Ντράγκι: Διαπραγμάτευση, δημοψήφισμα και πολιτικές εξελίξεις έφεραν τα capital controls

Τις απο­φά­σεις και πρω­το­βου­λίες της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας για την στα­θε­ρο­ποί­ηση του ελλη­νι­κού τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος το περα­σμένο έτος περι­γρά­φει η κεντρική τράπεζα στην Ετήσια Έκθεση του 2015 που δόθηκε σήμερα στη δημο­σιό­τητα.

Στην εισα­γω­γική του δήλωση ο πρό­ε­δρος της ΕΚΤ, Mario Draghi σημειώ­νει ότι η κεντρική τράπεζα έλαβε απο­φα­σι­στικά μέτρα σε δύο μέτωπα: στην κατεύ­θυνση της δια­σφά­λι­σης της στα­θε­ρό­τη­τας των τιμών και στην αντι­με­τώ­πιση των απειλών κατά της ακε­ραιό­τη­τας της ζώνης του ευρώ, “οι οποίες συν­δέ­ο­νταν κυρίως με τις εξε­λί­ξεις στην Ελλάδα το α’ εξάμηνο του έτους”.

“Λόγω της αβε­βαιό­τη­τας που επι­κρα­τούσε σχετικά με τη δέσμευση της νέας κυβέρ­νη­σης στο πρό­γραμμα μακρο­οι­κο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, οι τρά­πε­ζες και το Ελλη­νικό Δημόσιο απώ­λε­σαν την πρό­σβαση στις αγορές και οι κατα­θέ­τες άρχισαν να απο­σύ­ρουν από τις τρά­πε­ζες τα χρήματά τους με ταχύ­τε­ρους ρυθμούς”, ανα­φέ­ρει ο πρό­ε­δρος της ΕΚΤ και προ­σθέ­τει: “το Ευρω­σύ­στημα προ­σέ­φερε σανίδα σωτη­ρίας στο ελλη­νικό τρα­πε­ζικό σύστημα μέσω του μηχα­νι­σμού έκτα­κτης ενί­σχυ­σης σε ρευ­στό­τητα (emergency liquidity assistance – ELA).

Η ΕΚΤ ενήρ­γησε με πλήρη ανε­ξαρ­τη­σία σύμφωνα με τους κανόνες της. Δηλαδή δια­σφα­λί­στηκε αφενός ότι δεν παρεί­χαμε νομι­σμα­τική χρη­μα­το­δό­τηση στην ελλη­νική κυβέρ­νηση και ότι χορη­γή­σαμε ρευ­στό­τητα μόνο στις τρά­πε­ζες που ήταν φερέγ­γυες και διέ­θε­ταν επαρ­κείς εξα­σφα­λί­σεις και αφε­τέ­ρου ότι οι απο­φά­σεις που θα είχαν ευρύ­τε­ρες συνέ­πειες για τη ζώνη του ευρώ λαμ­βά­νο­νταν από τις πολι­τι­κές αρχές που νομι­μο­ποιού­νται προς αυτό. Η προ­σέγ­γιση που ακο­λου­θή­σαμε ήταν απο­λύ­τως εντός των ορίων της εντολής μας: τηρή­σαμε μεν τη δέσμευσή μας προς το ενιαίο νόμισμα η οποία περιέ­χε­ται στη Συνθήκη, την εφαρ­μό­σαμε δε εντός των ορίων που θέτει το κατα­στα­τικό μας.

Παρόλο που οι κίν­δυ­νοι κατα­στρο­φι­κών εξε­λί­ξεων απο­σο­βή­θη­καν τελικά χάρη στη σύναψη συμ­φω­νίας μεταξύ της Ελλάδος και των υπό­λοι­πων χωρών της ζώνης του ευρώ για τρίτο πρό­γραμμα οικο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, αυτό το επει­σό­διο κατέ­δειξε ότι η ζώνη του ευρώ ήταν εύθραυ­στη και επι­βε­βαί­ωσε εκ νέου την ανάγκη να ολο­κλη­ρω­θεί η Νομι­σμα­τική Ένωση”.

Οι τρεις φάσεις της κρίσης

Στην Έκθεση της η ΕΚΤ σημειώ­νει ότι “το ελλη­νικό τρα­πε­ζικό σύστημα λει­τούρ­γησε σε βελ­τιω­μέ­νες συν­θή­κες χρη­μα­το­δό­τη­σης και βελ­τιω­μένο κλίμα στην αγορά κατά το μεγα­λύ­τερο μέρος του 2014, με απο­τέ­λε­σμα τη σημα­ντική μείωση της εξάρ­τη­σής του από χρη­μα­το­δό­τηση από την κεντρική τράπεζα, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της πλήρους απο­πλη­ρω­μής της ρευ­στό­τη­τας που του είχε χορη­γη­θεί μέσω του μηχα­νι­σμού έκτα­κτης ρευ­στό­τη­τας (ELA)”.

Προ­σθέ­τει ταυ­τό­χρονα ότι “η πολι­τική αβε­βαιό­τητα οδήγησε σε σημα­ντι­κές ανα­λή­ψεις κατα­θέ­σεων και αύξησε τις εντά­σεις στις χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγορές το πρώτο εξάμηνο του 2015. Έτσι επα­νήλθε η εξάρ­τηση από τον ELA, ενώ αυξή­θηκε η προ­σφυγή σε χρη­μα­το­δό­τηση από την κεντρική τράπεζα. Οι εντά­σεις στις αγορές υπο­χώ­ρη­σαν και οι κατα­θέ­σεις στα­θε­ρο­ποι­ή­θη­καν το καλο­καίρι του 2015, μετά τη συμ­φω­νία μεταξύ της Ελλάδος και των άλλων χωρών της ζώνης του ευρώ σχετικά με το τρίτο πρό­γραμμα μακρο­οι­κο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής”,

Όπως ανα­φέ­ρει η ΕΚΤ, σε γενικές γραμμές η χώρα πέρασε από τρεις φάσεις εντά­σεων στις χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγορές το 2015.

Πρώτη φάση: στα­διακά αυξα­νό­μενη προ­σφυγή στις πράξεις του Ευρω­συ­στή­μα­τος (από τον Δεκέμ­βριο του 2014 έως τον Ιανουά­ριο του 2015)

Καθώς αυξά­νο­νταν οι ανη­συ­χίες των αγορών για το μέλλον του προ­γράμ­μα­τος μακρο­οι­κο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής και τις πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις στην Ελλάδα, το εγχώριο τρα­πε­ζικό σύστημα απώλεσε εν πολλοίς την πρό­σβασή του σε χρη­μα­το­δό­τηση από την αγορά. Αυτή η απώλεια χρη­μα­το­δό­τη­σης συνί­στατο κυρίως σε εκροές κατα­θέ­σεων λια­νι­κής και χον­δρι­κής και σε μη ανα­νέ­ωση συμ­φω­νιών δια­τρα­πε­ζι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης με διε­θνείς αντι­συμ­βαλ­λο­μέ­νους. Καθώς οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες δια­τη­ρού­σαν επαρ­κούς ύψους περιου­σιακά στοι­χεία απο­δε­κτά ως ασφά­λεια στις πράξεις του Ευρω­συ­στή­μα­τος, μπό­ρε­σαν να αντι­σταθ­μί­σουν την απώλεια χρη­μα­το­δό­τη­σης αυξά­νο­ντας την προ­σφυγή σε πιστο­δο­τι­κές πράξεις του Ευρω­συ­στή­μα­τος (ως επί το πλεί­στον σε πράξεις κύριας ανα­χρη­μα­το­δό­τη­σης).

Δεύτερη φάση: προ­σφυγή στον ELA και συνα­φείς απο­φά­σεις (από τον Φεβρουά­ριο έως τον Ιούνιο του 2015)

Στο τέλος Ιανουα­ρίου και στις αρχές Φεβρουα­ρίου του 2015 οι ανη­συ­χίες για την ολο­κλή­ρωση της υπό εξέλιξη αξιο­λό­γη­σης στο πλαίσιο του δεύ­τε­ρου προ­γράμ­μα­τος μακρο­οι­κο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής αυξή­θη­καν ραγδαία. Τον Δεκέμ­βριο του 2014 είχε χορη­γη­θεί δίμηνη παρά­ταση. Όσο πλη­σί­αζε η λήξη της δίμηνης παρά­τα­σης δεν ήταν πλέον δυνατόν να υπο­τε­θεί ότι η αξιο­λό­γηση θα ολο­κλη­ρω­νό­ταν με επι­τυ­χία. Έτσι το Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο απο­φά­σισε στις 4.2.2015 να άρει από 11.2.2015 την εξαί­ρεση των εμπο­ρεύ­σι­μων τίτλων που έχει εκδώσει ή εγγυά­ται το Ελλη­νικό Δημόσιο από τον κανόνα της ελά­χι­στης επι­τρε­πτής πιστο­λη­πτι­κής δια­βάθ­μι­σης. Συνέ­πεια ήταν οι τίτλοι αυτοί να μη γίνο­νται πλέον απο­δε­κτοί ως ασφά­λεια στις πιστο­δο­τι­κές πράξεις του Ευρω­συ­στή­μα­τος. Ως εκ τούτου, μεγάλο ποσό της ρευ­στό­τη­τας που παρε­χό­ταν τότε μέσω πιστο­δο­τι­κών πράξεων του Ευρω­συ­στή­μα­τος υπο­κα­τα­στά­θηκε από ρευ­στό­τητα παρε­χό­μενη από την Τράπεζα της Ελλάδος μέσω του ELA.

Το Eurogroup απο­φά­σισε στις 24.2.2015 να παρα­τεί­νει την ισχύ της Κύριας Σύμ­βα­σης Χρη­μα­το­δο­τι­κής Διευ­κό­λυν­σης του Ευρω­παϊ­κού Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Στα­θε­ρό­τη­τας (EFSF) μέχρι το τέλος Ιουνίου του 2015, με σκοπό την επιτυχή ολο­κλή­ρωση της αξιο­λό­γη­σης. Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις μεταξύ των ελλη­νι­κών αρχών και των θεσμών συνε­χί­στη­καν και το επόμενο διά­στημα, αλλά οι χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές προ­ο­πτι­κές και το μακρο­οι­κο­νο­μικό περι­βάλ­λον της Ελλάδος επι­δει­νώ­νο­νταν σταθερά, ασκώ­ντας πρό­σθε­τες πιέσεις στο τρα­πε­ζικό σύστημα, κυρίως με τη μορφή αυξη­μέ­νων εκροών κατα­θέ­σεων, οδη­γώ­ντας σε αυξα­νό­μενη προ­σφυγή στον ELA.

Στο τέλος Ιουνίου του 2015 μια σειρά γεγο­νό­των, όπως η απόφαση των ελλη­νι­κών αρχών να προ­κη­ρύ­ξουν δημο­ψή­φι­σμα και η μη παρά­ταση του δεύ­τε­ρου προ­γράμ­μα­τος μακρο­οι­κο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής, οδή­γη­σαν σε περαι­τέρω εντά­σεις. Τα γεγο­νότα αυτά επη­ρέ­α­σαν αρνη­τικά την καταλ­λη­λό­τητα και επάρ­κεια των περιου­σια­κών στοι­χείων που μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν ως ασφά­λεια για άντληση έκτα­κτης ρευ­στό­τη­τας μέσω του ELA, καθώς οι ασφά­λειες αυτές συν­δέ­ο­νταν στενά με την ικα­νό­τητα της χώρας να τηρήσει τις χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές της υπο­χρε­ώ­σεις. Υπό το φως των παρα­πάνω, το Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο απο­φά­σισε στις 28.6.2015 να δια­τη­ρή­σει αμε­τά­βλητο το ανώτατο όριο του ELA για τις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες στο επίπεδο που είχε οριστεί στις 26.6.2015, όπως ανα­φέ­ρε­ται στο δελτίο τύπου που δημο­σί­ευσε η ΕΚΤ στις 28.6.2015.

Τρίτη φάση: στα­θε­ρο­ποί­ηση και βελ­τί­ωση των συν­θη­κών ρευ­στό­τη­τας (από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμ­βριο του 2015)

Προ­κει­μέ­νου να αντι­με­τω­πί­σουν τις εκτε­τα­μέ­νες εκροές ρευ­στό­τη­τας, οι ελλη­νι­κές αρχές απο­φά­σι­σαν στις 28.6.2015 τη θέσπιση τρα­πε­ζι­κής αργίας ώστε να στα­θε­ρο­ποι­η­θούν οι συν­θή­κες ρευ­στό­τη­τας του τρα­πε­ζι­κού συστή­μα­τος.

Η χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική κατά­σταση της Ελλάδος επι­δει­νώ­θηκε περαι­τέρω τις επό­με­νες ημέρες, γεγονός που οδήγησε το Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο να απο­φα­σί­σει στις 6.7.2015 την προ­σαρ­μογή των περι­κο­πών απο­τί­μη­σης που εφαρ­μό­ζο­νται στα συν­δε­ό­μενα με το Ελλη­νικό Δημόσιο εμπο­ρεύ­σιμα περιου­σιακά στοι­χεία που γίνο­νται απο­δε­κτά ως ασφά­λεια από την Τράπεζα της Ελλάδος για την παροχή έκτα­κτης ενί­σχυ­σης σε ρευ­στό­τητα και περαι­τέρω στην απόφαση να δια­τη­ρή­σει αμε­τά­βλητο το ανώτατο όριο του μηχα­νι­σμού για τις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες στο επίπεδο που επι­κρα­τούσε στις 26.6.2015, όπως ανα­φέ­ρε­ται στο δελτίο τύπου που δημο­σί­ευσε η ΕΚΤ στις 6.7.2015.

Η Σύνοδος Κορυφής της ευρω­ζώ­νης στις 12.7.2015 συμ­φώ­νησε σε ένα τρίτο πρό­γραμμα μακρο­οι­κο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής για την Ελλάδα, που καλύ­πτει περίοδο τριών ετών και χρη­μα­το­δο­τεί­ται από τον Ευρω­παϊκό Μηχα­νι­σμό Στα­θε­ρό­τη­τας (ESM). Χάρη στις θετικές για τη χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική κατά­σταση της χώρας εξε­λί­ξεις των προη­γού­με­νων ημερών, το ανώτατο όριο του ELA για τις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες αυξή­θηκε στις 16.7.2015.

Μετά τη βελ­τί­ωση των χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών προ­ο­πτι­κών του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, που συν­δε­ό­ταν με το νέο πρό­γραμμα και την εφαρ­μογή του από τις ελλη­νι­κές αρχές, οι συν­θή­κες ρευ­στό­τη­τας στο ελλη­νικό τρα­πε­ζικό σύστημα άρχισαν επίσης να βελ­τιώ­νο­νται. Οι τρά­πε­ζες ξανά­νοι­ξαν στις 20.7.2015, αλλά οι περιο­ρι­σμοί στις ανα­λή­ψεις και τις μετα­φο­ρές κεφα­λαίων παρέ­μει­ναν σε ισχύ. Εντού­τοις, σύντομα οι ελλη­νι­κές αρχές ξεκί­νη­σαν τη στα­διακή χαλά­ρωση των περιο­ρι­σμών για τις τρά­πε­ζες. Παράλ­ληλα με την απο­κα­τά­σταση της εμπι­στο­σύ­νης των αγορών στο εγχώριο τρα­πε­ζικό σύστημα παρα­τη­ρή­θη­καν σε κάποιο βαθμό εισροές κατα­θέ­σεων και απο­κα­τα­στά­θηκε εν μέρει η πρό­σβαση των ελλη­νι­κών τρα­πε­ζών στις αγορές. Οι συν­θή­κες ρευ­στό­τη­τας των ελλη­νι­κών τρα­πε­ζών βελ­τιώ­θη­καν ουσιω­δώς μετά την επιτυχή ολο­κλή­ρωση της ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­σης των τρα­πε­ζών το τελευ­ταίο τρίμηνο του 2015″.

Έτος ανά­καμ­ψης για την Ευρω­ζώνη το 2015

Συνο­λικά για την Ευρω­ζώνη ο πρό­ε­δρος της ΕΚΤ σημειώ­νει ότι το 2015 ήταν έτος ανά­καμ­ψης, αν και ανα­γνω­ρί­ζει ότι ο πλη­θω­ρι­σμός παρέ­μεινε σε καθο­δική τροχιά.

Ο πρό­ε­δρος της ΕΚΤ κάνει εκτενή αναφορά στα έκτακτα μέτρα που δρο­μο­λό­γησε το περα­σμένο έτος η κεντρική τράπεζα για την ενί­σχυση των ρυθμών του πλη­θω­ρι­σμού. Όπως ανα­φέ­ρει, “τον Μάρτιο του 2016 το Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο απο­φά­σισε να διευ­ρύ­νει το πρό­γραμμα αγοράς περιου­σια­κών στοι­χείων ως προς το μέγεθος και τη σύνθεσή του (συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας για πρώτη φορά εται­ρικά ομόλογα), να μειώσει περαι­τέρω το επι­τό­κιο της διευ­κό­λυν­σης απο­δο­χής κατα­θέ­σεων, να εφαρ­μό­σει μια νέα σειρά στο­χευ­μέ­νων πράξεων πιο μακρο­πρό­θε­σμης ανα­χρη­μα­το­δό­τη­σης παρέ­χο­ντας ισχυρά κίνητρα στις τρά­πε­ζες για χορή­γηση πιστώ­σεων και να ενι­σχύ­σει περαι­τέρω τις ενδεί­ξεις που παρέχει για τη μελ­λο­ντική πορεία της νομι­σμα­τι­κής πολι­τι­κής. Αυτές οι απο­φά­σεις έδειξαν για άλλη μια φορά ότι η ΕΚΤ, ακόμη και όταν έρχεται αντι­μέ­τωπη με παγκό­σμιους παρά­γο­ντες που ωθούν σε μείωση του πλη­θω­ρι­σμού, δεν κατα­θέ­τει τα όπλα μπροστά στο φάσμα του εξαι­ρε­τικά χαμηλού πλη­θω­ρι­σμού”.

Έτος προ­κλή­σεων το 2016

Ο πρό­ε­δρος της ΕΚΤ κάνει λόγο για σημα­ντι­κές προ­κλή­σεις το 2016, προει­δο­ποιώ­ντας ότι “αντι­με­τω­πί­ζουμε αβε­βαιό­τητα ως προς τις παγκό­σμιες οικο­νο­μι­κές προ­ο­πτι­κές”.

“Αντι­με­τω­πί­ζουμε δυνά­μεις που συνε­χί­ζουν να ωθούν προς μείωση του πλη­θω­ρι­σμού. Αντι­με­τω­πί­ζουμε επίσης ερω­τη­μα­τικά για το πού οδεύει η Ευρώπη και για την ανθε­κτι­κό­τητά της σε νέες δια­τα­ρα­χές. Υπό αυτές τις συν­θή­κες, η προ­σή­λωσή μας στην εντολή που μας έχει ανα­τε­θεί θα εξα­κο­λου­θή­σει να απο­τε­λεί άγκυρα εμπι­στο­σύ­νης για τους πολίτες της Ευρώπης”, υπο­γραμ­μί­ζει ο Mario Draghi.

Constancio: Η ΕΚΤ θα κάνει τα πάντα για την επί­τευξη του στόχου του 2%

Η Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα θα συνε­χί­σει να κάνει τα πάντα εντός των αρμο­διο­τή­των της για να οδη­γή­σει τον πλη­θω­ρι­σμό σε επίπεδα συμβατά με τον στόχο της, ήτοι κάτω αλλά πλησίον του 2%, δήλωσε σήμερα ο αντι­πρό­ε­δρος της ΕΚΤ, Vítor Constancio.

Ο αντι­πρό­ε­δρος της ΕΚΤ σημεί­ωσε ταυ­τό­χρονα ότι οι κίν­δυ­νοι στην παγκό­σμια οικο­νο­μία και την χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα θα βρεθούν στο επί­κε­ντρο των επερ­χό­με­νων συνα­ντή­σεων του Διε­θνούς Νομι­σμα­τι­κού Ταμείου και της Παγκό­σμιας Τρά­πε­ζας.

“Ευθυ­γραμ­μι­σμένη με αυτό το παγκό­σμιο σενάριο, η ΕΚΤ έχει κάνει και θα συνε­χί­σει να κάνει – εντός της απο­στο­λής της – ότι είναι απα­ραί­τητο για να δια­σφα­λί­σει τον στόχο της στα­θε­ρό­τη­τας των τιμών ο οποίος πλέον σημαί­νει και την προ­σπά­θεια για τόνωση της ανά­πτυ­ξης, προ­κει­μέ­νου να κλείσει το αρνη­τικό κενό στην παρα­γωγή το οποίο ασκεί καθο­δι­κές πιέσεις στον πλη­θω­ρι­σμό”, δήλωσε ο Constancio παρου­σιά­ζο­ντας την Ετήσια Έκθεση της κεντρι­κής τρά­πε­ζας στην Επι­τροπή Οικο­νο­μι­κών και Νομι­σμα­τι­κών Υπο­θέ­σεων του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου.

capital.gr