Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρία: Κατάθλιψη και αύξηση των αυτοκτονιών στα χρόνια της κρίσης

Το κατά πόσο η ψυχια­τρική μεταρ­ρύθ­μιση παρα­μέ­νει ζητού­μενο, την οικο­νο­μική κρίση και την ψυχο­λο­γική υγεία, τη φρο­ντίδα της ψυχικής υγείας σε σχέση με την προ­σφυ­γική κρίση, τα ποσοστά των αυτο­κτο­νιών και το προφίλ των αυτο­χεί­ρων, μίλησε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρα­κτο­ρείο Ειδή­σεων ο πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Ψυχια­τρι­κής Εται­ρίας (ΕΨΕ) Δημή­τρης Πλου­μπί­δης, στο περι­θώ­ριο του 24ου πανελ­λή­νιου συνε­δρίου της ΕΨΕ που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην Αλε­ξαν­δρού­πολη, με τη συμ­με­τοχή περισ­σο­τέ­ρων των 600 εγγε­γραμ­μέ­νων συνέ­δρων.

Αιτιο­λο­γώ­ντας την επιλογή της Αλε­ξαν­δρού­πο­λης για τη διορ­γά­νωση του συνε­δρίου, ο κ. Πλου­μπί­δης εξηγεί πως η πόλη είναι έδρα καλά οργα­νω­μέ­νων και πρω­τό­τυ­πων ψυχια­τρι­κών υπη­ρε­σιών, που είναι αυτό που θέλει η σύγ­χρονη ψυχια­τρική. «Για πολλά χρόνια στην Ελλάδα μιλάμε για ψυχια­τρική μεταρ­ρύθ­μιση, που σκοπός της ήταν να συρ­ρι­κνω­θούν και να κλεί­σουν τα παλιά ψυχια­τρικά νοσο­κο­μεία και να μετα­φερ­θεί η άσκηση ψυχια­τρι­κής μέσα στην κοι­νω­νία. Αυτό το έχουν πετύχει σε σημα­ντικό βαθμό οι μονάδες που ενερ­γο­ποιού­νται στον Έβρο, με τη λει­τουρ­γία μονάδων κοι­νο­τι­κής φρο­ντί­δας και τη μείωση κατά πολύ των ανα­γκα­στι­κών νοση­λειών, ένα σημα­ντικό ζήτημα για τη χώρα» σημειώ­νει.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΨΕ σε αρκετές από τις παρεμ­βά­σεις του συνε­δρίου φάνηκε η μεγάλη αύξηση των περι­στα­τι­κών κατά­θλι­ψης και έντονου άγχους στον πλη­θυ­σμό, ειδικά στα χρόνια της κρίσης, δηλαδή μετά το 2010. «Έχει δια­πι­στω­θεί ότι αυτό σχε­τί­ζε­ται με οικο­νο­μι­κές δυσκο­λίες, με δάνεια που αδυ­να­τούν να πλη­ρώ­σουν και με την εργα­σιακή ανα­σφά­λεια». Λόγω της οικο­νο­μι­κής κρίσης, οι άνθρω­ποι είναι λιγό­τερο σε θέση να πλη­ρώ­σουν ιδιω­τι­κές υπη­ρε­σίες (ψυχιά­τρους, ψυχο­λό­γους) με απο­τέ­λε­σμα την τερά­στια αύξηση του αριθμού των αιτη­μά­των στις υπο­στε­λε­χω­μέ­νες δημό­σιες υπη­ρε­σίες υγείας, κυρίως για θέματα κατά­θλι­ψης και άγχους. «Αυτό που είπαμε όλοι στο συνέ­δριο είναι ότι γενικά οι ιατρι­κές υπη­ρε­σίες στην Ελλάδα, όχι μόνο η ψυχια­τρική, είναι γηρά­σκου­σες κι αν δεν έρθουν και­νού­ριοι άνθρω­ποι σε 4-5 χρόνια θα είναι τερά­στια τα προ­βλή­ματα» επι­ση­μαί­νει ο κ. Πλου­μπί­δης.

Σίγουρα βελ­τιώ­σιμη χαρα­κτη­ρί­ζει ο πρό­ε­δρος της ΕΨΕ την κατά­θλιψη, πάθηση που εμφα­νί­ζε­ται κυρίως στις μέσες ηλικίες «γιατί έχουνε τα περισ­σό­τερα βάρη της ζωής» διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι για την αντι­με­τώ­πισή της δεν αρκούν μόνο τα φάρμακα. «Είναι και η στήριξη που θα πάρει ο ασθενής από το γιατρό και επίσης το κατά πόσο αντι­λη­φθεί τι ακριβώς τον πιέζει. Όσα μας πιέζουν δεν μπο­ρούμε εύκολα να τα βάλουμε στην άκρη. Είναι κατά­σταση γενικά που αξίζει τον κόπο να ασχο­λη­θούμε, είναι βελ­τιώ­σιμη. Αν σε μια και­νού­ρια δυσκο­λία θα επα­νεμ­φα­νι­στούν τα συμ­πτώ­ματα δεν μπορεί να το πει κανείς εξ αρχής».

Συνε­χί­ζο­ντας την περι­γραφή της πιο δια­δε­δο­μέ­νης ψυχικής πάθησης στην εποχή μας, ο κ. Πλου­μπί­δης εξηγεί πως υπάρχει μία κλη­ρο­νο­μι­κό­τητα που μπορεί να μας κάνει περισ­σό­τερο ευά­λω­τους αλλά επίσης έχει σημασία το πόσο δύσκο­λες κατα­στά­σεις θα αντι­με­τω­πί­σουμε και στα παιδικά χρόνια και αργό­τερα. «Το πώς βοη­θιέ­ται δηλαδή ο ασθενής να δια­χει­ρι­στεί καλύ­τερα τις δικές του δυνά­μεις και τις σχέσεις του με τους γύρω-γύρω, κι αυτό μπορεί να είναι αιτία κατά­θλι­ψης και δυσκο­λιών».

Χαρα­κτη­ρί­ζει ιδιαί­τερα σημα­ντική κατη­γο­ρία τους έφηβους «γιατί εκεί είναι δουλειά πρό­λη­ψης σε μεγάλο βαθμό. Εκεί προ­σπα­θούμε κάποιες επα­να­στά­σεις και κάποιες δύσκο­λες συμπε­ρι­φο­ρές να μη φτάσουν σε νόσο» και δύσκολη ηλικία την τρίτη γιατί εκεί δίπλα στην ψυχική νόσο υπάρ­χουν κι ένα σωρό σωμα­τικά και είναι σύνθετη η απαι­τού­μενη φρο­ντίδα. Τονίζει πως ο ασθενής με ελαφρά ψυχο­λο­γικά προ­βλή­ματα χρειά­ζε­ται στήριξη και όχι απο­μό­νωση και παρα­δέ­χε­ται πως απο­τε­λεί σοκ και στίγμα για μια οικο­γέ­νεια μια ψυχια­τρική διά­γνωση. «Εξαρ­τά­ται όμως και με ποιες συν­θή­κες θα δεχθούμε τον ασθενή και την οικο­γέ­νεια».

Όσον αφορά στις αυτο­κτο­νίες, έχουν αυξηθεί κατά 30%, από το 2011. «Είναι πανελ­λή­νιο εύρημα η αύξηση των αυτο­κτο­νιών. Ευτυχώς δεν έχει ανέβει πάρα πολύ. Ήμασταν και εξα­κο­λου­θούμε να είμαστε στο χαμη­λό­τερο επίπεδο της Ευρώπης, με τερά­στια διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναι­κών αυτο­χεί­ρων (περίπου 7 άνδρες και μία γυναίκα ανά 100.000). Εκεί που είναι σαφέ­στατη η αύξηση είναι στις μέσες ηλικίες, άνδρες και γυναί­κες, δηλαδή αυτοί που θίχτη­καν περισ­σό­τερο από την οικο­νο­μική κρίση, βρε­θή­καν ακά­λυ­πτοι από δάνεια, να χρω­στάνε κλπ.».

Από τη θεμα­το­λο­γία ενός πανελ­λή­νιου ψυχια­τρι­κού συνε­δρίου δεν θα μπο­ρούσε να απου­σιά­ζει και το θέμα της προ­σφυ­γι­κής κρίσης. «Αυτό που αρχικά προ­σπα­θούμε να οργα­νώ­σουμε είναι η στήριξη όσων παρεμ­βαί­νουν κοντά στους πρό­σφυ­γες, όχι μόνο των εθε­λο­ντών και των λιμε­νι­κών στα νησιά αλλά και των αστυ­νο­μι­κών όταν δου­λεύ­ουν 15ωρα και 16ωρα. Επίσης, ξέρετε πόσοι δια­σώ­στες βλέ­πουνε εφιάλ­τες τα μωρά που έχουνε βρει πνιγ­μένα μέσα στο νερό;».

Η στήριξη του πλη­θυ­σμού αλλά και των προ­σφύ­γων, είναι εξίσου σημα­ντική σύμφωνα με τον κ. Πλου­μπίδη, που ανα­γνω­ρί­ζει ότι παρά τις προ­θέ­σεις και τις ωραίες ιδέες που υπάρ­χουν ακόμη δεν έχουν γίνει πολλά. «Εδώ δεν είμαι περή­φα­νος να σας πω ότι έχουμε προ­χω­ρή­σει. Η αιτία είναι κυρίως το οικο­νο­μικό. Δεν μπο­ρούμε να βρούμε ανθρώ­πους. Στους πρό­σφυ­γες υπάρχει και το θέμα της γλώσσας και συνεν­νό­η­σης». Ειδι­κό­τερα για την εξέλιξη των προ­σφυ­γό­που­λων ως ενή­λι­κες ο πρό­ε­δρος της ΕΨΕ εμφα­νί­ζε­ται αισιό­δο­ξος λέγο­ντας πως «…μία μικρή μειο­ψη­φία, ανάλογα και με άλλα στοι­χεία προ­σω­πι­κής ευα­λω­τό­τη­τας μπορεί και να μην τα κατα­φέ­ρει. Η μεγάλη πλειο­ψη­φία θα τα κατα­φέ­ρει».