DW: Ουκρανία, Κύπρος και ελληνοτουρκικές σχέσεις

Η στρα­τη­γι­κή ανα­βάθ­μι­ση της Τουρ­κί­ας είναι μία από τις πι­θα­νές εξε­λί­ξεις της κρί­σης στην Ου­κρα­νία που εγεί­ρει προ­βλη­μα­τι­σμούς, εκτι­μά ο Ρό­ναλντ Μαϊ­νάρ­ντους.

Το σοκ είναι βαθύ. Η ρω­σι­κή ει­σβο­λή στην Ου­κρα­νία ξύ­πνη­σε την Ευ­ρώ­πη από τον λή­θαρ­γο. Ει­δι­κά οι Γερ­μα­νοί είχαν βο­λευ­τεί σε έναν κόσμο, στον οποίο ο πό­λε­μος δεν είχε θέση. Τώρα η πο­λι­τι­κή τάξη και η κοι­νω­νία έρ­χο­νται αντι­μέ­τω­πες με την νέα τάξη πραγ­μά­των. Απο­τε­λεί ιστο­ρι­κή ει­ρω­νεία ότι στην Γερ­μα­νία η επί­ση­μη πια πα­ρα­δο­χή της γε­ω­πο­λι­τι­κής αφέ­λειας έρ­χε­ται σε μια στιγ­μή που ανέ­λα­βαν την εξου­σία πο­λι­τι­κά κόμ­μα­τα, τα οποία έχουν τις ρίζες τους στο ει­ρη­νευ­τι­κό κί­νη­μα και κη­ρύσ­σουν εδώ και δε­κα­ε­τί­ες ότι δεν υπάρ­χει εναλ­λα­κτι­κή λύση στην πο­λι­τι­κή της ύφε­σης με την Μόσχα.

Η Δύση εμ­φα­νί­ζε­ται ενω­μέ­νη στην κα­τα­δί­κη του Πού­τιν. Ωστό­σο, οι εμπει­ρί­ες πο­λέ­μου είναι δια­φο­ρε­τι­κές από χώρα σε χώρα. Στην Ελ­λά­δα- και όχι μόνο εκεί- δι­καί­ως ακού­γε­ται η πα­ρα­τή­ρη­ση ότι η επί­θε­ση του Πού­τιν ενα­ντί­ον της Ου­κρα­νί­ας δεν ήταν ο πρώ­τος επι­θε­τι­κός πό­λε­μος ενα­ντί­ον ανε­ξάρ­τη­του κρά­τους στην Ευ­ρώ­πη μετά την κα­τα­στρο­φή του Β’ Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου, όπως – λαν­θα­σμέ­να – υπο­στη­ρί­ζε­ται σε πολ­λές ανα­φο­ρές. Η τουρ­κι­κή ει­σβο­λή στην Κύπρο το 1974 είχε πα­ρό­μοιο μο­τί­βο. Μέχρι σή­με­ρα η Άγκυ­ρα εξ­σκο­λου­θεί να μι­λά­ει για “ει­ρη­νευ­τι­κή επι­χεί­ρη­ση”, η οποία – άλλος πα­ραλ­λη­λι­σμός –  ειχε ως πρό­σχη­μα την προ­στα­σία μιας εθνι­κής μειο­νό­τη­τας. Οι ιστο­ρι­κές συ­γκρί­σεις είναι προ­βλη­μα­τι­κές. Όμως οι δύο πό­λε­μοι – η Κύ­προς τότε, η Ου­κρα­νία σή­με­ρα – ακο­λου­θούν πα­ρό­μοια λο­γι­κή: χρη­σι­μο­ποιούν την στρα­τιω­τι­κή βία ως μέσο για την επί­τευ­ξη ενός πο­λι­τι­κού στό­χου, κατά πα­ρά­βα­ση του διε­θνούς δι­καί­ου.

Το επι­χεί­ρη­μα της “απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης”

Ο νέος πό­λε­μος ανα­μέ­νε­ται να έχει μα­κρο­πρό­θε­σμα αρ­νη­τι­κές συ­νέ­πειες για την Ευ­ρώ­πη και τον κόσμο. Οι πό­λε­μοι είναι σαν σει­σμοί. Ακο­λου­θού­νται από με­τα­σει­σμούς, που κρα­τούν τον κόσμο σε φόβο. Ο πό­λε­μος στην Κύπρο έγινε πριν από σχε­δόν μισό αιώνα. Οι συ­νέ­πειες είναι αι­σθη­τές ακόμη και σή­με­ρα. Δεν νο­εί­ται να υπάρ­χει ομα­λο­ποί­η­ση των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων χωρίς λύση του Κυ­πρια­κού. Εν τω με­τα­ξύ έχουν προ­κύ­ψει και νέα ζη­τή­μα­τα: Η δια­μά­χη για τα κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα στο Αι­γαίο και πιο πρό­σφα­τα οι δια­φο­ρές στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Όταν ο Πού­τιν ζητά την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­ση της Ου­κρα­νί­ας, στην Ελ­λά­δα σκέ­φτο­νται τις αξιώ­σεις της Άγκυ­ρας για απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­ση των νη­σιών στο Ανα­το­λι­κό Αι­γαίο και την ταυ­τό­χρο­νη αμ­φι­σβή­τη­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας.

Η Τουρ­κία δεν είναι Ρωσία και ο Ερ­ντο­γάν δεν είναι Πού­τιν. Υπάρ­χουν, ωστό­σο, ομοιό­τη­τες. Και  οι δύο ηγέ­τες απο­σκο­πούν να επε­κτεί­νουν την επιρ­ροή τους πέρα απο τα σύ­νο­ρα των χωρών τους. Και οι δύο έχουν απο­δεί­ξει οτι δεν δι­στά­ζουν να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν στρα­τιω­τι­κή ισχύ για να επι­τύ­χουν τους στό­χους τους. Ο πό­λε­μος στην Ου­κρα­νία ανα­μέ­νε­ται να αλ­λά­ξει την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή ασφα­λεί­ας στην Ευ­ρώ­πη. Για να αντι­με­τω­πί­σει τον Πού­τιν, η Δύση θα κλεί­σει τις γραμ­μές της. Σε αυτή την στρα­τη­γι­κή η Τουρ­κία δια­δρα­μα­τί­ζει βα­σι­κό ρόλο. Η στρα­τη­γι­κή ανα­βάθ­μι­ση της Άγκυ­ρας μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει πρό­βλη­μα για την Ελ­λά­δα στην ανα­μέ­τρη­ση με την γει­το­νι­κή χώρα.

Αυτή ειναι η απαι­σιό­δο­ξη προ­ο­πτι­κή. Υπάρ­χει και ενα δια­φο­ρε­τι­κό σε­νά­ριο: οι κυ­βερ­νή­σεις των δυο χωρών να εκ­με­ταλ­λεύ­ουν την με­γά­λη διε­θνη κρίση και να βρουν επι­τέ­λους λύση στα διά­φο­ρα δι­με­ρή προ­βλή­μα­τα στο τρα­πέ­ζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων. Οι προ­ερ­γα­σί­ες υπάρ­χουν. Και προ­πα­ντός, όπως φα­νε­ρώ­νει πρό­σφα­τη δη­μο­σκό­πη­ση της κοι­νής γνώ­μης, σα­φείς πλειο­ψη­φί­ες στις δύο όχθες του Αι­γαί­ου τάσ­σο­νται υπέρ της διευ­θέ­τη­σης των δια­φο­ρών με διά­λο­γο και συ­νεν­νό­η­ση.

Ρό­ναλντ Μαϊ­νάρ­ντους

Ο Δρ. Ρό­ναλντ Μαϊ­νάρ­ντους είναι πο­λι­τι­κός ανα­λυ­τής, σχο­λια­στής και κύ­ριος ερευ­νη­τής του ΕΛΙΑ­ΜΕΠ.

Πηγή Deutsche Welle