Τα «λαμπρά» ελληνικά μυαλά ξεπερνούν τα σύνορα της χώρας

Της Χαράς Κα­λη­μέ­ρη

Ο αριθ­μός των ανα­φο­ρών στις ελ­λη­νι­κές δη­μο­σιεύ­σεις δια­τη­ρεί την αυ­ξη­τι­κή τάση όλων των προη­γού­με­νων ετών και την πε­ντα­ε­τία 2010-2014 φθά­νει τις 334.992 ανα­φο­ρές. Ο δεί­κτης απή­χη­σης των ελ­λη­νι­κών δη­μο­σιεύ­σε­ων, την πε­ντα­ε­τία 2010-2014, ξε­περ­νά τον μέσο όρο των χωρών της Ε.Ε. και του ΟΟΣΑ.

Ηγε­τι­κή πα­ρου­σία έχουν οι Έλ­λη­νες επι­στή­μο­νες στα διε­θνή επι­στη­μο­νι­κά πε­ριο­δι­κά, με τις δη­μο­σιεύ­σεις τους να δια­κρί­νο­νται για την πρω­το­τυ­πία τους και να έχουν ιδιαί­τε­ρα υψηλή απή­χη­ση. Είναι εν­δει­κτι­κό ότι, την πε­ντα­ε­τία 2010-2014, οι ελ­λη­νι­κές δη­μο­σιεύ­σεις έλα­βαν κατά μέσο όρο 6,13 ανα­φο­ρές ανά δη­μο­σί­ευ­ση, ξε­περ­νώ­ντας για πρώτη φορά τον μέσο όρο ανα­φο­ρών στην Ε.Ε. (6,05) και στον ΟΟΣΑ (6,01). Τα επι­στη­μο­νι­κά πεδία που κυ­ριαρ­χούν είναι οι Φυ­σι­κές Επι­στή­μες, η Ια­τρι­κή και η Μη­χα­νι­κή & Τε­χνο­λο­γία.

Ει­δι­κό­τε­ρα, όπως προ­κύ­πτει από τη νέα με­λέ­τη του Εθνι­κού Κέ­ντρου Τεκ­μη­ρί­ω­σης (ΕΚΤ), η οποία αντλεί δε­δο­μέ­να από τη βάση δε­δο­μέ­νων Web of Science, η διε­θνής απή­χη­ση των ελ­λη­νι­κών επι­στη­μο­νι­κών δη­μο­σιεύ­σε­ων έχει αυ­ξη­θεί ση­μα­ντι­κά τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Σύμ­φω­να με τα βα­σι­κά συ­μπε­ρά­σμα­τα της με­λέ­της, ο αριθ­μός των ανα­φο­ρών στις ελ­λη­νι­κές δη­μο­σιεύ­σεις δια­τη­ρεί την αυ­ξη­τι­κή τάση όλων των προη­γού­με­νων ετών και την πε­ντα­ε­τία 2010-2014 φθά­νει τις 334.992 ανα­φο­ρές. Κατά το ίδιο διά­στη­μα, συ­νο­λι­κά 860 ελ­λη­νι­κές δη­μο­σιεύ­σεις κα­τα­τά­χθη­καν πα­γκο­σμί­ως στο 1% των δη­μο­σιεύ­σε­ων με υψηλή απή­χη­ση, 3.488 δη­μο­σιεύ­σεις στο 5%, 6.375 στο 10%, 14.629 δη­μο­σιεύ­σεις στο 25% και 27.212 δη­μο­σιεύ­σεις στο 50%. Μά­λι­στα, ο δεί­κτης απή­χη­σης των ελ­λη­νι­κών δη­μο­σιεύ­σε­ων, την πε­ντα­ε­τία 2010-2014, ξε­περ­νά τον μέσο όρο των χωρών της Ε.Ε. και του ΟΟΣΑ.

Την ίδια ώρα, ο αριθ­μός των επι­στη­μο­νι­κών δη­μο­σιεύ­σε­ων που πα­ρά­γο­νται τα τε­λευ­ταία χρό­νια πα­ρα­μέ­νει σχε­δόν στα­θε­ρός. Εν­δει­κτι­κά, το 2014 κα­τα­γρά­φο­νται 10.793 ελ­λη­νι­κές επι­στη­μο­νι­κές δη­μο­σιεύ­σεις, ση­μειώ­νο­ντας ελα­φρά κάμψη μετά το 2012 που ήταν και το έτος με την πα­ρα­γω­γή του υψη­λό­τε­ρου αριθ­μού δη­μο­σιεύ­σε­ων (11.178 δη­μο­σιεύ­σεις). Τα τε­λευ­ταία έτη, ο ρυθ­μός αύ­ξη­σης των ελ­λη­νι­κών δη­μο­σιεύ­σε­ων είναι μι­κρό­τε­ρος από ό,τι στις χώρες του ΟΟΣΑ και της Ε.Ε.. Ωστό­σο, αν λη­φθεί υπόψη ο αριθ­μός των δη­μο­σιεύ­σε­ων σε σχέση με την εθνι­κή δα­πά­νη για Έρευ­να & Ανά­πτυ­ξη (Ε&Α), η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται στις πρώ­τες θέ­σεις σε σχέση με τις χώρες της Ε.Ε.. Έτσι, σε όρους «πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας» του ελ­λη­νι­κού ερευ­νη­τι­κού συ­στή­μα­τος Ε&Α, με βάση τον αριθ­μό των δη­μο­σιεύ­σε­ων ανά εκα­τομ­μύ­ριο ευρώ που δα­πα­νά­ται για Ε&Α στις χώρες της Ε.Ε., η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται στην τρίτη θέση, ακο­λου­θώ­ντας τη Ρου­μα­νία και την Κρο­α­τία.

«Πρω­τα­θλη­τές» τα Πα­νε­πι­στή­μια

Τις πε­ρισ­σό­τε­ρες δη­μο­σιεύ­σεις της χώρας πα­ρά­γουν τα Πα­νε­πι­στή­μια με πο­σο­στό 83,5% (47.678 δη­μο­σιεύ­σεις). Ακο­λου­θούν οι δη­μο­σιεύ­σεις των Ερευ­νη­τι­κών Κέ­ντρων της ΓΓΕΤ 13,8% (7.788 δη­μο­σιεύ­σεις), των Δη­μό­σιων Νο­σο­κο­μεί­ων 11,2% (6.374 δη­μο­σιεύ­σεις) και των ΤΕΙ 5,5% (3.132 δη­μο­σιεύ­σεις), ενώ οι υπό­λοι­πες κα­τη­γο­ρί­ες φο­ρέ­ων έχουν με­ρί­δια κάτω από 5%.

Υψηλή απή­χη­ση

Μά­λι­στα, οι επι­στη­μο­νι­κές ερ­γα­σί­ες που δη­μο­σιεύ­θη­καν από τα Πα­νε­πι­στή­μια την πε­ντα­ε­τία 2010-2014 είχαν υψηλή απή­χη­ση, συ­γκρι­νό­με­νες με τις αντί­στοι­χες δη­μο­σιεύ­σεις σε πα­γκό­σμιο επί­πε­δο. Εν­δει­κτι­κά, Στο κο­ρυ­φαίο 1% των δη­μο­σιεύ­σε­ων με την υψη­λό­τε­ρη απή­χη­ση πα­γκο­σμί­ως κα­τα­τά­χθη­καν 285 δη­μο­σιεύ­σεις του Εθνι­κού Κα­πο­δι­στρια­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών, 144 του Αρι­στο­τέ­λειου Πα­νε­πι­στη­μί­ου, 86 του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Ιω­αν­νί­νων, 78 του Εθνι­κού Με­τσό­βιου Πο­λυ­τε­χνεί­ου, 75 του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Κρή­της, 40 του Πα­νε­πι­στή­μιου Πα­τρών, 25 του Χα­ρο­κό­πειου Πα­νε­πι­στη­μί­ου, 24 του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λί­ας, 21 του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αι­γαί­ου, 20 του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Δυ­τι­κής Μα­κε­δο­νί­ας, 19 του Δη­μο­κρί­τειου Πα­νε­πι­στή­μιου Θρά­κης, 17 του Γε­ω­πο­νι­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών, 13 του Πο­λυ­τε­χνεί­ου Κρή­της, 9 του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Πε­λο­πον­νή­σου, 5 του Πα­νε­πι­στή­μιου Πει­ραιώς, 4 του Οι­κο­νο­μι­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών, 3 του Ελ­λη­νι­κού Ανοι­κτού Πα­νε­πι­στη­μί­ου, και 1 του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Μα­κε­δο­νί­ας.

Η υψη­λό­τε­ρη απή­χη­ση (σχε­τι­κός δεί­κτης απή­χη­σης: 1,16) κα­τα­γρά­φε­ται στο πεδίο «Φυ­σι­κές Επι­στή­μες» και ακο­λου­θούν τα πεδία «Ια­τρι­κή & Επι­στή­μες Υγεί­ας» (1,09), «Μη­χα­νι­κή & Τε­χνο­λο­γία» (1,02), «Γε­ωρ­γι­κές Επι­στή­μες» (0,94), «Αν­θρω­πι­στι­κές Επι­στή­μες» (0,90), και «Κοι­νω­νι­κές Επι­στή­μες» (0,87).

Θα πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι η πλειο­νό­τη­τα των ελ­λη­νι­κών δη­μο­σιεύ­σε­ων είναι προ­ϊ­όν συ­νερ­γα­σί­ας. Το 53,4% των ελ­λη­νι­κών δη­μο­σιεύ­σε­ων πα­ρά­γε­ται με τη συ­νερ­γα­σία φο­ρέ­ων από το εξω­τε­ρι­κό, ενώ το 38,2% πραγ­μα­το­ποιεί­ται από συ­νερ­γα­σί­ες με­τα­ξύ ελ­λη­νι­κών φο­ρέ­ων. Οι διε­θνείς συ­νερ­γα­σί­ες κα­τα­γρά­φουν ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση μετά το 2008, ενώ οι χώρες με τον με­γα­λύ­τε­ρο αριθ­μό συ­νερ­γα­σιών είναι οι ΗΠΑ, το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, η Γερ­μα­νία, η Γαλ­λία και η Ιτα­λία.