«Διαύγεια» a la carte από το Δημόσιο

Οι “θεσμι­κές τρύπες” που επι­τρέ­πουν σε κρα­τι­κούς οργα­νι­σμούς να μη δημο­σιεύ­ουν απο­φά­σεις, αλλά και η αδυ­να­μία των πολιτών να συγκρί­νουν τις απο­φά­σεις με τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς π.χ. των δήμων, απο­τε­λούν δύο από τις σοβα­ρό­τε­ρες πληγές της “Διαύ­γειας”. Οπως υπο­στη­ρί­ζουν όσοι παρα­κο­λου­θούν το εγχεί­ρημα της “Διαύ­γειας”, ακόμα και σήμερα υπάρ­χουν υπουρ­γεία τα οποία ζητούν από νομι­κούς συμ­βού­λους να βρουν «τρύπες» ώστε να απο­φεύ­γε­ται η «Διαύ­γεια».

Ταυ­τό­χρονα κρα­τι­κές εται­ρείες δεν δημο­σιεύ­ουν ούτε μια απόφαση στο Δια­δί­κτυο με γνω­μο­δο­τή­σεις αμφι­βό­λου εγκυ­ρό­τη­τας, ενώ οργα­νι­σμοί και δήμοι οι οποίοι δημο­σιεύ­ουν μεν τις απο­φά­σεις, αλλά με μεγάλη καθυ­στέ­ρηση με απο­τέ­λε­σμα να περιο­ρί­ζο­νται τα περι­θώ­ρια αντι­δρά­σεων όσων ενδια­φέ­ρο­νται για ένα θέμα.

Πρό­κει­ται για την αρνη­τική, πλευρά του εγχει­ρή­μα­τος για την ενί­σχυση της δια­φά­νειας και της λογο­δο­σίας. Οι άνθρω­ποι που ασχο­λού­νται με την υπόθεση θεωρούν, όμως, ότι υπάρχει «εύκολη για­τρειά» ώστε να βελ­τιω­θεί περαι­τέρω μια πρω­το­βου­λία που θεω­ρεί­ται πρω­το­πο­ριακή διεθνώς. Ο κ. Μιχάλης Βαφό­που­λος, ερευ­νη­τής στο ΕΚΕΦΕ Δημό­κρι­τος και μέλος του διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λίου της Εται­ρείας Ελεύ­θε­ρου Λογι­σμι­κού / Λογι­σμι­κού Ανοι­χτού Κώδικα (ΕΕΛ/ΛΑΚ), υπο­στη­ρί­ζει πως οι δυσλει­τουρ­γίες της «Διαύ­γειας» δεν είναι τεχνο­λο­γι­κής φύσεως.

«Είναι ζήτημα οργα­νω­τι­κής κατα­νό­η­σης και, κυρίως, πολι­τι­κής βού­λη­σης» υπο­στη­ρί­ζει και επι­ση­μαί­νει μερικές από τις προ­τά­σεις που έχει κατα­θέ­σει η ΕΕΛ / ΛΑΚ για την ουσια­στική ανα­βάθ­μιση της «Διαύ­γειας». Ο κ. Βαφό­που­λος θεωρεί πως πρέπει να καταρ­γη­θούν όλες οι εξαι­ρέ­σεις καθώς πλήθος οργα­νι­σμών δε δημο­σιεύει απο­φά­σεις στη «Διαύ­γεια». Για παρά­δειγμα, η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ ΕΥΑΠΣ 0,00%, που είναι και εισηγ­μέ­νες επι­χει­ρή­σεις δημο­σιεύ­ουν απο­φά­σεις στη «Διαύ­γεια», ενώ η Εται­ρεία Ακι­νή­των Δημο­σίου (ΕΤΑΔ), που δια­χει­ρί­ζε­ται περί τα 80.000 κρατικά ακίνητα, έχει αυτο­ε­ξαι­ρε­θεί. Πολλοί άλλοι οργα­νι­σμοί ακο­λου­θούν το ίδιο παρά­δειγμα, με κύριο επι­χεί­ρημα πως χρη­μα­το­δο­τού­νται σε ποσοστό κάτω του 50% από τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό (επι­χεί­ρημα που θα μπο­ρού­σαν να αξιο­ποι­ή­σει π.χ. και η ΕΥΔΑΠ).

Στην ΕΕΛ / ΛΑΚ έχουν, επίσης, ζητήσει εδώ και πάρα πολύ καιρό να προ­ω­θη­θεί νομο­θε­τική ρύθμιση η οποία θα συνδέει τη δημο­σί­ευση των απο­φά­σεων στη «Διαύ­γεια» με τη χρη­μα­το­δό­τηση ενός οργα­νι­σμού ή υπη­ρε­σίας από τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Θα χρη­μα­το­δο­τεί­ται μόνο αν δημο­σιεύει έγκαιρα και με ακρί­βεια τις απο­φά­σεις.

Ζητού­μενο η ποιό­τητα και η ακρί­βεια των πλη­ρο­φο­ριών

Ο κ. Βαφό­που­λος υπο­στη­ρί­ζει πως το δημόσιο πρέπει να ασχο­λη­θεί περισ­σό­τερο με την ποιό­τητα και την ακρί­βεια των δεδο­μέ­νων που δημο­σιεύ­ο­νται στη «Διαύ­γεια» καθώς η ερευ­νη­τική κοι­νό­τητα και η αγορά έχουν τη δυνα­τό­τητα να δημιουρ­γή­σουν τα εργα­λεία επε­ξερ­γα­σίας αυτών των δεδο­μέ­νων και πρό­σθε­τες υπη­ρε­σίες προς τους πολίτες.

Ο ίδιος ήταν επι­κε­φα­λής της ερευ­νη­τι­κής πρω­το­βου­λίας publicspending.netη οποία αξιο­ποιούσε τα ανοιχτά οικο­νο­μικά δεδο­μένα που παρέ­χο­νται από τις κυβερ­νή­σεις (πχ «Διαύ­γεια»). Μέσω του publicspending.net μπο­ρού­σες με το όνομα μιας εται­ρείας ή το ΑΦΜ να μάθεις πόσες και ποιες συμ­βά­σεις είχε υπο­γρά­ψει με το δημόσιο καθώς και το ύψος τους.

Διά­δο­χος της συγκε­κρι­μέ­νης πρω­το­βου­λίας είναι το έργο LinkedEconomy (www.linkedeconomy.org) το οποίο εντάσ­σε­ται στο πλαίσιο της Δ΄ Προ­γραμ­μα­τι­κής Περιό­δου του ΕΣΠΑ 2007-13 και υλο­ποιεί­ται από το Υπουρ­γείο Παι­δείας και το Κέντρο Ερευνών του Πανε­πι­στη­μίου Πει­ραιώς. Το έργο αφορά στην παροχή ενιαίας πρό­σβα­σης σε δεδο­μένα σχετικά με την οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα σε εθνικό και διεθνές επίπεδο με βάση διεθνή πρότυπα για την αξιο­ποί­ηση ετε­ρο­γε­νών οικο­νο­μι­κών δεδο­μέ­νων και την παροχή τεχνι­κής υπο­στή­ρι­ξης σε φορείς που επι­θυ­μούν να δια­θέ­σουν τα δεδο­μένα τους.Ενδει­κτικά, οι ενδια­φε­ρό­με­νοι έχουν πρό­σβαση σε δεδο­μένα σχετικά με τις δημό­σιες προ­μή­θειες ανά την Ελλάδα και τον κόσμο, τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς, τις τιμές, την ασφα­λι­στική αγορά και την απα­σχό­ληση καθώς και χρη­μα­το­οι­κο­νο­μικά και μακρο­οι­κο­νο­μικά δεδο­μένα.

Η ακρί­βεια των δεδο­μέ­νων που δημο­σιεύ­ουν αρκετοί φορείς στη «Διαύ­γεια» είναι συζη­τή­σιμη, ειδικά όταν μόνο τρεις οργα­νι­σμοί στην Ελλάδα (οι δήμοι Αθη­ναίων, Θεσ­σα­λο­νί­κης και Καλα­μα­ριάς) παρέ­χουν ζωντανή ενη­μέ­ρωση προς τους πολίτες για την εκτέ­λεση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού τους. Σ’ αυτούς τους τρεις δήμους, με κάθε απόφαση για δαπάνη που δημο­σιεύ­ε­ται στη «Διαύ­γεια» αφαι­ρεί­ται το αντί­στοιχο ποσό από τον συνο­λικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό για το σύνολο τους έτους.

Κάποιοι άλλοι (ελά­χι­στοι) παρέ­χουν μηνιαία ενη­μέ­ρωση για την πορεία του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, παρά την πρό­βλεψη της νομο­θε­σίας για «του­λά­χι­στον μηνιαία ενη­μέ­ρωση» από όλους τους κρα­τι­κούς φορείς και τους ΟΤΑ. Ο κ. Βαφό­που­λος επι­ση­μαί­νει πως πρέπει να συν­δέ­ο­νται οι δημο­σιεύ­σεις στη «Διαύ­γεια» με την πορεία του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού ώστε και να μη γίνο­νται λάθη και να ελέγ­χε­ται π.χ. ένας δήμος για το ποσό που διάθεσε τελικά για μια προ­μή­θεια ή για το τελικό κόστος ενός έργου.

Ακόμα μεγα­λύ­τερη ακρί­βεια θα υπήρχε αν εφάρ­μο­ζαν οι φορείς, σε κάθε δημο­σί­ευση, έλεγχο του ΑΦΜ του προ­μη­θευτή (κάτι που μπορεί να γίνει με δια­σύν­δεση συστη­μά­των). Όταν δηλαδή εισά­γε­ται η απόφαση στη «Διαύ­γεια» να ελέγ­χε­ται αν το ΑΦΜ είναι του προ­σώ­που / οργα­νι­σμού που πλη­ρώ­νε­ται ή υπέ­γραψε μια σύμβαση. Ένα πρώτο βήμα έχει γίνει, πάντως, με την κωδι­κο­ποί­ηση των κατη­γο­ριών δαπανών με βάση τα ευρω­παϊκά πρότυπα.

Παρά το γεγονός πως πλήθος οργα­νι­σμών δημο­σιεύει αυτό­ματα τις απο­φά­σεις στη «Διαύ­γεια», όσοι δεν έχουν λόγους να βιά­ζο­νται επι­κα­λού­νται το γεγονός πως τις ανε­βά­ζουν χει­ρο­κί­νητα. Αν και η δια­σύν­δεση είναι εύκολη, το απο­φεύ­γουν με απο­τέ­λε­σμα πλήθος απο­φά­σεων να δημο­σιεύ­ε­ται με μεγάλη καθυ­στέ­ρηση.

euro2day.gr