Φέρουσα ικανότητα: Άνοιξε παράθυρο αλλαγών στο χωροταξικό του τουρισμού

Με σημείο αναφοράς τη δήλωση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην πρόσφατη  γενική συνέλευση του ΣΕΤΕ ότι «δεν πιστεύω επί της αρχής την έννοια της φέρουσας ικανότητας», φορείς του Τουρισμού και της Αυτοδιοίκησης υπερθεματίζουν και ζητούν να αποσυρθεί από το σχέδιο του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, που έχουν θέσει σε διαβούλευση τα υπουργεία Περιβάλλοντος –Ενέργειας και Τουρισμού, η έννοια της φέρουσας ικανότητας ως σταθερός μηχανισμός για αυξημένες αρτιότητες και περιορισμούς και απαγορεύσεις σε τουριστικές επενδύσεις, ιδίως σε μεγάλα τουριστικά ανεπτυγμένα νησιά.

Απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου εκφράζει έντονες αντιρρήσεις για το νέο χωροταξικό του Τουρισμού και  δίνει «ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια της Φέρουσας Ικανότητας, η οποία, σύμφωνα με την απόφαση, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως στατικό διοικητικό εμπόδιο ή ως απλός αριθμητικός περιορισμός. Αντιθέτως, πρέπει να λειτουργεί ως δυναμικό και επανεκτιμώμενο εργαλείο χωρικής πολιτικής, που θα συνδέεται με πραγματικά δεδομένα, κρίσιμες υποδομές, περιβαλλοντικούς δείκτες και την ποιότητα των επενδύσεων».

Για τον λόγο αυτό, το Περιφερειακό Συμβούλιο ζητά «τη θέσπιση μηχανισμού ετήσιας παρακολούθησης της Φέρουσας Ικανότητας και δυνατότητα επαναξιολόγησης της κατάταξης των περιοχών. Μια περιοχή που επενδύει σε υποδομές, αποσύρει παλαιές κλίνες, μειώνει το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα και αναβαθμίζει το τουριστικό της προϊόν πρέπει να μπορεί να αξιολογείται εκ νέου».

Τι είπε ο πρωθυπουργός για τη φέρουσα ικανότητα
Το θέμα των αλλαγών για τη φέρουσα ικανότητα των περιοχών και τις τουριστικές επενδύσεις άνοιξε πρώτος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας την περασμένη εβδομάδα  στη Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ). Είπε συγκεκριμένα ότι:

-«Δεν πιστεύω επί της αρχής την έννοια της φέρουσας ικανότητας, διότι η φέρουσα ικανότητα είναι άμεσα εξαρτημένη με τις υποδομές τις οποίες μπορούμε να δημιουργούμε σε έναν συγκεκριμένο προορισμό.

Άλλη η φέρουσα ικανότητα της Κρήτης με το υφιστάμενο αεροδρόμιο το οποίο έχει στο Ηράκλειο και με τον υφιστάμενο Βόρειο Οδικό Άξονα, άλλη η φέρουσα ικανότητα της Κρήτης όταν θα φτιάξουμε ένα υπερσύγχρονο αεροδρόμιο, έναν υπερσύγχρονο δρόμο, θα επενδύσουμε στις υποδομές διαχείρισης νερού, θα έχουμε ολοκληρώσει, όπως το έχουμε κάνει, την ηλεκτρική διασύνδεση.

Άρα, δεν είναι μια στατική έννοια η φέρουσα ικανότητα. Υπάρχουν, όμως, σαφέστατα, προορισμοί όπου πρέπει να είμαστε πιο συγκρατημένοι, πρέπει να πατήσουμε φρένο, για να το πω πολύ απλά. Και υπάρχουν και προορισμοί τους οποίους θέλουμε να ενθαρρύνουμε, όπου μπορούμε να πατήσουμε γκάζι, διότι είναι βέβαιο ότι η Ελλάδα έχει ακόμα πολλές περιοχές οι οποίες είναι αναξιοποίητες τουριστικά, περιοχές οι οποίες πια είναι προσβάσιμες.

Να αναφέρω ένα παράδειγμα μόνο, το οποίο συνδέει τις μεγάλες επενδύσεις των υποδομών με την τουριστική ανάπτυξη: ένας κρίσιμος οδικός άξονας για την ραχοκοκαλιά της χώρας, ο Ε65, θα ολοκληρωθεί μέσα στον επόμενο μήνα. Αυτός είναι ένας δρόμος ο οποίος ανοίγει καινούργιες προοπτικές για περιοχές της χώρας οι οποίες μέχρι σήμερα δεν ήταν τόσο εύκολα προσβάσιμες».

Παράλληλα ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε στη γενική συνέλευση του ΣΕΤΕ ότι:

«Και θέλω να επαναλάβω ότι είμαστε ανοιχτοί να συνεχίσουμε αυτή τη διαβούλευση και να λάβουμε υπόψιν μας συμπληρωματικές παρατηρήσεις οι οποίες μπορούν να γίνουν, έτσι ώστε το σχέδιο αυτό να εκπληρώνει τον βασικό του σκοπό, που είναι η ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικής και οικονομικής βιωσιμότητας, αν έπρεπε να το πω με μια πρόταση.

Αλλά και μια ξεκάθαρη κατεύθυνση για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την οργάνωση του χώρου, τη συναίσθηση την οποία πρέπει να έχουμε για προορισμούς οι οποίοι αυτή τη στιγμή πιέζονται από πλευράς υποδομών».

ΠΟΞ: εσφαλμένος μηχανισμός επιβολής γενικευμένων περιορισμών και απαγορεύσεων
«Σε σχέση με την έννοια της Φέρουσας Ικανότητας, όπως ορθά επισήμανε και ο κύριος πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της 34ης Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΤΕ, αυτή δεν είναι ένα στατικό και απόλυτο μέγεθος, ούτε ξεκινάει από την ίδια αφετηρία.

Η Φέρουσα Ικανότητα αποτελεί ένα δυναμικό εργαλείο διαχείρισης που μεταβάλλεται διαρκώς ανάλογα με τις υποδομές, την τεχνολογία, τις επενδύσεις και τα πραγματικά δεδομένα κάθε περιοχής.

Ο εσφαλμένος τρόπος αξιοποίησής της από το ΕΧΠΤ, ως μηχανισμού επιβολής γενικευμένων περιορισμών και απαγορεύσεων, εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους στρεβλώσεων, υπονόμευσης της αναπτυξιακής προοπτικής και δημιουργίας συνθηκών ασφυξίας για τον ελληνικό τουρισμό» επισημαίνει σε ανακοίνωση της η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων (ΠΟΞ).

ΣΕΤΕ: διαφωνία με τη μεθοδολογία υπολογισμού της φέρουσας ικανότητας
«Έχουμε εκφράσει ήδη τις αποκλίνουσες απόψεις μας που αφορούν σε μια σειρά από νέα ζητήματα που προτείνονται, όπως το πλαφόν νέων επενδύσεων σε 100 κλίνες, ειδικότερα δε σε προορισμούς όπως η Κέρκυρα, η Ρόδος και άλλα μεγάλα τουριστικά ανεπτυγμένα νησιά, η μεθοδολογία υπολογισμού της φέρουσας ικανότητας και οι προτεινόμενες αρτιότητες, τα ζητήματα που αφορούν σε νέες εισφορές στο πράσινο ταμείο όταν ήδη υφίσταται το τέλος ανθεκτικότητας, αλλά και μια σειρά από άλλα κρίσιμα επί μέρους θέματα», τόνισε από την πλευρά του ο Γιάννης Παράσχης, απερχόμενος πρόεδρος στην γενική συνέλευση του ΣΕΤΕ.

Περιφερειακό Συμβούλιο Ν. Αιγαίου:  «Ναι στον σύγχρονο χωροταξικό σχεδιασμό — όχι σε οριζόντιες ρυθμίσεις χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση»
Το Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου τοποθετήθηκε επί του σχεδίου του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό και της συναφούς Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, καταθέτοντας ολοκληρωμένες θέσεις και προτάσεις για έναν χωροταξικό σχεδιασμό που θα ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες των νησιών.

Στη συνεδρίαση που πραγματοποιήθηκε χθες, Πέμπτη, μέσω zoom, έλαβαν μέρος και τοποθετήθηκαν εκπρόσωποι των φορέων του τουρισμού και των παραγωγικών τάξεων και συγκεκριμένα, ο Πρόεδρος του ΞΕΕ Αλέξανδρος Βασιλικός, ο Θεόφιλος Κυρατσούλης, εκπρόσωπος της ΠΟΞ, ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου Γιάννης Πάππου, ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Κυκλάδων Γιάννης Ρούσσος, η Πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Κω Μαίρη Τριανταφυλλοπούλου, ο Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Ρόδου Κώστας Σπανός, ενώ συμμετείχε και ο Δήμαρχος Τήνου Παναγιώτης Κροντηράς.

Μετά από διεξοδική συζήτηση, το Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου κατέληξε κατά πλειοψηφία στις παρακάτω θέσεις και προτάσεις:

Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου αναγνωρίζει την ανάγκη ύπαρξης ενός σύγχρονου, βιώσιμου, νομικά ανθεκτικού και επιστημονικά τεκμηριωμένου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι το νέο πλαίσιο δεν μπορεί να λειτουργήσει ως αιφνιδιαστικός και υπέρμετρα ρυθμιστικός μηχανισμός, αλλά οφείλει να αποτελέσει κατευθυντήριο εργαλείο, το οποίο θα εξειδικεύεται μέσα από τον υποκείμενο πολεοδομικό σχεδιασμό, τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια.

Κεντρική θέση του Περιφερειακού Συμβουλίου είναι ότι τα οριζόντια αριθμητικά όρια κλινών, και ειδικότερα τα όρια των 100 και 350 κλινών, δεν μπορούν να αποτελούν από μόνα τους απόλυτο κριτήριο αποδοχής ή αποκλεισμού μιας τουριστικής επένδυσης. Εφόσον διατηρηθούν, θα πρέπει να έχουν κατευθυντήριο και μεταβατικό χαρακτήρα, μέχρι την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού Α΄ επιπέδου και την επιστημονικά τεκμηριωμένη αξιολόγηση κάθε νησιωτικής ή επιμέρους χωρικής ενότητας.

Το Περιφερειακό Συμβούλιο επισημαίνει ότι η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση τον αριθμό των κλινών. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη το υδατικό ισοζύγιο, η διαχείριση στερεών αποβλήτων, η ενεργειακή επάρκεια, οι μεταφορές, η προσβασιμότητα, η κλιματική προσαρμογή, η κοινωνική συνοχή, η πληθυσμιακή εξέλιξη και οι ανάγκες των μόνιμων κατοίκων και εργαζομένων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έννοια της Φέρουσας Ικανότητας, η οποία, σύμφωνα με την απόφαση, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως στατικό διοικητικό εμπόδιο ή ως απλός αριθμητικός περιορισμός. Αντιθέτως, πρέπει να λειτουργεί ως δυναμικό και επανεκτιμώμενο εργαλείο χωρικής πολιτικής, που θα συνδέεται με πραγματικά δεδομένα, κρίσιμες υποδομές, περιβαλλοντικούς δείκτες και την ποιότητα των επενδύσεων.

Για τον λόγο αυτό, το Περιφερειακό Συμβούλιο ζητά τη θέσπιση μηχανισμού ετήσιας παρακολούθησης της Φέρουσας Ικανότητας και δυνατότητα επαναξιολόγησης της κατάταξης των περιοχών. Μια περιοχή που επενδύει σε υποδομές, αποσύρει παλαιές κλίνες, μειώνει το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα και αναβαθμίζει το τουριστικό της προϊόν πρέπει να μπορεί να αξιολογείται εκ νέου.

Το Περιφερειακό Συμβούλιο ζητά επίσης τη ρητή σύνδεση της χωροθέτησης νέων τουριστικών μονάδων με την επάρκεια κρίσιμων υποδομών.

Ξεχωριστή θέση στην απόφαση έχει το ζήτημα της Κοινωνικής Κατοικίας και της Προσιτής Στέγης. Το Περιφερειακό Συμβούλιο επισημαίνει ότι η δυσκολία εύρεσης κατοικίας για εργαζομένους στον τουρισμό, εκπαιδευτικούς, ιατρικό προσωπικό, δημόσιους λειτουργούς και νέους κατοίκους αποτελούν κρίσιμο πρόβλημα για τη δημογραφική και κοινωνική βιωσιμότητα των νησιών. Για τον λόγο αυτό ζητείται η ενσωμάτωση ειδικού κεφαλαίου για την Κοινωνική Κατοικία στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, με ισχυρά χωρικά κίνητρα που θα υπηρετούν τον άνθρωπο και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.

Όπως υπογραμμίζεται στην απόφαση, «η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου δεν είναι αντίθετη στον σχεδιασμό· είναι αντίθετη στον αιφνιδιαστικό και επιστημονικά ανεπαρκή σχεδιασμό». Το Νότιο Αιγαίο, ως η κατεξοχήν νησιωτική Περιφέρεια της χώρας και ως περιοχή στην οποία ο τουρισμός αποτελεί κρίσιμο παράγοντα οικονομικής, κοινωνικής και δημογραφικής βιωσιμότητας, πρέπει να αντιμετωπιστεί ως θεσμικός εταίρος στη διαμόρφωση των κανόνων και όχι ως απλός αποδέκτης οριζόντιων ρυθμίσεων.

Το Περιφερειακό Συμβούλιο ζητά:

1. Κατευθυντήριο και μεταβατικό χαρακτήρα των ποσοτικών ορίων κλινών, μέχρι την έγκριση των ΤΠΣ/ΕΠΣ ή την εκπόνηση των οικείων Εκθέσεων Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας.

2. Ρητή σύνδεση της τουριστικής ανάπτυξης με την επάρκεια κρίσιμων υποδομών. Η Φέρουσα Ικανότητα πρέπει να συνδεθεί με σταθερό μηχανισμό επανεκτίμησης και να μην αντιμετωπίζεται ως ένα στατικό μέγεθος-όριο.

3. Ενσωμάτωση ειδικού κεφαλαίου για την Κοινωνική Κατοικία και την Προσιτή Στέγη, ως αναγκαία προϋπόθεση κοινωνικά βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης.

4. Απορρίπτει κάθε σκέψη επιβολής ενός νέου Περιβαλλοντικού Τέλους και ζητά την χρήση των ήδη -κατά τόπο- εισπραττόμενων πόρων του Τέλους Ανθεκτικότητας για την χρηματοδότηση των σύγχρονων υποδομών που τα νησιά έχουν ανάγκη.

5. Θεσμική συμμετοχή της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου και της Διεύθυνσης Φέρουσας Ικανότητας στη διαδικασία παρακολούθησης, αξιολόγησης και επανακατάταξης των περιοχών. Μετατροπή του Νοτίου Αιγαίου σε πιλοτική Περιφέρεια βιώσιμου τουρισμού, αξιοποιώντας την εμπειρία σημαντικών προγραμμάτων βιωσιμότητας που έχουν ήδη υλοποιηθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως το “The Rhodes Co-Lab” στη Ρόδο, το “AstyMove” στην Αστυπάλαια, το “Gr-EcoIslands” στη Χάλκη και το “Tilos – JustGoZero” στην Τήλο.

Στόχος του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου είναι ένα Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό που θα προστατεύει τα νησιά από την άναρχη ανάπτυξη, θα ενισχύει την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών, θα κατευθύνει τον τουρισμό προς ποιοτική, πράσινη και χωρικά τεκμηριωμένη ανάπτυξη και θα στηρίζει τη δημογραφική δυναμική των νησιών.

Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου δηλώνει παρούσα στη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα υπηρετεί την ανάπτυξη με όρους βιωσιμότητας, κοινωνικής ευημερίας και εθνικής ευθύνης για τα νησιά και τους ανθρώπους τους. Ενός πλαισίου που θα στηρίζει την δυναμική των νησιών για αύξηση του μόνιμου πληθυσμού τους υπηρετώντας έτσι και τους ευγενείς, εθνικά αποδεκτούς και κρίσιμους στόχους του δημογραφικού και της ανάπτυξης με κοινωνική ευημερία.

Πηγή: ecopress.gr