Χάλκη: Το στοίχημα της βιώσιμης ανάπτυξης σε ένα μικρό νησί με μεγάλες προσδοκίες

Διε­θνές πα­ρά­δειγ­μα βιώ­σι­μης νη­σιω­τι­κής ανά­πτυ­ξης απο­τε­λεί η Χάλκη. Σύμ­φω­να με όσα ανα­φέ­ρει μι­λώ­ντας στο Αθη­ναϊ­κό-Μα­κε­δο­νι­κό Πρα­κτο­ρείο Ει­δή­σε­ων ο Αντι­δή­μαρ­χος Οι­κο­νο­μι­κής Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού Βα­σί­λειος Ρουσ­σά­κης, «η Χάλκη, στη σκιά της του­ρι­στι­κής έκρη­ξης που κα­τα­γρά­φε­ται τα τε­λευ­ταία χρό­νια στα πε­ρισ­σό­τε­ρα νησιά του Αι­γαί­ου, επι­χει­ρεί να χα­ρά­ξει μια δια­φο­ρε­τι­κή πο­ρεία ανά­πτυ­ξης. Το μικρό νησί της Δω­δε­κα­νή­σου, με μό­νι­μο πλη­θυ­σμό που δεν ξε­περ­νά τους 500 κα­τοί­κους, επεν­δύ­ει σε ένα μο­ντέ­λο που συν­δυά­ζει τις ανα­γκαί­ες υπο­δο­μές, την πρά­σι­νη με­τά­βα­ση και την προ­στα­σία του φυ­σι­κού και πο­λι­τι­στι­κού του κε­φα­λαί­ου».

Εστιά­ζο­ντας στην θε­ρι­νή του­ρι­στι­κή σεζόν, ο κ. Ρουσ­σά­κης, μι­λώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ση­μειώ­νει ότι «παρά το κλίμα αβε­βαιό­τη­τας που επι­κρα­τεί τους τε­λευ­ταί­ους μήνες στη διε­θνή του­ρι­στι­κή αγορά, αντι­με­τω­πί­ζου­με την εφε­τι­νή σεζόν με συ­γκρα­τη­μέ­νη αι­σιο­δο­ξία». Με τα τρέ­χο­ντα δε­δο­μέ­να, η Χάλκη ση­μειώ­νει ικα­νο­ποι­η­τι­κή επι­σκε­ψι­μό­τη­τα ενώ έχει κα­τα­φέ­ρει τα τε­λευ­ταία χρό­νια να εδραιω­θεί ως ένας ξε­χω­ρι­στός προ­ο­ρι­σμός που προ­σελ­κύ­ει τόσο Έλ­λη­νες όσο και επι­σκέ­πτες από πλή­θος διε­θνών αγο­ρών, οι οποί­οι ανα­ζη­τούν αυ­θε­ντι­κές εμπει­ρί­ες, υψηλή ποιό­τη­τα υπη­ρε­σιών και προ­ο­ρι­σμούς με ιδιαί­τε­ρο χα­ρα­κτή­ρα, σύμ­φω­να με τον κ. Ρουσ­σά­κη. «Το νησί μας απο­τε­λεί έναν μικρό πα­ρά­δει­σο στο Αι­γαίο, όπου το γα­λά­ζιο της θά­λασ­σας συ­να­ντά τη γα­λή­νη της φύσης. Με την αυ­θε­ντι­κή του ομορ­φιά, τα γρα­φι­κά σο­κά­κια και τη ζεστή φι­λο­ξε­νία των αν­θρώ­πων του, προ­σφέ­ρει μια μο­να­δι­κή εμπει­ρία σε κάθε επι­σκέ­πτη. Είναι ένας τόπος που σε προ­σκα­λεί να χα­λα­ρώ­σεις, να απο­λαύ­σεις τη στιγ­μή και να δη­μιουρ­γή­σεις αξέ­χα­στες ανα­μνή­σεις. Πα­ράλ­λη­λα, η στρα­τη­γι­κή μας επέν­δυ­ση στη βιω­σι­μό­τη­τα, στην προ­στα­σία του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος και στην ανά­δει­ξη των μο­να­δι­κών χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών του νη­σιού έχει ενι­σχύ­σει ση­μα­ντι­κά την ανα­γνω­ρι­σι­μό­τη­τα της Χάλ­κης στο εξω­τε­ρι­κό και την Ελ­λά­δα» το­νί­ζει ο Αντι­δή­μαρ­χος Οι­κο­νο­μι­κής Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού Δήμου Χάλ­κης.

Στο επί­κε­ντρο ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση και υπο­δο­μές

Η Χάλκη απο­τε­λεί ήδη διε­θνές πα­ρά­δειγ­μα ενερ­γεια­κής με­τά­βα­σης, καθώς ήταν από τα πρώτα ελ­λη­νι­κά νησιά που υλο­ποί­η­σαν ολο­κλη­ρω­μέ­νο πρό­γραμ­μα πα­ρα­γω­γής κα­θα­ρής ενέρ­γειας μέσω φω­το­βολ­ταϊ­κού πάρ­κου και ενερ­γεια­κής κοι­νό­τη­τας, μειώ­νο­ντας ση­μα­ντι­κά το ενερ­γεια­κό της απο­τύ­πω­μα. Όπως εξη­γεί μι­λώ­ντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσ­σά­κης, δη­μιουρ­γή­θη­κε φω­το­βολ­ταϊ­κό πάρκο ισχύ­ος 1 με­γα­βάτ σε δη­μο­τι­κή έκτα­ση του νη­σιού. Το έργο επέ­τρε­ψε στον Δήμο να μη­δε­νί­σει σχε­δόν το ενερ­γεια­κό κό­στος για δη­μο­τι­κές πα­ρο­χές, όπως αντλιο­στά­σια, μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης, δη­μο­τι­κό φω­τι­σμό και δη­μο­τι­κά κτί­ρια και εγκα­τα­στά­σεις. Τα πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά οφέλη είναι ιδιαί­τε­ρα θε­τι­κά: Οι εκ­πο­μπές διο­ξει­δί­ου του άν­θρα­κα μειώ­νο­νται κατά πε­ρί­που 1.800 τό­νους CO₂ ετη­σί­ως. Η συ­νο­λι­κή οι­κο­νο­μι­κή εξοι­κο­νό­μη­ση για την το­πι­κή κοι­νω­νία υπο­λο­γί­ζε­ται με­τα­ξύ 180.000 και 250.000 ευρώ τον χρόνο.

«Ωστό­σο, η βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται μόνο στην ενέρ­γεια, αλλά απαι­τεί ολο­κλη­ρω­μέ­νες πα­ρεμ­βά­σεις στις υπο­δο­μές, στη δια­χεί­ρι­ση των φυ­σι­κών πόρων και στον του­ρι­στι­κό σχε­δια­σμό» το­νί­ζει ο κ. Ρουσ­σά­κης.

Σή­με­ρα βρί­σκο­νται σε εξέ­λι­ξη ή έχουν δρο­μο­λο­γη­θεί ση­μα­ντι­κά έργα που φι­λο­δο­ξούν να ανα­βαθ­μί­σουν την ποιό­τη­τα ζωής των κα­τοί­κων και ταυ­τό­χρο­να να ενι­σχύ­σουν την αν­θε­κτι­κό­τη­τα του νη­σιού απέ­να­ντι στις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής. Ανά­με­σα στις βα­σι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες συ­γκα­τα­λέ­γο­νται η ανα­βάθ­μι­ση των δι­κτύ­ων ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης, η βελ­τί­ω­ση των λι­με­νι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων, η συ­ντή­ρη­ση του οδι­κού δι­κτύ­ου, καθώς και πα­ρεμ­βά­σεις για την προ­στα­σία των ακτών και των δη­μό­σιων χώρων.

Ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα δί­νε­ται επί­σης στη δια­χεί­ρι­ση των υδά­τι­νων πόρων. Όπως ανα­φέ­ρει ο κ. Ρουσ­σά­κης «η λει­ψυ­δρία απο­τε­λεί πλέον μό­νι­μη πρό­κλη­ση για τα μικρά νησιά, καθώς η αυ­ξη­μέ­νη του­ρι­στι­κή κί­νη­ση κατά τους θε­ρι­νούς μήνες πολ­λα­πλα­σιά­ζει τις ανά­γκες σε νερό. Για τον λόγο αυτό προ­ω­θού­νται έργα εκ­συγ­χρο­νι­σμού των δι­κτύ­ων, πε­ριο­ρι­σμού των απω­λειών και ενί­σχυ­σης της επάρ­κειας μέσω σύγ­χρο­νων τε­χνο­λο­γιών και αξιο­ποί­η­σης μο­νά­δων αφα­λά­τω­σης».

Πα­ράλ­λη­λα, η δη­μο­τι­κή αρχή δίνει έμ­φα­ση στη δια­τή­ρη­ση της ιδιαί­τε­ρης αρ­χι­τε­κτο­νι­κής φυ­σιο­γνω­μί­ας του νη­σιού. Ο οι­κι­σμός του Εμπο­ρειού, με τα νε­ο­κλα­σι­κά κτί­ρια και το πα­ρα­δο­σια­κό πο­λε­ο­δο­μι­κό του απο­τύ­πω­μα, απο­τε­λεί βα­σι­κό στοι­χείο της ταυ­τό­τη­τας της Χάλ­κης και ση­μα­ντι­κό συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα για έναν του­ρι­σμό υψη­λής ποιό­τη­τας. Η προ­στα­σία του δο­μη­μέ­νου πε­ρι­βάλ­λο­ντος συν­δέ­ε­ται άμεσα με τις πο­λι­τι­κές για την απο­φυ­γή άναρ­χης δό­μη­σης και την ανά­δει­ξη της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

«Το με­γά­λο ζη­τού­με­νο, ωστό­σο, πα­ρα­μέ­νει η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα του νη­σιού» το­νί­ζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσ­σά­κης. Όπως εξη­γεί, πρό­κει­ται για μια έν­νοια που απο­κτά ολο­έ­να με­γα­λύ­τε­ρη ση­μα­σία στον δη­μό­σιο διά­λο­γο για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό. Η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα δεν αφορά μόνο τον αριθ­μό των επι­σκε­πτών που μπο­ρεί να υπο­δε­χθεί ένας προ­ο­ρι­σμός, αλλά και τα όρια αντο­χής των φυ­σι­κών πόρων, των υπο­δο­μών, των υπη­ρε­σιών και της ίδιας της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας. Στη Χάλκη, όπου οι δια­θέ­σι­μοι πόροι είναι εκ των πραγ­μά­των πε­ριο­ρι­σμέ­νοι, η ισορ­ρο­πία αυτή είναι ιδιαί­τε­ρα εύ­θραυ­στη, σύμ­φω­να με τον κ. Ρουσ­σά­κη. Κατά τη διάρ­κεια του κα­λο­και­ριού ο πλη­θυ­σμός του νη­σιού αυ­ξά­νε­ται πολ­λα­πλά­σια, γε­γο­νός που επι­βα­ρύ­νει τα δί­κτυα ύδρευ­σης, τη δια­χεί­ρι­ση απορ­ριμ­μά­των, τις με­τα­φο­ρές και τις υπη­ρε­σί­ες υγεί­ας. Πα­ράλ­λη­λα, η αυ­ξη­μέ­νη επι­σκε­ψι­μό­τη­τα δη­μιουρ­γεί πιέ­σεις στο φυ­σι­κό πε­ρι­βάλ­λον και στις πα­ρα­λί­ες, οι οποί­ες απο­τε­λούν τον βα­σι­κό πόλο έλξης των επι­σκε­πτών.

Η το­πι­κή αρχή μέσω του κυ­ρί­ου Ρουσ­σά­κη, υπο­στη­ρί­ζει ότι η απά­ντη­ση δεν βρί­σκε­ται στον πε­ριο­ρι­σμό της ανά­πτυ­ξης, αλλά στον σωστό σχε­δια­σμό της. «Στό­χος είναι η επι­μή­κυν­ση της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου, η προ­σέλ­κυ­ση επι­σκε­πτών με εν­δια­φέ­ρον για τη φύση, τον πο­λι­τι­σμό και τις εναλ­λα­κτι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, καθώς και η απο­φυ­γή φαι­νο­μέ­νων μα­ζι­κού του­ρι­σμού που έχουν ήδη εμ­φα­νι­στεί σε άλ­λους δη­μο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς του Αι­γαί­ου» ανα­φέ­ρει ο Αντι­δή­μαρ­χος Οι­κο­νο­μι­κής Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού Δήμου Χάλ­κης.

Ση­μα­ντι­κό ρόλο κα­λεί­ται να δια­δρα­μα­τί­σει και ο ψη­φια­κός με­τα­σχη­μα­τι­σμός. Η αξιο­ποί­η­ση έξυ­πνων εφαρ­μο­γών για τη δια­χεί­ρι­ση της ενέρ­γειας, του νερού, της κυ­κλο­φο­ρί­ας και των δη­μο­τι­κών υπη­ρε­σιών μπο­ρεί να συμ­βά­λει στην απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρη λει­τουρ­γία του νη­σιού και στη βελ­τί­ω­ση της εμπει­ρί­ας κα­τοί­κων και επι­σκε­πτών. Η Χάλκη φι­λο­δο­ξεί να εξε­λι­χθεί σε ένα πρό­τυ­πο «έξυ­πνου νη­σιού», όπου η τε­χνο­λο­γία θα λει­τουρ­γεί ως ερ­γα­λείο βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης και όχι ως αυ­το­σκο­πός.

Ενί­σχυ­ση της μό­νι­μης κα­τοί­κη­σης

Την ίδια στιγ­μή, ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία απο­κτά η ενί­σχυ­ση της μό­νι­μης κα­τοί­κη­σης. «Όπως συμ­βαί­νει σε πολλά μικρά νησιά, η δη­μο­γρα­φι­κή συρ­ρί­κνω­ση απο­τε­λεί δια­χρο­νι­κή πρό­κλη­ση. Η δια­τή­ρη­ση σχο­λεί­ου, δομών υγεί­ας, βα­σι­κών δη­μο­σί­ων υπη­ρε­σιών και αξιό­πι­στων ακτο­πλοϊ­κών συν­δέ­σε­ων απο­τε­λεί βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση ώστε οι νέοι να επι­λέ­ξουν να πα­ρα­μεί­νουν ή να επι­στρέ­ψουν στον τόπο τους» ανα­φέ­ρει ο κ. Ρουσ­σά­κης.

Η αν­θε­κτι­κό­τη­τα απέ­να­ντι στην κλι­μα­τι­κή κρίση απο­τε­λεί επί­σης κρί­σι­μο άξονα σχε­δια­σμού. Οι υψη­λό­τε­ρες θερ­μο­κρα­σί­ες, οι πε­ρί­ο­δοι πα­ρα­τε­τα­μέ­νης ξη­ρα­σί­ας και ο αυ­ξη­μέ­νος κίν­δυ­νος ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων κα­θι­στούν ανα­γκαί­ες επεν­δύ­σεις στην πο­λι­τι­κή προ­στα­σία, στην εξοι­κο­νό­μη­ση νερού, στην ενερ­γεια­κή αυ­το­νο­μία και στην προ­στα­σία των οι­κο­συ­στη­μά­των.

«Ωστό­σο, καμία στρα­τη­γι­κή βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης δεν μπο­ρεί να απο­δώ­σει χωρίς τη συμ­με­το­χή των αν­θρώ­πων που ζουν και επι­σκέ­πτο­νται το νησί» το­νί­ζει ο κ. Ρουσ­σά­κης και συ­μπλη­ρώ­νει: «Η με­γα­λύ­τε­ρη πρό­κλη­ση για τη Χάλκη δεν είναι μόνο η υλο­ποί­η­ση των έργων ή η ενί­σχυ­ση των υπο­δο­μών, αλλά η καλ­λιέρ­γεια μιας κοι­νής κουλ­τού­ρας σε­βα­σμού προς τον τόπο. Οι μό­νι­μοι κά­τοι­κοι, οι επαγ­γελ­μα­τί­ες, αλλά και οι χι­λιά­δες επι­σκέ­πτες που επι­λέ­γουν κάθε χρόνο το νησί, κα­λού­νται να γί­νουν οι κα­λύ­τε­ροι πρε­σβευ­τές του. Να αγα­πή­σουν πε­ρισ­σό­τε­ρο τη Χάλκη, να σε­βα­στούν το φυ­σι­κό της πε­ρι­βάλ­λον, την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή της, την ιστο­ρία της και τους πε­ριο­ρι­σμέ­νους φυ­σι­κούς της πό­ρους».

Όπως το­νί­ζει ο Αντι­δή­μαρ­χος Οι­κο­νο­μι­κής Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού Δήμου Χάλ­κης, η υπεύ­θυ­νη συ­μπε­ρι­φο­ρά στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα, από την εξοι­κο­νό­μη­ση νερού και τη σωστή δια­χεί­ρι­ση των απορ­ριμ­μά­των έως τον σε­βα­σμό στους δη­μό­σιους χώ­ρους και την το­πι­κή κοι­νω­νία, απο­τε­λεί ίσως τη ση­μα­ντι­κό­τε­ρη επέν­δυ­ση για το μέλ­λον του νη­σιού.

«Γιατί η πραγ­μα­τι­κή αξία της Χάλ­κης δεν βρί­σκε­ται μόνο στις φυ­σι­κές ομορ­φιές της ή στα έργα που υλο­ποιού­νται. Βρί­σκε­ται στην αυ­θε­ντι­κό­τη­τά της, στην αν­θρώ­πι­νη κλί­μα­κά της και στην ποιό­τη­τα της εμπει­ρί­ας που προ­σφέ­ρει. Αυτά είναι τα στοι­χεία που την κά­νουν να ξε­χω­ρί­ζει από άλ­λους προ­ο­ρι­σμούς και τα οποία πρέ­πει να δια­φυ­λα­χθούν» ανα­φέ­ρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσ­σά­κης.

«Η εμπει­ρία της Χάλ­κης δεί­χνει ότι η βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη στα μικρά νησιά δεν μπο­ρεί να στη­ρι­χθεί απο­κλει­στι­κά στην αύ­ξη­ση των του­ρι­στι­κών αφί­ξε­ων. Απαι­τεί μα­κρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό, επεν­δύ­σεις στις δη­μό­σιες υπο­δο­μές, προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος και συ­νε­χή αξιο­λό­γη­ση της φέ­ρου­σας ικα­νό­τη­τας, ώστε η ανά­πτυ­ξη να μην υπο­νο­μεύ­ει τα ίδια τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που κα­θι­στούν τον προ­ο­ρι­σμό ελ­κυ­στι­κό» υπο­στη­ρί­ζει ο κ. Ρουσ­σά­κης και συ­νε­χί­ζει: «Το επό­με­νο διά­στη­μα, η πρό­κλη­ση για τη Χάλκη θα είναι να με­τα­τρέ­ψει τις ση­μα­ντι­κές επεν­δύ­σεις που βρί­σκο­νται σε εξέ­λι­ξη σε ένα συ­νε­κτι­κό ανα­πτυ­ξια­κό μο­ντέ­λο, το οποίο θα εξα­σφα­λί­ζει υψηλή ποιό­τη­τα ζωής για τους κα­τοί­κους, ισχυ­ρή το­πι­κή οι­κο­νο­μία και απο­τε­λε­σμα­τι­κή προ­στα­σία του φυ­σι­κού και πο­λι­τι­στι­κού της πλού­του».

Η επι­τυ­χία αυτού του εγ­χει­ρή­μα­τος, σύμ­φω­να με τον κ. Ρουσ­σά­κη, δεν θα κρι­θεί μόνο από τους δεί­κτες ανά­πτυ­ξης ή τον αριθ­μό των επι­σκε­πτών, αλλά από το κατά πόσο οι άν­θρω­ποι θα συ­νε­χί­σουν να αγα­πούν και να προ­στα­τεύ­ουν τον τόπο τους. «Εάν η το­πι­κή κοι­νω­νία και οι επι­σκέ­πτες μοι­ρα­στούν αυτή την κοινή ευ­θύ­νη, η Χάλκη μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει ένα διε­θνές πρό­τυ­πο βιώ­σι­μης νη­σιω­τι­κής ανά­πτυ­ξης. Γιατί, τε­λι­κά, αυτό που κάνει έναν προ­ο­ρι­σμό πραγ­μα­τι­κά μο­να­δι­κό και ξε­χω­ρι­στό δεν είναι μόνο οι φυ­σι­κές του ομορ­φιές ή οι υπο­δο­μές του, αλλά οι άν­θρω­ποι που τον σέ­βο­νται, τον φρο­ντί­ζουν και τον αφή­νουν κα­λύ­τε­ρο από ό,τι τον βρή­καν. Αυτό είναι και το στοι­χείο που θα κάνει τη δια­φο­ρά για τη Χάλκη τις επό­με­νες δε­κα­ε­τί­ες» το­νί­ζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Αντι­δή­μαρ­χος Οι­κο­νο­μι­κής Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού Δήμου Χάλ­κης.

Πηγή: insider.gr