μετά και ποια θα είναι τα επι­μέ­ρους προ­ϊ­ό­ντα που θα μας οδη­γή­σουν εκεί. Να καθο­ρί­σουμε δηλαδή το προϊ­ο­ντικό μας μίγμα. Αν το κάνουμε αυτό, θα κατα­λή­ξουμε πολύ εύκολα και στην ταυ­τό­τητα του προ­ο­ρι­σμού!

Ποιος όμως θα μπο­ρούσε να καθο­ρί­σει μία τέτοια στρα­τη­γική;

Πρέπει να αντι­λη­φθούμε αρχικά ότι η χάραξη και η υλο­ποί­ηση μίας στρα­τη­γι­κής, απαιτεί πολλή δουλειά. Όπως και να έχει, ο ΠΡΟΤΟΥΡ πρέπει να παίξει κυρί­αρχο ρόλο σε μία τέτοια δια­δι­κα­σία. Βλέ­πουμε π.χ. ότι η Περι­φέ­ρεια κάνει αξιό­λο­γες προ­σπά­θειες προς μία πολύ σωστή κατεύ­θυνση. Δεν θα πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι η Περι­φέ­ρεια έχει κάτω από την ομπρέλα της 50 νησιά. Προωθεί ολό­κληρο το Νότιο Αιγαίο. Καλεί­ται να δια­χει­ρι­στεί εντελώς δια­φο­ρε­τικά νησιά και μεταξύ αυτών κάποια από τα ισχυ­ρό­τερα του­ρι­στικά brand διεθνώς.

Το κάθε νησί όμως οφείλει και πρέπει να κάνει και τη δική του προ­σπά­θεια. Ένα από τα πρώτα πράγ­ματα που θα μπο­ρούσε να γίνει σε έναν ανα­δο­μη­μένο ΠΡΟΤΟΥΡ, είναι να καθί­σουν στο τραπέζι όλοι οι μέτοχοί του και να συνα­πο­φα­σί­σουν την τεχνο­κρα­τική προ­σέγ­γιση των πραγ­μά­των. Η προ­σπά­θεια θα πρέπει να ξεκι­νή­σει από μηδε­νική βάση. Ενδε­χο­μέ­νως θα χρεια­στεί να «επι­στρα­τευ­θούν» και κάποιοι σύμ­βου­λοι από το εξω­τε­ρικό (επειδή δια­κα­τε­χό­μα­στε από ξενο­μα­νία γενικώς) με τους οποίους θα καταρ­τι­στεί το του­ρι­στικό master plan του προ­ο­ρι­σμού. Αυτός ο στρα­τη­γι­κός σχε­δια­σμός πρέπει να είναι έγγρα­φος, να περι­λαμ­βά­νει στόχους ποσο­τι­κούς και μετρή­σι­μους. Προ­φα­νώς θα τεθεί ως δεδο­μένο ότι θα έχει χρη­μα­το­δό­τηση και συνέ­χεια. Αν θέλουμε να είμαστε σοβαροί, δια­φο­ρε­τικά θα μένουμε πάντα με την απορία πώς θα εξε­λι­χθεί η κάθε σεζόν. Θα πρέπει να δια­θέ­τουμε τα εργα­λεία για να βλέ­πουμε εάν η κάθε σεζόν είναι inline με τους στόχους που θέτουμε. Στρα­τη­γι­κός σχε­δια­σμός, ειδική στό­χευση και εκσυγ­χρο­νι­σμός των δράσεων είναι το τρί­πτυχο της επι­τυ­χίας, θα μπο­ρού­σαμε να πούμε.

Ανα­φέ­ρατε πριν ότι ο προ­ο­ρι­σμός στη­ρί­ζε­ται κυρίως στους tour operators. Θα μπο­ρούσε να επι­τύ­χει ένα μεγα­λύ­τερο βαθμό αυτο­νο­μίας στις του­ρι­στι­κές κρα­τή­σεις;

Σε έναν προ­ο­ρι­σμό με υπερ­προ­σφορά κλινών, το μίγμα της δια­νο­μής που θα επι­λέ­ξεις δεν μπορεί να μη βασί­ζε­ται σε ένα μεγάλο ποσοστό στο tour operating που προ­σφέ­ρει τον απαι­τού­μενο όγκο κρα­τή­σεων. Ταυ­τό­χρονα όμως γνω­ρί­ζο­ντας ότι οι online travel agents και direct πελάτες έχουν μία μεγα­λύ­τερη κατά κεφαλήν δαπάνη εντός και εκτός ξενο­δο­χείου, θα πρέπει να τους εντά­ξεις στους στρα­τη­γι­κούς σου στόχους και να φρο­ντί­σεις να είναι μεγα­λύ­τερο το ποσοστό των κρα­τή­σεων αυτών. Υπάρ­χουν ξενο­δο­χεία στο νησί, μεγάλα, πεντά­στερα ή και μπουτίκ ξενο­δο­χεία που κάνουν πολύ σοβαρή προ­σπά­θεια προς αυτή την κατεύ­θυνση. Επεν­δύ­ουν χρήματα κυρίως όμως επεν­δύ­ουν σε ανθρώ­πινο δυνα­μικό, είτε πρό­κει­ται για in house ή εξω­τε­ρι­κούς συνερ­γά­τες.

Για να φέρεις direct πελάτη θα πρέπει να του δώσεις τον τρόπο να σε βρει, να μάθει για σένα. Γι’ αυτό ακριβώς πρέπει να έχεις τα απαι­τού­μενα εργα­λεία, όπως το σύγ­χρονο και λει­τουρ­γικό website.

Στις απευ­θείας πωλή­σεις οι αντα­γω­νι­στι­κές τιμές και η πρό­σβαση, είναι καθο­ρι­στι­κοί παρά­γο­ντες. Ο εν δυνάμει επι­σκέ­πτης θα κλείσει ένα ξενο­δο­χείο σε ένα προ­ο­ρι­σμό που θα επι­λέ­ξει αρκεί να βρει μια πτήση. Πρέπει συνεπώς να δούμε κατά πόσο οι εται­ρείες προ­σφέ­ρουν ικανό αριθμό θέσεων ώστε να εξυ­πη­ρε­τή­σουν μία τέτοια προ­ο­πτική. Υπάρ­χουν αρκετοί που υπο­στη­ρί­ζουν ότι η μείωση των direct sales που βλέ­πουμε να υπάρχει αυτή τη στιγμή, συν­δέ­ε­ται με τη μείωση του αριθμού των slots.

Είχατε ενεργό ρόλο στις έρευνες του­ρι­σμού του Επι­με­λη­τη­ρίου. Πώς βλέπετε την προ­σπά­θεια του Συλ­λό­γου Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων Ρόδου για την έρευνα ποιό­τη­τας;

Σαφώς και πρό­κει­ται για μία αξιό­λογη πρω­το­βου­λία από το Σύλλογο Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων. Έπρεπε με κάποιο τρόπο να υπάρξει συνέ­χεια σε όλη αυτή την προ­σπά­θεια. Είναι δια­φο­ρε­τι­κές οι δύο έρευνες ως προς τη μεθο­δο­λο­γία τους. Όμως μας δίνει κάποια ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία η έρευνα ποιό­τη­τας για να δούμε πώς πορευό­μα­στε…

Πιστεύ­ετε ότι πρέπει να καθιε­ρω­θούν τέτοιες έρευνες;

Θα έκανε κανείς ποτέ μία θερα­πεία πριν περάσει από το μικρο­βιο­λόγο πριν κάνει όλες τις απαι­τού­με­νες εξε­τά­σεις; Προ­φα­νώς δεν μπορεί να γίνει κάτι τέτοιο πριν τη διά­γνωση. Θα πρέπει π.χ. να μπο­ρούμε να μετράμε την κατά κεφαλήν δαπάνη για να γνω­ρί­ζουμε εάν τη μία χρονιά έχουμε μείωση ή αύξηση για να δούμε τι κάναμε ή τι δεν κάναμε καλά. Είναι αφελές να εστιά­ζουμε μόνο στις αφίξεις, πρέπει να βλέ­πουμε και τους άλλους δείκτες.