Ο μεγάλος λιμός και η συμβολή του Ερυθρού Σταυρού

Στο έπος του ’40, η αδυ­να­μία των Ιτα­λι­κών δυ­νά­με­ων να ξε­πε­ρά­σουν τη γεν­ναία αντί­στα­ση του Ελ­λη­νι­κού Στρα­τού και οι βα­ριές απώ­λειές τους (δι­πλά­σιοι Ιτα­λοί εκτός μάχης) ανα­γκά­ζει το Χί­τλερ να αλ­λά­ξει τα σχέ­διά του και να επι­διώ­ξει την κα­τά­λη­ψη της Ελ­λά­δος. Η Γερ­μα­νι­κή ει­σβο­λή ξε­κί­νη­σε αιφ­νι­δια­στι­κά στις 06/04/1941 με το Γερ­μα­νό πρε­σβευ­τή στην Ελ­λά­δα να χρη­σι­μο­ποιεί ως δι­καιο­λο­γία για την πράξη αυτή πο­λέ­μου τη μη τή­ρη­ση ου­δε­τε­ρό­τη­τας από τη χώρα μας.

Οι εχθρο­πρα­ξί­ες ξε­κι­νούν στην ελ­λη­νο­βουλ­γα­ρι­κή με­θώ­ριο, ενώ ταυ­τό­χρο­να ο Πει­ραιάς και η Ελευ­σί­να βομ­βαρ­δί­ζο­νται. Στις δε 27 Απρι­λί­ου 1941 τα γερ­μα­νι­κά στρα­τεύ­μα­τα είχαν μπει στην Αθήνα. Μετά και τη μάχη της Κρή­της (31/05/1941), οι Γερ­μα­νοί αρ­χί­ζουν εκτε­τα­μέ­νες επι­τά­ξεις ειδών δια­τρο­φής και πρώ­των υλών με σκοπό τη με­τα­φο­ρά τους στη Γερ­μα­νία για την αξιο­ποί­η­σή τους στο Ανα­το­λι­κό μέ­τω­πο και όχι μόνο. Το Εθνι­κό Ει­σό­δη­μα έφτα­σε μόλις στο 1/3 του αντί­στοι­χου του 1939 και αυτό γιατί ό,τι δεν κα­τα­στρά­φη­κε από τις εχθρο­πρα­ξί­ες στον τομέα της γε­ωρ­γί­ας, κτη­νο­τρο­φί­ας, βιο­μη­χα­νί­ας και των με­τα­φο­ρών, το ιδιο­ποι­ή­θη­καν οι δυ­νά­μεις κα­το­χής.

Όσα ερ­γο­στά­σια απέ­μει­ναν είχαν να αντι­με­τω­πί­σουν και την έλ­λει­ψη ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος, μιας και οι κα­τα­κτη­τές το ήλεγ­χαν και φυ­σι­κά το πα­ρεί­χαν μόνο σε όσα λει­τουρ­γού­σαν προς όφε­λός τους. Ο Ελ­λη­νι­κός λαός στην κυ­ριο­λε­ξία ζούσε στο σκο­τά­δι! Οι δε σύμ­μα­χοι, για να πλή­ξουν τους Γερ­μα­νούς, απο­κλεί­ουν τα πα­ρά­λια. Ο απο­κλει­σμός σε συν­δυα­σμό με τον βαρύ χει­μώ­να του 1941-1942 και τον αχα­λί­νω­το χρη­μα­τι­κό πλη­θω­ρι­σμό δη­μιουρ­γούν ένα εκρη­κτι­κό μείγ­μα. Η έλ­λει­ψη αγα­θών ήταν τέ­τοια που ούτε το τραμ δεν λει­τουρ­γού­σε, αφού δεν υπήρ­χε καύ­σι­μη ύλη! Στους δρό­μους που πριν λίγο καιρό έσφυ­ζαν από ζωή, τώρα κυ­κλο­φο­ρού­σαν μόνο υπο­σι­τι­σμέ­νοι πεζοί. Η επί­τα­ξη, άλ­λω­στε, των μέσων συ­γκοι­νω­νί­ας και των καυ­σί­μων ανέ­κο­ψε την επι­κοι­νω­νία με πηγές ανε­φο­δια­σμού της αγο­ράς, με απο­τέ­λε­σμα να ανα­πτυ­χθεί από μια μειο­ψη­φία επι­τή­δειων, η «μαύρη αγορά».

Οι τε­λευ­ταί­οι (γνω­στοί ως μαυ­ρα­γο­ρί­τες) πλού­τι­σαν εκ­με­ταλ­λευό­με­νοι την δυ­στυ­χία και την απελ­πι­σία των πει­να­σμέ­νων, συ­νερ­γα­ζό­με­νοι στενά με τους κα­τα­κτη­τές, εκτο­ξεύ­ο­ντας μά­λι­στα τις τιμές σε ση­μείο που η ζά­χα­ρη από τις 40 δραχ­μές ανά οκά έφτα­σε τις 400 και ο καφές από τις 78 δραχ­μές ανά οκά εκτο­ξεύ­τη­κε στις χί­λιες δραχ­μές. Τον Οκτώ­βριο του 1941 οι πα­τά­τες κό­στι­ζαν 3.070 δραχ­μές ανά οκά και τρία έτη μετά 1.460.000.000.000 δραχ­μές! Πε­ριου­σί­ες χά­θη­καν (και στον αντί­πο­δα πε­ριου­σί­ας δη­μιουρ­γή­θη­καν) σε μία νύχτα, μιας και στην αρχή ο κάθε πο­λί­της προ­σπα­θού­σε ατο­μι­κά να λύσει το πρό­βλη­μα επι­βί­ω­σής του. Υπο­λο­γί­ζε­ται πως 220 χι­λιά­δες ακί­νη­τα άλ­λα­ξαν χέρια κατά τη διάρ­κεια της κα­το­χής. Η ζή­τη­ση αγα­θών αυ­ξή­θη­κε, ενώ η προ­σφο­ρά τους γι­νό­ταν όλο και πιο ανε­παρ­κής, οι δε ανα­τι­μή­σεις γί­νο­νταν ανά βδο­μά­δα και κά­ποιες φορές από μέρα σε μέρα!

Ως μία πράξη αντί­στα­σης, οι καλ­λιερ­γη­τές αρ­νιό­ντου­σαν να πα­ρα­δώ­σουν το σύ­νο­λο της πα­ρα­γω­γής τους στους Γερ­μα­νούς, ενώ οι με­τα­φο­ρές τρο­φί­μων είχαν σχε­δόν στα­μα­τή­σει, με απο­τέ­λε­σμα η Αθήνα να δέ­χε­ται βαρύ πλήγ­μα αφού δεν μπο­ρού­σε να λάβει αγαθά από τη Θράκη, τη Μα­κε­δο­νία, την Ήπει­ρο και την Πε­λο­πόν­νη­σο. Την εποχή εκεί­νη, μόνο η Ανα­το­λι­κή Μα­κε­δο­νία εξα­σφά­λι­ζε το ¼ πε­ρί­που των ειδών δια­τρο­φής του Ελ­λη­νι­κού λαού. Ακόμα και το νερό στην πρω­τεύ­ου­σα έγινε είδος πο­λυ­τε­λεί­ας λόγω και της ανομ­βρί­ας, με απο­τέ­λε­σμα οι δη­μό­σιες βρύ­σες να κα­τα­κλύ­ζο­νται από κα­τοί­κους για να γε­μί­σουν νερό στους ντε­νε­κέ­δες! Τον κρύο χει­μώ­να του 1941-1942 οι Αθη­ναί­οι πα­γώ­νουν μέσα στα σπί­τια τους, έχο­ντας κάψει ό,τι έπι­πλο δεν είχαν που­λή­σει. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι πως στον αε­ρα­γω­γό στην Πλα­τεία Ομο­νοί­ας γύρω από το Σταθ­μό του Ηλε­κτρι­κού μα­ζεύ­ο­νταν νε­α­ροί τις νύ­χτες για να ζε­στα­θούν επει­δή έβγα­ζε ζεστό αέρα αψη­φώ­ντας τον όποιο κίν­δυ­νο, μιας και ο αέρας αυτός ήταν μο­λυ­σμέ­νος.

Η τρα­γι­κή αυτή κα­τά­στα­ση οδη­γεί τον Απρί­λιο του 1942 στην πρώτη απερ­γία στη Γερ­μα­νο­κρα­τού­με­νη Ευ­ρώ­πη! Συ­γκε­κρι­μέ­να, το από­γευ­μα της 14ης Απρι­λί­ου 1942 λι­πο­θυ­μά­ει από την πείνα ένας δη­μό­σιος υπάλ­λη­λος στα Ελ­λη­νι­κά Τα­χυ­δρο­μεία. Οι συ­νά­δελ­φοί του μαζί με τους υπαλ­λή­λους της Τη­λε­φω­νί­ας και της Τη­λε­γρα­φί­ας κα­τε­βαί­νουν σε απερ­γία. Παρά της απει­λές της κα­το­χι­κής κυ­βέρ­νη­σης Τσο­λά­κο­γλου , τις επό­με­νες μέρες κα­τε­βαί­νουν σε απερ­γία και άλλοι κλά­δοι, τόσο στην Αθήνα, όσο και στην επαρ­χία, με απο­τέ­λε­σμα στις 22 Απρί­λη να κη­ρυ­χθεί η πρώτη κα­θο­λι­κή απερ­γία των δη­μο­σί­ων υπαλ­λή­λων και να νε­κρώ­σει ο κρα­τι­κός μη­χα­νι­σμός.

Την ίδια εποχή, σε συλ­λο­γι­κό επί­πε­δο, ξε­κι­νούν τα συσ­σί­τια ο θε­σμός του δελ­τί­ου, με το οποίο δί­νο­νταν τρό­φι­μα, οι δια­νο­μές, τα γεύ­μα­τα στους τό­πους ερ­γα­σί­ας και η λει­τουρ­γία των συ­νε­ται­ρι­σμών. Όμως, το κρα­τι­κό σύ­στη­μα δια­νο­μών με δελ­τία απο­τυγ­χά­νει και ναυα­γεί λόγω των εγ­γε­νών αδυ­να­μιών του και της έλ­λει­ψης ειδών δια­τρο­φής για δια­νο­μή. Η προ­σπά­θεια τής Αγρο­τι­κής Τρά­πε­ζας για συ­γκέ­ντρω­ση δη­μη­τρια­κών από την ύπαι­θρο ση­μειώ­νει πε­νι­χρά απο­τε­λέ­σμα­τα. Στην Αθήνα δεν κα­τα­φθά­νουν παρά ασή­μα­ντες πο­σό­τη­τες. Μο­να­δι­κή ισχνή κρα­τι­κή ανα­κού­φι­ση για τις ασθε­νέ­στε­ρες οι­κο­νο­μι­κά τά­ξεις πα­ρα­μέ­νουν τα λαϊκά συσσί­τια, που δια­νέ­μουν το φθι­νό­πω­ρο του 1941 περί τις 55.000 με­ρί­δες στοι­χειώ­δους φα­γη­τού ανά ημέρα. Τα συσ­σί­τια δεν είναι αρ­κε­τά (μόνο οι γραμ­μέ­νοι σε αυτά ήταν 160.000) με απο­τέ­λε­σμα να σχη­μα­τί­ζο­νται ατε­λεί­ω­τες ουρές σκε­λε­τω­μέ­νων αν­θρώ­πων. Τα δε παι­διά ήταν κα­χε­κτι­κά, αδύ­να­μα και εξα­ντλη­μέ­να σε ση­μείο να δυ­σκο­λεύ­ο­νται να στα­θούν στα πόδια τους. Από ια­τρι­κής από­ψε­ως πα­ρα­τη­ρή­θη­κε μεί­ω­ση του συ­ντε­λε­στή σχέ­σε­ως με­τα­ξύ ανα­στή­μα­τος και ηλι­κί­ας.

Η πείνα είχε πλέον πάρει τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά λιμού, οι άν­θρω­ποι κα­τέρ­ρε­αν μη έχο­ντας δυ­νά­μεις να ξα­να­ση­κω­θούν. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι πέ­θαι­ναν στον ύπνο τους, στον οποίο βυ­θί­ζο­νταν από την εξά­ντλη­ση. Πα­ράλ­λη­λα οι γεν­νή­σεις μειώ­θη­καν στο μισό σε σύ­γκρι­ση με το 1939! Ο δε αριθ­μός των νε­κρών από την πείνα υπο­λο­γί­ζε­ται στις 300.000 χωρίς να υπάρ­χουν επί­ση­μα στοι­χεία. Ανα­λο­γι­ζό­με­νος τις τρο­μα­κτι­κές συ­νέ­πειες του επερ­χό­με­νου εξο­ντω­τι­κού λιμού, ο Πρό­ε­δρος του Ελ­λη­νι­κού Ερυ­θρού Σταυ­ρού, Ιω­άν­νης  Αθα­να­σά­κης, απευ­θύ­νει από τον Αύ­γου­στο του 1941, απε­γνω­σμέ­νες εκ­κλή­σεις προς το Διε­θνές Κο­μι­τά­το του Ερυ­θρού Σταυ­ρού στη Γε­νεύη, ζη­τώ­ντας επεί­γου­σα και απο­τε­λε­σμα­τι­κή αρωγή. Τις αγω­νιώ­δεις προ­σπά­θειες του Προ­έ­δρου του Ε.Ε.Σ. ενι­σχύ­ει δρα­στι­κά και ο μό­νι­μος αντι­πρό­σω­πος του Κο­μι­τά­του στην Ελ­λά­δα, Ελ­βε­τός αν­θρω­πι­στής και έν­θερ­μος φι­λέλ­λη­νας Robert Brunel, τον οποίο προ­τεί­νει ως πρό­ε­δρο Ει­δι­κής Επι­τρο­πής, που θα έχει τη δυ­να­τό­τη­τα ελεύ­θε­ρης κι ανε­μπό­δι­στης – υπό διε­θνή έλεγ­χο – δια­χεί­ρι­σης των τρο­φί­μων και φαρ­μά­κων που θα απο­στα­λούν από το Διε­θνές Κο­μι­τά­το του Ερυ­θρού Σταυ­ρού. Επι­πλέ­ον, βλέ­πο­ντας αυτήν την άθλια κα­τά­στα­ση του Ελ­λη­νι­κού λαού, ο Αρι­στεί­δης Κου­τσου­μά­ρης, δι­κη­γό­ρος και μέλος του Ερυ­θρού Σταυ­ρού με τον Αλέ­ξαν­δρο Ζάννα (πρώ­τος Υπουρ­γός Αε­ρο­πο­ρί­ας της χώρας, εντε­ταλ­μέ­νος αντι­πρό­σω­πος του Ελ­λη­νι­κού Ερυ­θρού Σταυ­ρού και με­τέ­πει­τα Πρό­ε­δρός του), λαμ­βά­νουν την πρω­το­βου­λία μαζί με συ­νερ­γά­τες τους να φω­το­γρα­φή­σουν κρυφά θύ­μα­τα του λιμού και να στεί­λουν τις φω­το­γρα­φί­ες στο Διε­θνή Ερυ­θρό Σταυ­ρό, προ­κει­μέ­νου να γίνει πε­ραι­τέ­ρω γνω­στή η κα­τά­στα­ση στην Ελ­λά­δα και να κι­νη­το­ποι­η­θεί η διε­θνής κοινή γνώμη για την άρση του ναυ­τι­κού απο­κλει­σμού, που είχαν επι­βά­λει οι Σύμ­μα­χοι, και την απο­στο­λή άμεσα τρο­φί­μων και αν­θρω­πι­στι­κής βο­ή­θειας στη χώρα.

Οι ως άνω ενέρ­γειες έχουν ως απο­τέ­λε­σμα την απο­τε­λε­σμα­τι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση του Διε­θνούς Κο­μι­τά­του του Ερυ­θρού Σταυ­ρού, ενώ η πρό­τα­ση του Προ­έ­δρου του Ε.Ε.Σ. περί συ­γκρό­τη­σης Επι­τρο­πής γί­νε­ται απο­δε­κτή. Η κρί­σι­μη συ­γκα­τά­θε­ση και συ­ναί­νε­ση των αρχών κα­το­χής διευ­κο­λύ­νε­ται ση­μα­ντι­κά και από το Dr. Hartmann, πρό­ε­δρο εξω­τε­ρι­κών υπο­θέ­σε­ων του Γερ­μα­νι­κού Ερυ­θρού Σταυ­ρού, που επι­σκέ­πτε­ται την Αθήνα στις αρχές τού φθι­νο­πώ­ρου 1941. Ο τε­λευ­ταί­ος που δια­τη­ρού­σε αι­σθή­μα­τα σε­βα­σμού και εκτί­μη­σης προς το πρό­σω­πο του Έλ­λη­να Προ­έ­δρου, του δη­λώ­νει πως θα συν­δρά­μει το έργο του Ε.Ε.Σ.. Με τη με­σο­λά­βη­σή του οι κα­το­χι­κές αρχές πα­ρα­δί­δουν στον Ε.Ε.Σ. 5.000 κι­βώ­τια γά­λα­κτος που είχε δω­ρί­σει ο Σου­η­δι­κός Ερυ­θρός Σταυ­ρός, αλλά οι αρχές κα­το­χής κα­τα­κρα­τού­σαν αδι­καιο­λό­γη­τα. Επι­πλέ­ον οι Γερ­μα­νι­κές, Ιτα­λι­κές και Βρε­τα­νι­κές αρχές συ­ναι­νούν στην ίδρυ­ση στην Ελ­λά­δα στις αρχές Οκτω­βρί­ου 1941 της πρώ­της «Επι­τρο­πής Δια­χει­ρί­σε­ως των Απο­στο­λών Τρο­φί­μων του Διε­θνούς Κο­μι­τά­του του Ερυ­θρού Σταύ­ρου», γνω­στή ως «Επι­τρο­πή Δια­νο­μών του Διε­θνούς Ερυ­θρού Σταυ­ρού». Οι δε δια­νο­μές πραγ­μα­το­ποιού­νται βάσει σχε­τι­κής συμ­φω­νί­ας του Κο­μι­τά­του με την Τουρ­κι­κή Ερυ­θρά Ημι­σέ­λη­νο και την έγκρι­ση τής Τουρ­κι­κής κυ­βέρ­νη­σης, ως ου­δέ­τε­ρης και γεί­το­νας χώρας.

Ακα­τα­πό­νη­τος κι ακα­τά­βλη­τος εμ­ψυ­χω­τής και διορ­γα­νω­τής του σω­στι­κού έργου της Επι­τρο­πής ανα­δεί­χθη­κε ο Αλέ­ξαν­δρος Ζάν­νας, ώσπου στις 22 Απρι­λί­ου 1942 συ­νε­λή­φθη αιφ­νι­δί­ως από τους Ιτα­λούς, με την κα­τη­γο­ρία της «συ­νερ­γα­σί­ας με τον εχθρό», κα­τα­δι­κά­στη­κε από Ιτα­λι­κό στρα­το­δι­κείο στην Αθήνα και φυ­λα­κί­στη­κε στην Ιτα­λία μέχρι το τέλος του πο­λέ­μου. Πι­στός κι άο­κνος συ­νερ­γά­της του Ζάννα, ήταν ο Γε­ώρ­γιος Ζευ­γώ­λης, που παρά την κλο­νι­σμέ­νη υγεία του, κα­τέ­βαλ­λε α­διά­κο­πες προ­σπά­θειες για την επι­τυ­χία της απο­στο­λής της Επι­τρο­πής, πε­θαί­νο­ντας από εξά­ντλη­ση στις 11 Σε­πτεμ­βρί­ου 1943. Τον Αλέ­ξαν­δρο Ζάννα, που είχε την ιδιό­τη­τα του διευ­θύ­νο­ντος συμ­βού­λου της Επι­τρο­πής, δια­δέ­χθη­κε προ­σω­ρι­νά, έως τον Ιού­νιο του 1942, ο Ευάγ­γε­λος Πα­πα­στρά­τος – βιο­μή­χα­νος και μέλος της Επι­τρο­πής, ο οποί­ος συ­νέ­βα­λε δρα­στικά στην επι­τυ­χία του έργου της.

Στο βι­βλίο ανα­μνή­σε­ών του «Krumelur I tidens Marginal» ο Σου­η­δός δι­πλω­μά­της Paul Mohn, πρώ­τος πρό­ε­δρος της δεύ­τε­ρης μι­κτής Σου­η­δο­ελ­βε­τι­κής Επι­τρο­πής Βο­ή­θειας του Διε­θνούς Ερυ­θρού Σταυ­ρού, η οποία δια­δέ­χθη­κε το Σε­πτέμ­βριο του 1942 την πρώτη, ανα­φέ­ρει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά: «… Η πόλη πα­ρου­σί­α­ζε θέαμα απελ­πι­στι­κό. Άντρες πει­να­σμέ­νοι, με τα μά­γου­λα ρου­φηγ­μέ­να, έσερ­ναν στους δρό­μους. Παι­διά, με όψη στα­χτιά και γά­μπες λι­γνές σαν πόδια αρά­χνης, μά­χο­νταν με τα σκυ­λιά γύρω στους σω­ρούς των σκου­πι­διών. Όταν το φθι­νό­πω­ρο του 1941 άρ­χι­σε το κρύο, οι άν­θρω­ποι έπε­φταν στους δρό­μους από εξά­ντλη­ση. Τους μήνες εκεί­νου του χει­μώ­να σκό­ντα­φτε κάθε πρωί κα­νείς πάνω σέ πτώ­μα­τα. Σέ διά­φο­ρες συ­νοι­κί­ες τής Αθή­νας ορ­γα­νώ­θη­καν νε­κρο­φυ­λά­κια. Τα καμιό­νια της Δη­μαρ­χί­ας έκα­ναν κάθε μέρα τον γύρο τους, για να μα­ζεύ­ουν τους πε­θα­μέ­νους. Στα νε­κρο­τα­φεία τους σώ­ρια­ζαν τον ένα πάνω στον άλλο. Ο σε­βα­σμός για τους νε­κρούς, τόσο βαθιά ρι­ζω­μέ­νος στους “Έλ­ληνες, είχε στο­μω­θεί…Δεν τολμά κα­νείς να ανα­λο­γι­στεί ποια θα ήταν ή μοίρα του Ελ­λη­νι­κού λαού αν δεν είχε φτά­σει ή βο­ή­θεια από το εξω­τε­ρι­κό…». Το πλού­σιο φω­το­γρα­φι­κό αρ­χεια­κό υλικό της Διε­θνούς Επι­τρο­πής του Ερυ­θρού Σταυ­ρού (ICRC) απο­τε­λεί τρανή από­δει­ξη της τρα­γι­κής κα­τά­στα­σης που επι­κρα­τού­σε.

Αυτήν την τρα­γι­κή κα­τά­στα­ση είχε να αντι­με­τω­πί­σει η πρώτη Επι­τρο­πή. Σε εφαρ­μο­γή κι εκτέ­λε­ση της συμ­φω­νί­ας του Διε­θνούς Κο­μι­τά­του του Ε­ρυ­θρού Σταυ­ρού με την Τουρ­κι­κή Ερυ­θρά Ημι­σέ­λη­νο, για την απο­στο­λή τρο­φί­μων από την Τουρ­κία στην κα­τε­χό­με­νη Ελ­λά­δα – με την έγκρι­ση και συ­γκα­τά­θε­ση της Τουρ­κι­κής κυ­βερ­νή­σε­ως – έφθα­σε στον Πει­ραιά, στις 17 Οκτω­βρί­ου 1941 από την Κων­στα­ντι­νού­πο­λη, το «θρυ­λι­κό» Τουρ­κι­κό ατμό­πλοιο «Κουρ­του­λούς», με το πρώτο φορ­τίο τρο­φί­μων 1.130 πε­ρί­που τόνων, το οποίο πε­ρι­λάμ­βα­νε 800 τό­νους όσπρια, 240 τό­νους κρεμ­μύ­δια και από 45 τό­νους αυγά και παστά ψάρια, αγο­ρα­σμέ­να με χρή­μα­τα των Ελ­λη­νο­α­με­ρι­κα­νι­κών Ορ­γα­νώ­σε­ων και κυ­ρί­ως της «Ελ­λη­νι­κής Πο­λε­μι­κής Πε­ρι­θάλ­ψε­ως- Greek War Relief Association», που είχε ιδρυ­θεί το 1940 για την πα­ρο­χή ηθι­κής και οι­κο­νο­μι­κής αρω­γής στο Έθνος, με «ψυχή» τον Ελ­λη­νο­α­με­ρι­κα­νό με­γα­λο­ε­πι­χει­ρη­μα­τία του κι­νη­μα­το­γρά­φου Σπύρο Σκού­ρα.

Με τα τρό­φι­μα αυτά και τα υπό­λοι­πα που κο­μί­σθη­καν στη συ­νέ­χεια από την Τουρ­κία, τρο­φο­δο­τή­θη­καν τα Νο­σο­κο­μεία, Άσυ­λα και λοιπά φι­λαν­θρω­πι­κά Ιδρύ­μα­τα, συ­ντη­ρή­θη­καν κι ενι­σχύ­θη­καν τα Λαϊκά Συσ­σί­τια, που κα­τόρ­θω­σαν έτσι να μοι­ρά­ζουν το δύ­σκο­λο εκεί­νο χει­μώ­να του 1941-1942 πάνω από 200.000 με­ρί­δες φα­γη­τού την ημέρα, τις οποί­ες αύ­ξη­σαν σε 400.000 το Μάρ­τιο του 1942. Το Σε­πτέμ­βριο του 1942 πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε μία ακόμα δια­νο­μή τρο­φί­μων, ενώ προ­ω­θή­θη­κε και δια­τέ­θη­κε μέρος των τρο­φί­μων για την ανα­κού­φι­ση του πλη­θυ­σμού της επαρ­χί­ας από τον Οκτώ­βριο του 1941 έως το τέλος Αυ­γού­στου 1942. Για την ορθή δια­νο­μή των αγα­θών στην επαρ­χία, κα­ταρ­τί­στη­καν Κε­ντρι­κές Επι­τρο­πές με πυ­ρή­νες τα μέλη των Επαρ­χια­κών Τμη­μά­των κι Επι­τρο­πών του Ελ­λη­νι­κού Ερυ­θρού Σταυ­ρού και έγκρι­τους κοι­νω­νι­κούς πα­ρά­γο­ντες, πλαι­σιω­μέ­νους από δρα­στή­ριους Ερυ­θρο­σταυ­ρί­τες Εθε­λο­ντές. Από τα μέσα Μαρ­τί­ου 1942 πα­ρε­λή­φθη­σαν από την Επι­τρο­πή 13.5000 τόνοι σι­τά­ρι και 10.000 τόνοι αλεύ­ρι, Αμε­ρι­κα­νι­κής και Κα­να­δι­κής προ­έ­λευ­σης, μετά από τε­ρά­στιες προ­σπά­θειες λόγω της αδυ­να­μί­ας αγο­ράς σι­τα­ριού από την Τουρ­κία. Τα πο­λύ­τι­μα αυτά αγαθά κο­μί­σθη­καν με Σου­η­δι­κά ατμό­πλοια από τη Νέα Υόρκη και τη Χάιφα, τα οποία είχαν δια­τε­θεί από τη Σου­η­δι­κή Ναυ­τι­κο­α­τμο­πλοϊ­κή Εται­ρεία, πρό­ε­δρος της οποί­ας ήταν ο πρί­γκη­πας Κά­ρο­λος, και είχαν ναυ­λω­θεί από το Σου­η­δι­κό Ερυ­θρό Σταυ­ρό για τη με­τα­φο­ρά τρο­φί­μων στην Ελ­λά­δα. Με τα φορ­τία αυτά δι­πλα­σιά­στη­κε από το τέλος Μαρ­τί­ου 1942 η με­ρί­δα του δια­νε­μό­με­νου άρτου στον πλη­θυ­σμό της Αθή­νας, του Πει­ραιά και των πε­ρι­χώ­ρων τους από 30 δρά­μια την ημέρα σε 60, φτά­νο­ντας προ­ο­δευ­τι­κά τα 479 δρά­μια από το Μάιο του 1942.

Το αν­θρω­πι­στι­κό έργο που επι­τέ­λε­σε η πρώτη Ελ­λη­νο­ελ­βε­τι­κή Επι­τρο­πή Δια­νο­μών του Διε­θνούς Ερυ­θρού Σταυ­ρού στην κα­τε­χό­με­νη Ελ­λά­δα (και στη συ­νέ­χεια η δεύ­τε­ρη), ήταν σπου­δαίο και ανε­κτί­μη­το, δια­σώ­ζο­ντας κυ­ριο­λε­κτι­κά με­γά­λο μέρος του πλη­θυ­σμού, κυ­ρί­ως της πρω­τεύ­ου­σας και του Πει­ραιά, από τον κα­τα­στρο­φι­κό λιμό. Πέ­τυ­χε δε το στόχο της χάρει στο κύρος και την πα­γκό­σμια ανα­γνώ­ρι­ση του Διε­θνούς Κο­μι­τά­του του Ερυ­θρού Σταυ­ρού, τη συν­δρο­μή του Ελ­λη­νι­κού Ερυ­θρού Σταυ­ρού και την επι­λο­γή των δρα­στή­ριων Ελ­λή­νων συ­νερ­γα­τών της.