5o Θερινό Σχολείο Φυσικών Επιστημών στη Νίσυρο

Στο επί­κε­ντρο της επι­στη­μο­νι­κής κοι­νό­τη­τας βρί­σκε­ται η Νίσυρος από την 1η έως τις 8 Ιουνίου 2026. Το νησί μας φιλο­ξε­νεί το 5ο Θερινό Σχολείο Φυσικών Επι­στη­μών, μετα­τρέ­πο­ντας το μονα­δικό ηφαι­στειακό τοπίο σε ένα ζωντανό, «ανοιχτό εργα­στή­ριο» φυσικών επι­στη­μών.

Με «πυξίδα» το Γεω­πάρκο Νισύρου, το οποίο έχει εντα­χθεί στο Παγκό­σμιο Δίκτυο Γεω­πάρ­κων της UNESCO, τον εμβλη­μα­τικό κρατήρα «Στέφανο» και το Παρα­τη­ρη­τή­ριο του Ηφαι­στείου, δια­κε­κρι­μέ­νοι πανε­πι­στη­μια­κοί, ερευ­νη­τές και μετα­πτυ­χια­κοί φοι­τη­τές από την Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό θα ενώσουν τις δυνά­μεις τους. Μέσα από ένα πλούσιο πρό­γραμμα δια­λέ­ξεων και πρω­το­πο­ρια­κών ασκή­σεων υπαί­θρου, οι συμ­με­τέ­χο­ντες θα μελε­τή­σουν τη γεω­λο­γική εξέλιξη της περιο­χής, τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και τις προ­κλή­σεις της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης.

Το Θερινό Σχολείο τελεί υπό την αιγίδα του Προ­γράμ­μα­τος Μετα­πτυ­χια­κών Σπουδών «Νερό, Βιό­σφαιρα και Κλι­μα­τική Αλλαγή» του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και φιλο­ξε­νεί­ται στο εμβλη­μα­τικό κτίριο του Παλαιού Δημο­τι­κού Σχο­λείου στον Εμπο­ρειό, έναν χώρο που ο Δήμος Νισύρου έχει παρα­χω­ρή­σει στο ΕΚΠΑ για εκπαι­δευ­τι­κούς σκοπούς. Το πρό­γραμμα υλο­ποιεί­ται με τη συνερ­γα­σία του Γεω­πάρ­κου Νισύρου, του Εργα­στη­ρίου Κλι­μα­το­λο­γίας και Ατμο­σφαι­ρι­κού Περι­βάλ­λο­ντος του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), της Δημο­τι­κής Κοι­νω­φε­λούς Επι­χεί­ρη­σης Νισύρου (ΔΗ.Κ.Ε.Ν.), ως Φορέας Δια­χεί­ρι­σης του Παγκό­σμιου Γεω­πάρ­κου UNESCO Νισύρου, και με τη στήριξη της τοπικής κοι­νω­νίας.

Η Νίσυρος ως μέλος του Παγκό­σμιου Δικτύου Γεω­πάρ­κων, απο­τε­λεί ένα μονα­δικό φυσικό μνημείο όπου η γεω­λο­γική κλη­ρο­νο­μιά συν­δυά­ζε­ται με τη βιο­ποι­κι­λό­τητα και τον πολι­τι­σμό, προ­ω­θώ­ντας τη βιώσιμη ανά­πτυξη μέσω της επι­στη­μο­νι­κής έρευνας και της περι­βαλ­λο­ντι­κής εκπαί­δευ­σης.

Το Θερινό Σχολείο δεν περιο­ρί­ζε­ται μόνο στην ακα­δη­μαϊκή κοι­νό­τητα, αλλά ανοί­γε­ται ενεργά στην τοπική κοι­νω­νία. Μετα­τρέ­πει τη Νίσυρο σε διεθνή ακα­δη­μαϊκό κόμβο, όπου η σύμπραξη επι­στή­μης, φύσης και κοι­νω­νίας δημιουρ­γεί μια νέα προ­ο­πτική για τη νέα γενιά και την τοπική οικο­νο­μία. Εδραιώ­νει τη Νίσυρο ως έναν «ανοιχτό εργα­στη­ριακό χώρο» παγκό­σμιας εμβέ­λειας, όπου η διε­πι­στη­μο­νική προ­σέγ­γιση συμ­βά­λει στην παρα­γωγή πρω­το­γε­νούς γνώσης.

Στο πλαίσιο της διορ­γά­νω­σης θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν δράσεις που ανα­δει­κνύ­ουν τη σημασία της βιω­σι­μό­τη­τας και της προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος.

Το επι­στη­μο­νικό πρό­γραμμα του 5ου Θερινού Σχο­λείου στη Νίσυρο καλύ­πτει ένα ευρύ­τατο φάσμα των φυσικών επι­στη­μών, περι­λαμ­βά­νο­ντας πεδία όπως η Φυσική, η Γεω­λο­γία, η Δασο­λο­γία, η Οικο­λο­γία, η Μετε­ω­ρο­λο­γία και η Κλι­μα­το­λο­γία.

Οι θεμα­τι­κές ενό­τη­τες ξεκι­νούν με τον βιο­κλι­μα­τικό αστικό σχε­δια­σμό και τη μελέτη της επί­δρα­σης των βιο­κλι­μα­τι­κών συν­θη­κών στον του­ρι­σμό μέσα από θεω­ρη­τικά μοντέλα και μετρή­σεις. Ιδιαί­τερη έμφαση δίνεται στην ατμο­σφαι­ρική ρύπανση και την εκπαί­δευση σε μεθό­δους βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης για την ενερ­γειακή αυτο­νο­μία των ελλη­νι­κών νησιών, καθώς και στην αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και της ξηρα­σίας μέσω τεχνι­κών συλ­λο­γής βρό­χι­νου νερού και έξυπνων συστη­μά­των άρδευ­σης.

Το πρό­γραμμα εμβα­θύ­νει επίσης σε εξει­δι­κευ­μένα αντι­κεί­μενα όπως η δεν­δρο­χρο­νο­λό­γηση, η γεω­μορ­φο­λο­γική δια­χεί­ριση των μεσο­γεια­κών λιμνο­θα­λασ­σών και η εφαρ­μογή της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης στις φυσικές επι­στή­μες. Παράλ­ληλα, εξε­τά­ζο­νται οι μέθοδοι πρό­βλε­ψης συμπε­ρι­φο­ράς δασικών πυρ­κα­γιών στην Ελλάδα, καθώς και οι γεω­λο­γι­κοί και κλι­μα­τι­κοί κίν­δυ­νοι.

Στο επίπεδο της εργα­σίας πεδίου, το πρό­γραμμα περι­λαμ­βά­νει την τρισ­διά­στατη χαρ­το­γρά­φηση ηφαι­στεια­κών κρα­τή­ρων με χρήση drone, την ανάλυση αέριας ρύπαν­σης και βιο­κλι­μα­τι­κών παρα­μέ­τρων στον κρατήρα, καθώς και την ενδε­λεχή εκπαί­δευση στη γεω­λο­γία και την ηφαι­στειακή ιστορία της Νισύρου μέσω γεω­δια­δρο­μών και παρα­τη­ρή­σεων τεκτο­νι­κών δομών. Οι εργα­σίες ολο­κλη­ρώ­νο­νται με την επε­ξερ­γα­σία πει­ρα­μα­τι­κών δεδο­μέ­νων και ορθο­φω­το­γρα­φιών, αλλά και με δράσεις περι­βαλ­λο­ντι­κής ευαι­σθη­το­ποί­η­σης, όπως ο καθα­ρι­σμός ακτών στο πλαίσιο της Παγκό­σμιας Ημέρας των Ωκεανών.

Το Θερινό Σχολείο ενσω­μα­τώ­νει τη γνώση στην τοπική κοι­νω­νία μέσω στο­χευ­μέ­νων δράσεων:

• 5 Ιουνίου (Παγκό­σμια Ημέρα Περι­βάλ­λο­ντος): Εκπαί­δευση σε γεω­λο­γι­κούς και κλι­μα­τι­κούς κιν­δύ­νους στον χώρο του ηφαι­στείου.

• 8 Ιουνίου (Παγκό­σμια Ημέρα Ωκεανών): Εθε­λο­ντι­κός καθα­ρι­σμός της παρα­λίας «Χοχλά­κοι» με τη συμ­με­τοχή φοι­τη­τών, κατοί­κων και μαθητών, ενι­σχύ­ο­ντας την περι­βαλ­λο­ντική συνεί­δηση της νέας γενιάς.

Το 5ο Θερινό Σχολείο Φυσικών Επι­στη­μών απο­τε­λεί πλέον θεσμό για την επι­στήμη στο Αιγαίο, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τη Νίσυρο σε έναν διεθνή κόμβο έρευνας και εκπαί­δευ­σης για το περι­βάλ­λον και την κλι­μα­τική αλλαγή. Παράλ­ληλα, ανοίγει δρόμους για ακα­δη­μαϊ­κές συνερ­γα­σίες μέσω των προ­γραμ­μά­των Erasmus+ και Horizon, ενώ οι φοι­τη­τές μετα­τρέ­πο­νται σε «διε­θνείς πρε­σβευ­τές» που προ­ω­θούν ένα μοντέλο ποιο­τι­κού και βιώ­σι­μου του­ρι­σμού.