Κυκλώματα δικηγόρων μονοπωλούν την υπεράσπιση των αδυνάτων

Στην Ελλάδα της κρίσης, ολοένα και περισ­σό­τε­ροι εμπλε­κό­με­νοι με τη Δικαιο­σύνη δεν έχουν την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα για νομική υπε­ρά­σπιση της επι­λο­γής τους και μάλιστα ούτε ενώπιον των εφε­τείων κακουρ­γη­μά­των, όπου κιν­δυ­νεύ­ουν με ποινές κάθειρ­ξης. Καθη­με­ρινά, οι κατη­γο­ρού­με­νοι δηλώ­νουν στο δικα­στή­ριο ότι δεν έχουν δικη­γόρο και ζητούν από την Πολι­τεία να τους διο­ρί­σει υπε­ρα­σπι­στή.

Μάλιστα, τα κον­δύ­λια που προ­ο­ρί­ζο­νται κάθε χρόνο για τη νομική βοήθεια σε οικο­νο­μικά ασθε­νείς αγγί­ζουν τα 10 εκατ. ευρώ, ποσό διόλου ευκα­τα­φρό­νητο. Ομως τα τελευ­ταία χρόνια έχει παρα­τη­ρη­θεί ότι συνεχώς εμφα­νί­ζο­νται στα ακρο­α­τή­ρια οι ίδιοι και οι ίδιοι δικη­γό­ροι, δηλώ­νο­ντας έτοιμοι να υπε­ρα­σπι­στούν κατη­γο­ρου­μέ­νους.

Επι­πλέον, όπως φαί­νε­ται, αντί να τηρεί­ται στα δικα­στή­ρια της χώρας ο κατά­λο­γος των δικη­γό­ρων που συντάσ­σο­νται με βάση τις εβδο­μα­διαίες αλφα­βη­τι­κές κατα­στά­σεις που στέλ­νουν οι κατά τόπους δικη­γο­ρι­κοί σύλ­λο­γοι, κυκλο­φο­ρεί και μια άλλη αυτο­σχέ­δια (άτυπη) «λίστα» με την οποία «μοι­ρά­ζουν» μεταξύ τους τα… ακρο­α­τή­ρια!

Τις τελευ­ταίες ημέρες δικη­γο­ρι­κοί σύλ­λο­γοι γίνο­νται απο­δέ­κτες καταγ­γε­λιών αυτού του φαι­νο­μέ­νου, του οποίου είναι γνώστες και οι δικα­στές, αφού ρωτούν από έδρας όταν έρχεται η στιγμή του αυτε­πάγ­γελ­του διο­ρι­σμού: «Υπάρχει δικη­γό­ρος που να είναι στον κατά­λογο;», «Υπάρχει δικη­γό­ρος που να είναι στη λίστα;».

«Ο θεσμός της νομικής βοή­θειας πρέπει άμεσα να μεταρ­ρυθ­μι­στεί» λέει ο πρό­ε­δρος του ΔΣΑ Βασίλης Αλε­ξαν­δρής.

«Ο θεσμός της νομικής βοή­θειας πρέπει άμεσα να μεταρ­ρυθ­μι­στεί» λέει ο πρό­ε­δρος του ΔΣΑ Βασίλης Αλε­ξαν­δρής.

Νεαρός δικη­γό­ρος, με αναφορά που σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες απέ­στειλε στον ΔΣΑ στις αρχές του Νοέμβρη, υπο­στη­ρί­ζει ότι με αίτησή του εγγρά­φηκε στους κατα­λό­γους του Legal Aid τον Ιούνιο και από τότε διο­ρί­στηκε μόνο μία φορά σε παρά­σταση κατη­γο­ρου­μέ­νου ενώπιον του ανα­κριτή τον Ιούλιο.

Ωστόσο, όπως ο ίδιος ανα­φέ­ρει, «εδώ και πολύ καιρό, στα ακρο­α­τή­ρια του Εφε­τείου βρί­σκο­νται καθη­με­ρινά δικη­γό­ροι οι οποίοι διο­ρί­ζο­νται αυτε­παγ­γέλ­τως από την έδρα… ανε­ξάρ­τητα από τον κατά­λογο που ανα­κοι­νώ­νει ο ΔΣΑ για κάθε εβδο­μάδα. Μάλιστα, όπως δια­πί­στωσα, οι δικη­γό­ροι αυτοί γνω­ρί­ζο­νται μεταξύ τους και κυκλο­φο­ρεί η φήμη ότι καταρ­τί­ζουν μεταξύ τους μια άτυπη λίστα, ώστε να μοι­ρά­ζουν τα ακρο­α­τή­ρια…

Το απο­τέ­λε­σμα αυτής της παρά­τυ­πης δια­δι­κα­σίας είναι μια μειο­ψη­φία να απο­κο­μί­ζει μεγάλα ποσά κάθε μήνα, λόγω του ύψους των γραμ­μα­τίων στις δια­δι­κα­σίες του Εφε­τείου, σε βάρος των υπο­λοί­πων που ανα­μέ­νουμε τη σειρά μας, όπως προ­βλέ­πε­ται».

Λίγες ημέρες αργό­τερα, μία ακόμη δικη­γό­ρος περι­γρά­φει τη δική της «εμπει­ρία» στην αναφορά που έκανε ενώπιον του συλ­λό­γου. Οπως λέει, είχε συμπλη­ρώ­σει την αίτησή της για να συμ­με­τά­σχει στη Νομική Βοήθεια για πρώτη φορά, στις 26 Οκτω­βρίου, και παρου­σιά­στηκε στο Εφετείο στις 8.30 το πρωί.

«Οι συνά­δελ­φοι που βρί­σκο­νταν ήδη εκεί, με ενη­μέ­ρω­σαν ότι τηρούν χει­ρό­γραφη λίστα, δική τους, ανάλογα με την ώρα και τη σειρά προ­σέ­λευ­σης του καθενός και ότι έπρεπε να συμπλη­ρώσω και εγώ το όνομά μου στη συγκε­κρι­μένη λίστα, κάτι που έπραξα χωρίς αντίρ­ρηση».

Ωστόσο, λίγα λεπτά αργό­τερα, όπως καταγ­γέλ­λει, άρχισε να δέχεται τα πυρά συνα­δέλ­φου της, ο οποίος της είπε: «Εγώ έχω έρθει από τις 4 το πρωί, ο άλλος έχει έρθει από τις 7 και εσύ ήρθες στις 9 η ώρα;».

Οι διο­ρι­σμοί επα­να­λαμ­βά­νο­νται

Το φαι­νό­μενο της παρου­σίας των ίδιων και των ίδιων δικη­γό­ρων που δεν αφήνουν… χώρο για τους συνα­δέλ­φους τους δεν είναι και­νούρ­γιο. Το 2013 ο τότε γενικός γραμ­μα­τέας του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης Ν. Κανελ­λό­που­λος, με επι­στολή του στα διοι­κη­τικά συμ­βού­λια των δικη­γο­ρι­κών συλ­λό­γων και στα δικα­στή­ρια, τόνιζε ότι «οι διο­ρι­σμοί επα­να­λαμ­βά­νο­νται και περιο­ρί­ζο­νται σε συγκε­κρι­μένα μέλη» και πως «παλιοί» δικη­γό­ροι έλεγαν στους νεό­τε­ρους να μη δηλώ­νουν συμ­με­τοχή στη νομική βοήθεια γιατί ποτέ δεν θα… απο­ζη­μιω­θούν. Δεν είχαν λείψει, σύμφωνα με την ίδια επι­στολή, και οι εντά­σεις έξω από τις δικα­στι­κές αίθου­σες μεταξύ των δύο πλευρών… που δια­γκω­νί­ζο­νταν για το ποιος θα ανα­λά­βει!

Η νέα ηγεσία του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης είναι ενήμερη για το φαι­νό­μενο και ο γενικός γραμ­μα­τέας Κ. Κοσμά­τος έχει ήδη συστή­σει νομο­πα­ρα­σκευα­στική επι­τροπή για αλλαγές στον θεσμό της νομικής βοή­θειας με τη θέσπιση πιο αυστη­ρών κρι­τη­ρίων για τον διο­ρι­σμό των δικη­γό­ρων αλλά και με πυξίδα το ότι ο συνή­γο­ρος θα στέ­κε­ται ως πραγ­μα­τι­κός υπε­ρα­σπι­στής και όχι ως δια­κο­σμη­τικό στοι­χείο, όπως έχει παρα­τη­ρη­θεί ότι συμ­βαί­νει…

Β. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ

Το θεσμικό πλαίσιο είναι ελλιπές

«Σε εθνικό επίπεδο ο θεσμός της νομικής βοή­θειας ρυθ­μί­ζε­ται από τον Ν. 3226/2004. Σύμφωνα με το άρθ. 3 παρ. 1 και 2 αυτού, η επιλογή των συνη­γό­ρων «γίνεται βάσει κατα­στά­σεως που καταρ­τί­ζει ο οικείος δικη­γο­ρι­κός σύλ­λο­γος. Κάθε δικη­γο­ρι­κός σύλ­λο­γος συντάσ­σει μηνιαία κατά­σταση των δικη­γό­ρων υπη­ρε­σίας του επό­με­νου μήνα, ξεχω­ρι­στά για ποι­νι­κές υπο­θέ­σεις και για υπο­θέ­σεις αστικού και εμπο­ρι­κού χαρα­κτήρα, και την απο­στέλ­λει στο οικείο δικα­στή­ριο. Παράλ­ληλα, συντάσ­σει και απο­στέλ­λει ημε­ρή­σια κατά­σταση με ικανό αριθμό δικη­γό­ρων για την παροχή νομικής βοή­θειας στην ανά­κριση και στην εκδί­καση κακουρ­γη­μά­των και αυτό­φω­ρων πλημ­με­λη­μά­των» λέει ο πρό­ε­δρος του ΔΣΑ Βασίλης Αλε­ξαν­δρής και συνε­χί­ζει: «Οι συνή­γο­ροι υπη­ρε­σίας ορί­ζο­νται κατ’ αλφα­βη­τική σειρά από την αντί­στοιχη κατά­σταση του δικη­γο­ρι­κού συλ­λό­γου. Σε περί­πτωση παρά­λει­ψης απο­στο­λής της ημε­ρή­σιας κατά­στα­σης, η επιλογή γίνεται από τη μηνιαία κατά­σταση. Σε περί­πτωση παρά­λει­ψης απο­στο­λής της μηνιαίας κατά­στα­σης, η επιλογή γίνεται από όλους τους δικη­γό­ρους του οικείου δικη­γο­ρι­κού συλ­λό­γου.

Δεν υπάρ­χουν εγγυ­ή­σεις.

Ηδη υπό το υφι­στά­μενο καθε­στώς, η δημιουρ­γία ”αυτο­σχέ­διων” κατα­στά­σεων από τους ίδιους τους συνη­γό­ρους και ο διο­ρι­σμός τους με βάση τέτοιες κατα­στά­σεις ούτε προ­βλέ­πε­ται ούτε επι­τρέ­πε­ται. Ωστόσο, πρέπει να παρα­τη­ρη­θεί ότι το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο είναι από πολλές απόψεις ελλιπές. Κατ’ αρχάς δεν υφί­στα­νται επαρ­κείς εγγυ­ή­σεις για την τήρηση της συγκε­κρι­μέ­νης κατά­στα­σης συνη­γό­ρων που απο­στέλ­λε­ται από τον εκά­στοτε δικη­γο­ρικό σύλλογο, με απο­τέ­λε­σμα τα ίδια τα δικα­στή­ρια να παρα­κάμ­πτουν συχνά τη θεσμο­θε­τη­μένη δια­δι­κα­σία προς διευ­κό­λυνσή τους. Πέραν τούτου δεν υφί­στα­ται ούτε συγκε­κρι­μένο πλαίσιο αξιο­λό­γη­σης των δικη­γό­ρων οι οποίοι καλού­νται να παρέ­χουν νομική βοήθεια, γεγονός που εν τέλει απο­βαί­νει σε βάρος των δικαιω­μά­των των κατη­γο­ρου­μέ­νων. Η μεταρ­ρύθ­μιση του θεσμού της νομικής βοή­θειας είναι ζήτημα άμεσης προ­τε­ραιό­τη­τας, προ­κει­μέ­νου να εξυ­πη­ρε­τεί ουσια­στικά εκεί­νους που την έχουν ανάγκη», κατα­λή­γει ο κ. Αλε­ξαν­δρής.

ΣΟΦΙΑ ΦΑΣΟΥΛΑΚΗ

ΕΘΝΟΣ