Η Αγκυρα επαναφέρει τη «θεωρία των γκρίζων ζωνών» παρουσία του ΝΑΤΟ

«Ο,τι μπο­ρούμε να κλεί­σουμε να το κάνουμε. Στις διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές, στα Μέτρα Οικο­δό­μη­σης Εμπι­στο­σύ­νης, όπου είναι δυνατόν…». Η φράση αυτή ανήκει σε στε­νό­τατο σύμ­βουλο του Πρω­θυ­πουρ­γού. Ειπώ­θηκε σε απόρ­ρητη σύσκεψη στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών κατά την προ­ε­τοι­μα­σία της επί­σκε­ψης Τσίπρα στην Αγκυρα τον περα­σμένο Νοέμ­βριο.

Αντι­κα­το­πτρί­ζει δε πλήρως τη θέση του κ. Τσίπρα ότι, με αφορμή και το Προ­σφυ­γικό, η Ελλάδα και η Τουρκία θα μπο­ρού­σαν ίσως να κινη­θούν προς ένα «Ελσίνκι ΙΙ», παρά την πρό­σφατη ανη­συ­χία που είχε δημο­σίως δια­τυ­πώ­σει ο εμπνευ­στής του «Ελσίνκι Ι»  Κώστας Σημίτης ότι η σημε­ρινή κυβέρ­νηση κιν­δυ­νεύει να απο­λέ­σει πλήρως εκείνο το κεκτη­μένο (αν και έμπει­ροι παρα­τη­ρη­τές εκτι­μούν ότι το αρχικό Ελσίνκι είναι ήδη νεκρό).

Στα… υπόγεια του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών όμως επι­κρα­τούν άλλες απόψεις. Ο Νίκος Κοτζιάς απο­φεύ­γει επι­με­λώς να ανοίξει τα χαρτιά του και δεν κρύβει τον προ­βλη­μα­τι­σμό του. Κορυ­φαίοι παρά­γο­ντες του νεο­κλα­σι­κού της Βασι­λίσ­σης Σοφίας  κατα­λή­γουν στο συμπέ­ρα­σμα ότι η πρό­σφατη δρα­στη­ριό­τητα της Αγκυρας στο Αιγαίο, με την έξαρση των υπερ­πτή­σεων σε Χίο, Οινούσ­σες και στη νησίδα Παναγιά, απο­τε­λεί έμπρα­κτη από­δειξη ότι η Αγκυρα ανα­ζω­ο­γο­νεί και επε­κτεί­νει τη «θεωρία των γκρίζων ζωνών».

Επι­κίν­δυνη επιλογή

Εφόσον αυτή η εκτί­μηση απο­δει­χθεί βάσιμη, τότε η επιλογή του Πρω­θυ­πουρ­γού τίθεται εν αμφι­βόλω και θα μπο­ρούσε να απο­δει­χθεί επι­κίν­δυνη. Ολα αυτά συμ­βαί­νουν ενώ νατοϊκά πολε­μικά πλοία περι­πο­λούν στο Αιγαίο. Αυτό που έχει όμως δια­φύ­γει της προ­σο­χής είναι ότι η νατοϊκή δρα­στη­ριό­τητα διε­ξά­γε­ται χωρίς επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο. Αυτό λει­τουρ­γεί μόνο υπέρ της Αγκυρας καθώς «γκρι­ζά­ρο­νται» οι εθνικές περιο­χές αρμο­διό­τη­τας όχι μόνο στον εναέριο χώρο (όπου η Τουρκία έχει παγώσει κάθε νατοϊκή δρα­στη­ριό­τητα εξαρχής λόγω της δια­φο­ράς 6 και 10 ναυ­τι­κών μιλίων) αλλά επίσης σε επίπεδο χωρικών υδάτων.

Την ίδια στιγμή ο υπουρ­γός Εθνικής Αμυνας Πάνος Καμ­μέ­νος κινεί­ται σε αυτό­νομη γραμμή. Παρα­μέ­νει δε ασαφές αν ο Πρω­θυ­πουρ­γός εγκρί­νει τις κινή­σεις του ή απλώς τις αγνοεί.

Η απόφαση του κ. Καμ­μέ­νου, την περα­σμένη Πέμπτη, να κινη­το­ποι­η­θεί η Δύναμη Ταχείας Αντί­δρα­σης στον Βορρά της χώρας αλλά και να ενερ­γο­ποι­η­θεί η αερά­μυνα στη Χίο μπορεί να ήχησε «λυτρω­τικά» για όσους ζητού­σαν πυγμή. Εγείρει όμως ερω­τη­μα­τικά για τη χρη­σι­μό­τητά τους πέραν του επι­πέ­δου των εσω­τε­ρι­κών πολι­τι­κών εντυ­πώ­σεων – όπως του­λά­χι­στον αυτές επι­διώ­κε­ται να καλ­λιερ­γη­θούν από τη στολή παραλ­λα­γής που ενδύ­θηκε ο κ. Καμ­μέ­νος.

Ηρωική έξοδος

Η σύγκληση του ΚΥΣΕΑ την Παρα­σκευή έγινε, μεταξύ άλλων, διότι ο Πρω­θυ­πουρ­γός δεν είχε ενη­με­ρω­θεί καν για τα γυμνά­σια που είχε δια­τά­ξει την προη­γου­μένη ο υπουρ­γός Εθνικής Αμυνας. Και από τη γλώσσα που χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε στο δελτίο Τύπου που εκδό­θηκε μετά το πέρας του ΚΥΣΕΑ καθί­στα­ται σαφές ότι επελέγη να πέσουν οι τόνοι και να απο­φευ­χθούν απρό­βλε­πτες εξε­λί­ξεις. Δεν είναι μάλιστα λίγοι αυτοί που θεωρούν ότι ο κ. Καμ­μέ­νος σκέ­φτε­ται την έξοδό του από την κυβέρ­νηση. Τα εθνικά θέματα είναι ένας τομέας στον οποίο το DNA του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ δεν ταυ­τί­ζε­ται και θα μπο­ρού­σαν να απο­τε­λέ­σουν βολική αφορμή για τον πρόεδρο του μικρό­τε­ρου κυβερ­νη­τι­κού εταίρου. Η υπόθεση με τα Σκόπια, το Προ­σφυ­γικό αλλά και οι σχέσεις με την Τουρκία εντάσ­σο­νται στην παρα­πάνω λογική. Παράλ­ληλα ο κ. Καμ­μέ­νος έχει εξορ­γί­σει την Αγκυρα με τις δηλώ­σεις του και αυτό έχει μετα­φερ­θεί αρμο­δίως και πολ­λά­κις στον έλληνα πρω­θυ­πουργό. Η εκτί­μηση κορυ­φαίων διπλω­μα­τών είναι ότι η νατοϊκή επι­χεί­ρηση στο αρχι­πέ­λα­γος έχει ενο­χλή­σει έντονα την τουρ­κική πλευρά, που αξιο­ποιεί επι­με­λώς όλα τα όπλα που δια­θέ­τει για να την απο­νευ­ρώ­σει. Η κινη­τι­κό­τητα της Αγκυρας στους κόλπους της Συμ­μα­χίας ήδη έχει προ­κα­λέ­σει τριβές με την Ουά­σιγ­κτον και με τον Γενικό Γραμ­μα­τέα Γενς Στόλ­τεν­μπεργκ. Είναι δε χαρα­κτη­ρι­στικό ότι χρειά­στη­καν λεπτοί χει­ρι­σμοί ώστε να μη ναυα­γή­σει η επί­σκεψη του νορ­βη­γού αξιω­μα­τού­χου  σε Τουρκία και Ελλάδα.

Επί­δειξη δύναμης

Ο κ. Στόλ­τεν­μπεργκ θα μεταβεί πρώτα στην Αγκυρα. Στη συνέ­χεια θα πάει στη Σμύρνη από όπου θα τον παρα­λά­βει η γερ­μα­νική φρεγάτα «Bonn», ναυαρ­χίδα της νατοϊ­κής δύναμης, ώστε να περάσει από τα τουρ­κικά στα ελλη­νικά χωρικά ύδατα. Το σενάριο να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ελι­κό­πτερο ώστε ο κ. Στόλ­τεν­μπεργκ να πετάξει από το «Bonn» προς Τουρκία απερ­ρί­φθη κατη­γο­ρη­μα­τικά από την Αγκυρα.

Παράλ­ληλα η επί­δειξη ισχύος της τουρ­κι­κής Πολε­μι­κής Αερο­πο­ρίας επί τρεις ημέρες στο Αιγαίο, ακόμη και όταν στο ολλαν­δικό πλοίο «Vam Amstel» βρι­σκό­ταν η ολλανδή υπουρ­γός Αμυνας, συνιστά σαφές μήνυμα. Σύμφωνα μάλιστα με ολλαν­δι­κές πηγές, τα τουρ­κικά μαχη­τικά πετού­σαν τόσο χαμηλά που προ­κά­λε­σαν έντονη ενό­χληση, ενώ δεν πέρασε απα­ρα­τή­ρητη ούτε η παρου­σία σκαφών του τουρ­κι­κού Πολε­μι­κού Ναυ­τι­κού στην περιοχή. Νατοϊκή πηγή ανέφερε πάντως χαρα­κτη­ρι­στικά στο «Βήμα» ότι ποτέ ως σήμερα οι Αμε­ρι­κα­νοί δεν εξέ­φρα­ζαν τόσο έντονο προ­βλη­μα­τι­σμό για την τουρ­κική στάση στα όργανα εντός Συμ­μα­χίας. Αυτό συνιστά σαφή από­δειξη ότι οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες θέλουν την παρου­σία του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο, όχι τόσο λόγω του Προ­σφυ­γι­κού όσο για να επι­τη­ρού­νται οι εξε­λί­ξεις σε μια εύφλε­κτη περιοχή.

Υπό αυτό το πρίσμα πρέπει να ερμη­νευ­θεί η πρόθεσή τους να βοη­θή­σουν υλικά στην επι­χεί­ρηση. Αλλωστε η Ανγκελα Μέρκελ, η οποία εμπνεύ­στηκε την εμπλοκή του ΝΑΤΟ, επι­θυ­μούσε από την αρχή την εμπλοκή των Αμε­ρι­κα­νών στην επι­χεί­ρηση. Η παρα­σκη­νιακή συνεν­νό­ηση Βερο­λί­νου – Ουά­σιγ­κτον υπήρξε στενή από την πρώτη στιγμή και η Αθήνα απλά ακο­λού­θησε…

Σκό­πι­μες υπερ­πτή­σεις

Πέραν της δρα­στη­ριό­τη­τάς της στα όργανα του ΝΑΤΟ, η Αγκυρα κινεί­ται και σε διμερές επίπεδο. Η έμφαση δίδεται στην επιμονή των τουρ­κι­κών μαχη­τι­κών αερο­σκα­φών να περνούν πάνω από τις Οινούσ­σες και τη νησίδα Παναγιά, που είναι ακα­τοί­κητη και την οποία οι Τούρκοι θέλουν να ανα­δεί­ξουν σε νέο Φαρ­μα­κο­νήσι. Στις 13 Απρι­λίου έγιναν τρεις υπερ­πτή­σεις πάνω από τη νησίδα και στις 14 Απρι­λίου άλλες τέσ­σε­ρις. Και πράγ­ματι, σύμφωνα με το υπη­ρε­σιακό έγγραφο της τουρ­κι­κής Ακα­δη­μίας Πολέμου του Μαΐου 1996, τόσο οι Οινούσ­σες όσο και η Παναγιά περι­λαμ­βά­νο­νται στις νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες που η Τουρκία θεωρεί ότι η κυριό­τητά τους από την Ελλάδα δεν τεκ­μη­ριώ­νε­ται από διε­θνείς συμ­φω­νίες.

Πρέπει να σημειω­θεί όμως ότι η κυβέρ­νηση από τον περα­σμένο Μάιο έχει εισέλ­θει σε συζη­τή­σεις με την Αγκυρα με σκοπό την προ­ώ­θηση ορι­σμέ­νων νέων Μέτρων Οικο­δό­μη­σης Εμπι­στο­σύ­νης  ή την επέ­κταση ορι­σμέ­νων. Οι ίδιες πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν μάλιστα ότι ένα από τα ΜΟΕ που έπεσαν στο τραπέζι ήταν η τουρ­κική ιδέα για νέα χρονική επέ­κταση του Μνη­μο­νίου Παπού­λια – Γιλμάζ. Οι συζη­τή­σεις, υπό την υψηλή επο­πτεία του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, έχουν προ­χω­ρή­σει αρκετά. Προς το παρόν όμως δεν έχουν ληφθεί απο­φά­σεις.

Το ΒΗΜΑ