Τα παραδοσιακά Χριστούγεννα στα νησιά της Δωδεκανήσου

Τα ήθη, τα έθιμα, οι πα­ρα­δό­σεις, το κύριο φα­γη­τό και οι συ­νή­θειες την ημέρα των Χρι­στου­γέν­νων. «Βόλτα» στη Ρόδο, τη Νί­συ­ρο και στον Αρ­χάγ­γε­λο.

Πα­ρα­δο­σια­κά και οι­κο­γε­νεια­κά, με δια­φο­ρε­τι­κά έθιμα από νησί σε νησί και από χωριό σε χωριό γιορ­τά­ζο­νται τα Χρι­στού­γεν­να στα νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου. Από τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά των εκ­δη­λώ­σε­ων είναι ότι οι κά­τοι­κοι της Δω­δε­κα­νή­σου 40 ημέ­ρες πριν από τα Χρι­στού­γεν­να βρί­σκο­νταν σε νη­στεία με σκοπό να προ­ε­τοι­μα­στούν για τη γέν­νη­ση του Χρι­στού και να απο­λαύ­σουν στη συ­νέ­χεια το Χρι­στου­γεν­νιά­τι­κο τρα­πέ­ζι.

Κύριο φα­γη­τό στα πε­ρισ­σό­τε­ρα νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου ήταν και σε γε­νι­κές γραμ­μές πα­ρα­μέ­νει, πα­ράλ­λη­λα με τη γα­λο­πού­λα τα τε­λευ­ταία χρό­νια, το χοι­ρι­νό κρέας. Σε αρ­κε­τά χωριά της Ρόδου, το σφά­ξι­μο του χοί­ρου που με­γά­λω­ναν οι οι­κο­γέ­νειες γι­νό­ταν σε πα­ρέ­ες και με ει­δι­κή ιε­ρο­τε­λε­στία.

Από τα Χρι­στου­γεν­νιά­τι­κα φα­γη­τά ήταν επί­σης τα πα­ρα­δο­σια­κά «για­πρά­κια» (ντολ­μα­δά­κια) τα οποία δεν έλει­παν από το τρα­πέ­ζι. Σε ό,τι αφορά τα γλυκά τόσο στη Ρόδο όσο και στα υπό­λοι­πα νησιά το χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι οι δί­πλες, οι οποί­ες εξα­κο­λου­θούν να κα­τα­σκευά­ζο­νται και σή­με­ρα.

Από τα αξιο­ση­μεί­ω­τα των ημε­ρών είναι ότι την ημέρα των Χρι­στου­γέν­νων οι κά­τοι­κοι της Ρόδου συ­νη­θί­ζουν να πη­γαί­νουν οι­κο­γε­νεια­κά στην εκ­κλη­σία και αμέ­σως μετά να επι­σκέ­πτο­νται τους ηλι­κιω­μέ­νους γο­νείς και παπ­πού­δες για τις σχε­τι­κές ευχές.

Σε ορι­σμέ­να χωριά της Ρόδου ήταν έθιμο να επι­σκέ­πτο­νται ομα­δι­κά, σαν με­γά­λη παρέα, το βράδυ των Χρι­στου­γέν­νων τα σπί­τια όσων γιορ­τά­ζουν με τους οι­κο­δε­σπό­τες να είναι «υπο­χρε­ω­μέ­νοι» να τους κε­ρά­σουν όλους. Η πε­ριο­δεία της πα­ρέ­ας συ­νε­χί­ζε­ται μέχρι πρω­ί­ας ενώ αν αντέ­χουν ξε­κι­νούν και νέο κύκλο επι­σκέ­ψε­ων σε αυ­τούς που γιορ­τά­ζουν την …επό­με­νη μέρα (της Πα­να­γιάς).

Στη Νί­συ­ρο, το βράδυ των Χρι­στου­γέν­νων ο ιε­ρέ­ας τελεί τρι­σά­γιο και κα­τό­πιν προ­σφέ­ρει στους πι­στούς «ευ­λο­γη­μέ­να» τα οποία μόλις έφτα­ναν στο σπίτι, τα το­πο­θε­τού­σαν στο γιορ­τι­νό τρα­πέ­ζι και τα έτρω­γαν πρώτα.

Στον Αρ­χάγ­γε­λο, στη Σά­λα­κο και σε πολλά άλλα από τα χωριά της Ρόδου, το «Χρι­στό­ψω­μο» είναι το πρό­σφο­ρο που πάνε στον παπά τα Χρι­στού­γεν­να. Το γιορ­τι­νό τρα­πέ­ζι των Χρι­στου­γέν­νων στρώ­νε­ται από το βράδυ της πα­ρα­μο­νής. Στο κέ­ντρο το­πο­θε­τεί­ται το Χρι­στό­ψω­μο και δίπλα το μέλι με πολ­λούς ξη­ρούς καρ­πούς.

www.ant1