ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Το ξεχασμένο μνημείο που προηγήθηκε του Σουλεϊμάν

Νατάσα Παμπρή 4 λεπτά ανάγνωση
792c55a9-7e88-4146-a69c-36d5baaf5faa
✦ Σύνοψη ⌄
  • Ο Τουρ­μπές του Μερτζάν Μπαμπά, που χρο­νο­λο­γεί­ται γύρω στο 1480, είναι το παλαιό­τερο οθω­μα­νικό μνημείο της Ρόδου και παρα­μέ­νει κρυμ­μένο στον λόφο του Μόντε Σμίθ.
  • Παρά τη σημα­ντική ιστο­ρική του αξία, το μνημείο βρί­σκε­ται σε προ­βλη­μα­τική κατά­σταση και είναι σχεδόν αόρατο από τον δρόμο.
  • Η ιστορία του Τουρμπέ συν­δέ­ε­ται με τις πρώτες οθω­μα­νι­κές παρου­σίες στο νησί, γεγονός που το καθιστά ιδιαί­τερα σημα­ντικό για την κατα­νό­ηση της τοπικής ιστο­ρίας.
  • Ωστόσο, δεν υπάρ­χουν σαφείς ανα­φο­ρές στα οθω­μα­νικά αρχεία που να επι­βε­βαιώ­νουν τη σύνδεσή του με συγκε­κρι­μένο βακούφι ή να τον ανα­φέ­ρουν σε γνωστά χρονικά της εποχής.

• Ο Τουρ­μπές του Μερτζάν Μπαμπά, με εκτι­μώ­μενη χρο­νο­λό­γηση γύρω στο 1480, παρα­μέ­νει «κρυμ­μέ­νος» στον λόφο του Μόντε Σμίθ

Στον λόφο του Μόντε Σμιθ ή Αγίου Στε­φά­νου, εκεί όπου η αρχαία Ακρό­πολη της Ρόδου συναντά τη νεότερη ιστορία του νησιού, βρί­σκε­ται ένα μνημείο που για δεκα­ε­τίες παρα­μέ­νει στην αφάνεια. Ο οκτα­γω­νι­κός Τουρ­μπές του Μερτζάν Μπαμπά, που εκτι­μά­ται ότι χρο­νο­λο­γεί­ται γύρω στο 1480, θεω­ρεί­ται το παλαιό­τερο οθω­μα­νικό μνημείο της Ρόδου. Κι όμως, παρά τη μονα­δική ιστο­ρική του σημασία, εξα­κο­λου­θεί να βρί­σκε­ται σε προ­βλη­μα­τική κατά­σταση. Λίγα μέτρα κάτω από τον δρόμο που δια­σχί­ζει τον λόφο, μέσα σε βράχια, δέντρα και πυκνή βλά­στηση, βρί­σκε­ται ένα από τα πιο άγνωστα και αθέατα μνημεία της Ρόδου.

Από τον δρόμο είναι σχεδόν αόρατος!

Και αυτή ακριβώς η εικόνα απο­τε­λεί ίσως την πιο χαρα­κτη­ρι­στική αντί­θεση γύρω από το μνημείο, ένα κτίσμα που συν­δέ­ε­ται με τα πρώτα χρόνια της οθω­μα­νι­κής παρου­σίας στη Ρόδο παρα­μέ­νει σήμερα κρυμ­μένο από τη δημόσια θέα και χωρίς την απο­κα­τά­σταση που θα επέ­βαλλε η ιστο­ρική του αξία. Ο λόφος Μερτζάν, γνωστός σήμερα ως Μόντε Σμίθ, ανα­φέ­ρε­ται στις οθω­μα­νι­κές πηγές ως Mercan Tepe ή Mercan Tepesi. Στις πλαγιές του ανα­πτύ­χθηκε κατά την οθω­μα­νική περίοδο και η ομώνυμη μου­σουλ­μα­νική γει­το­νιά. Στην περιοχή αυτή, πολύ κοντά στο υψη­λό­τερο σημείο του λόφου και στους χώρους όπου σήμερα βρί­σκο­νται κεραίες και εγκα­τα­στά­σεις τηλε­πι­κοι­νω­νιών, βρί­σκε­ται ο Τουρ­μπές του Μερτζάν Μπαμπά. Με βάση τις δια­θέ­σι­μες μαρ­τυ­ρίες και την παρά­δοση που δια­σώ­θηκε μεταξύ των μου­σουλ­μά­νων κατοί­κων της Ρόδου, το μνημείο εκτι­μά­ται ότι ανά­γε­ται περίπου στο 1480, δηλαδή αρκετές δεκα­ε­τίες πριν από την περί­φημη πολιορ­κία της Ρόδου από τον Σου­λεϊ­μάν τον Μεγα­λο­πρεπή το 1522. Αν αυτή η χρο­νο­λό­γηση επι­βε­βαιω­θεί από την αρχαιο­λο­γική και ιστο­ρική έρευνα, ο Τουρ­μπές του Μερτζάν Μπαμπά δεν είναι απλώς ένα ακόμη οθω­μα­νικό κατά­λοιπο της Ρόδου. Είναι ένα μνημείο που προη­γεί­ται χρονικά από τις ταφές των οθω­μα­νι­κών στρα­τευ­μά­των του Σου­λεϊ­μάν του Μεγα­λο­πρε­πούς, οι οποίες συν­δέ­ο­νται με την πολιορ­κία και τη συν­θη­κο­λό­γηση των Ιπποτών το 1522. Με άλλα λόγια, το μνημείο τοπο­θε­τεί­ται στην αυγή της οθω­μα­νι­κής παρου­σίας στο νησί. Παρά τη σημασία του, ο Τουρ­μπές δεν έχει αφήσει εύκολο ίχνος στις γραπτές πηγές. Στα οθω­μα­νικά αρχεία που εξε­τά­στη­καν δεν εντο­πί­στηκε μέχρι σήμερα σαφής αναφορά που να συνδέει το μνημείο με συγκε­κρι­μένο βακούφι, ενώ ούτε ο Εβλιγιά Τσε­λε­μπή το μνη­μο­νεύει στις περι­γρα­φές του για τη Ρόδο. Αντί­στοιχα, δεν εντο­πί­ζε­ται αναφορά στον Τουρμπέ στο Kitab-i Bahriye του Πίρι Ρεΐς. Σύμφωνα με τις διη­γή­σεις που μετα­φέρ­θη­καν από γενιά σε γενιά μεταξύ της Μου­σουλ­μα­νι­κής κοι­νό­τη­τας της Ρόδου, ο Μερτζάν Μπαμπά ήταν ένας από τους πολε­μι­στές που σκο­τώ­θη­καν κατά τις οθω­μα­νι­κές επι­χει­ρή­σεις στο νησί. Άλλες παρα­δό­σεις τον συν­δέ­ουν με την εποχή του Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ και άλλες με την εκστρα­τεία του Σου­λεϊ­μάν του Μεγα­λο­πρε­πούς. Ωστόσο, το όνομα «Μερτζάν» δεν επι­βε­βαιώ­νε­ται από τα γνωστά χρονικά της κατά­κτη­σης. Ούτε στο Fetihname του Τζε­λαλ­ζα­ντέ Μου­σταφά Τσε­λε­μπί ούτε στο Ruzname του Σου­λεϊ­μάν εντο­πί­ζε­ται αναφορά σε νεκρό με το συγκε­κρι­μένο όνομα. Μια άλλη εκδοχή, που κατα­γρά­φε­ται από τον Σαδί Νασού­χο­γλου, ανα­φέ­ρει το μνημείο ως «Τουρ­μπές του Αλί Μπαμπά στο Μερτζάν Τεπέ», αφή­νο­ντας ανοιχτό ακόμη και το ενδε­χό­μενο δια­φο­ρε­τι­κής ταυ­τό­τη­τας του προ­σώ­που που είναι θαμμένο εκεί. Και αυτή ακριβώς η αβε­βαιό­τητα απο­τε­λεί μέρος της ιστο­ρίας του μνη­μείου.

Παρα­μέ­νει επί δεκα­ε­τίες σε κατά­σταση φθοράς και λήθης

Μετά τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλεμο, σύμφωνα με την αφήγηση του συμπο­λίτη μας Σαδί Νασού­χο­γλου, ένας Τουρ­κο­κύ­πριος οδο­ντί­α­τρος, ο Μου­σταφά Μπέης, φέρεται να ανέλαβε προ­σω­πικά την απο­κα­τά­σταση του μνη­μείου. Η παρά­δοση ανα­φέ­ρει ότι, ύστερα από επα­να­λαμ­βα­νό­μενο όνειρο, απο­φά­σισε να ανα­ζη­τή­σει το σημείο και να απο­κα­τα­στή­σει το σχεδόν κατε­στραμ­μένο μνημείο. Με ασβέστη, τσι­μέ­ντο και τη βοήθεια λίγων τεχνι­τών από την αγορά της Ρόδου προ­χώ­ρησε στις εργα­σίες. Μετά την επι­σκευή πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε τελετή και προ­σευχή. Ο χώρος καθα­ρί­στηκε, δια­κο­σμή­θηκε με τουρ­κι­κές και βρε­τα­νι­κές σημαίες και κλαδιά μυρτιάς, ενώ στην τελετή φέρεται να παρέ­στη­σαν ο τότε γενικός πρό­ξε­νος της Τουρ­κίας, ο μουφτής Ρόδου, εκπρό­σω­ποι της μου­σουλ­μα­νι­κής κοι­νό­τη­τας και κάτοι­κοι του νησιού. Η ακριβής ημε­ρο­μη­νία της τελετής δεν έχει προσ­διο­ρι­στεί, τοπο­θε­τεί­ται όμως πιθα­νό­τατα στα χρόνια 1946-1947.Ο Τουρ­μπές του Μερτζάν Μπαμπά δεν απο­τε­λεί απλώς ένα κατά­λοιπο της οθω­μα­νι­κής περιό­δου. Απο­τε­λεί έναν ιστο­ρικό δείκτη για μια κρίσιμη καμπή στην ιστορία της Ρόδου. Η εκτι­μώ­μενη χρο­νο­λό­γησή του γύρω στο 1480 τον τοπο­θε­τεί πολύ νωρίς στην οθω­μα­νική ιστορία του νησιού και, εφόσον επι­βε­βαιω­θεί επι­στη­μο­νικά, τον καθιστά το παλαιό­τερο οθω­μα­νικό μνημείο της Ρόδου.. Ένα μνημείο τέτοιας ιστο­ρι­κής σημα­σίας δεν μπορεί να παρα­μέ­νει επί δεκα­ε­τίες σε μια κατά­σταση μεταξύ φθοράς και λήθης. Η απο­κα­τά­στασή του δεν αφορά μόνο τη δια­τή­ρηση ενός οθω­μα­νι­κού μνη­μείου. Αφορά τη δια­τή­ρηση ενός ακόμη κεφα­λαίου της πολυ­ε­πί­πε­δης ιστο­ρίας της Ρόδου, ενός νησιού όπου δια­φο­ρε­τι­κοί πολι­τι­σμοί και ιστο­ρι­κές περί­ο­δοι έχουν αφήσει το απο­τύ­πωμά τους.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.