Ντίνα Σβύνου: Σε λάθος κατεύθυνση το χωροταξικό για τον τουρισμό – Αντί για ποιοτική ανάπτυξη ποσοτικοί περιορισμοί

Σοβαρές ενστά­σεις για τη φιλο­σο­φία και τη μεθο­δο­λο­γία του νέου χωρο­τα­ξι­κού πλαι­σίου για τον του­ρι­σμό δια­τυ­πώ­νει η Ντίνα Σβύνου, έμπειρη συν­δι­κα­λι­στής του Του­ρι­σμού, Εντε­ταλ­μένη Συντο­νί­στρια ΠΕ Κω – Νισύρου, μέλος ΔΣ ΠΟΞ, μέλος ΔΣ ΣΕΤΕ και με θητεία σε καίριες θέσεις του Του­ρι­σμού και της Ξενο­δο­χίας, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι παρά τις αλλαγές που έγιναν μετά τη δια­βού­λευση, η συνο­λική κατεύ­θυνση εξα­κο­λου­θεί να είναι λαν­θα­σμένη.

Στο επί­κε­ντρο της κρι­τι­κής της βρί­σκε­ται η έννοια της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας, η οποία, όπως τονίζει, δεν μπορεί να απο­τι­μά­ται μηχα­νι­στικά με απλούς αριθ­μη­τι­κούς δείκτες, όπως η ανα­λο­γία έκτασης ανά κάτοικο ή επι­σκε­πτών ανά κάτοικο.

Η ίδια σημειώ­νει ότι η φέρουσα ικα­νό­τητα είναι ένα πολύ πιο σύνθετο μέγεθος, που συν­δέ­ε­ται με τις υπο­δο­μές, τις αντοχές του προ­ο­ρι­σμού, τις δυνα­τό­τη­τες δια­χεί­ρι­σης των πιέσεων και συνο­λικά με τις πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες κάθε περιο­χής.

Όπως χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρει, «η φέρουσα ικα­νό­τητα μπορεί να υπο­λο­γι­στεί και με την κατα­νά­λωση ανά κάτοικο», φέρ­νο­ντας ως παρα­δείγ­ματα το νερό, την ενέρ­γεια, τα απορ­ρίμ­ματα, το οδικό δίκτυο κ.ά.

«Δεν είναι μόνο οι ξενο­δο­χεια­κές κλίνες που πιέζουν έναν προ­ο­ρι­σμό»

Ιδιαί­τερη αιχμή στην παρέμ­βασή της αφορά στην κατη­γο­ριο­ποί­ηση των περιο­χών και τον τρόπο με τον οποίο, κατά την άποψή της, το νέο χωρο­τα­ξικό επι­χει­ρεί να επι­βά­λει περιο­ρι­σμούς χωρίς να αξιο­λο­γεί επαρκώς όλες τις μετα­βλη­τές που επι­βα­ρύ­νουν έναν προ­ο­ρι­σμό.

Η Ντίνα Σβύνου επι­ση­μαί­νει ότι δεν είναι μόνο οι ξενο­δο­χεια­κές κλίνες που δημιουρ­γούν πίεση. Αντί­θετα, πρέπει να εξε­τά­ζε­ται το σύνολο των δρα­στη­ριο­τή­των που επη­ρε­ά­ζουν τις υπο­δο­μές, την κατα­νά­λωση πόρων, τις μετα­κι­νή­σεις, την παρα­γωγή απο­βλή­των και τη λει­τουρ­γία κάθε τοπικής κοι­νω­νίας. Η κριτική της επι­κε­ντρώ­νε­ται στο γεγονός ότι το χωρο­τα­ξικό, όπως το περι­γρά­φει, επι­χει­ρεί να κατη­γο­ριο­ποιεί περιο­χές με γενι­κούς και ορι­ζό­ντιους δείκτες, χωρίς να λαμ­βά­νει υπόψη το πλήρες φάσμα των παρα­μέ­τρων που δια­φο­ρο­ποιούν έναν προ­ο­ρι­σμό από έναν άλλο.

Ποσο­τι­κοί περιο­ρι­σμοί αντί για ποιο­τική ανά­πτυξη

Ένα από τα βασι­κό­τερα σημεία της τοπο­θέ­τη­σης είναι η αντί­θεση μεταξύ ποσο­τι­κών και ποιο­τι­κών περιο­ρι­σμών.

Η Ντίνα Σβύνου υπο­στη­ρί­ζει ότι το νέο χωρο­τα­ξικό θέτει κυρίως ποσο­τι­κούς περιο­ρι­σμούς, χωρίς όμως να ενσω­μα­τώ­νει αντί­στοιχα ποιο­τικά κρι­τή­ρια. Και δίνει ένα χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα: μία μονάδα 100 κλινών μπορεί να έχει πολύ μεγα­λύ­τερο περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα από μια άλλη μονάδα μεγα­λύ­τε­ρης δυνα­μι­κό­τη­τας, εάν λει­τουρ­γεί με τρόπο που απαιτεί μεγα­λύ­τερη κατα­νά­λωση νερού ή ενέρ­γειας, παράγει περισ­σό­τερα από­βλητα και δεν δια­θέ­τει σύγ­χρο­νες περι­βαλ­λο­ντι­κές υπο­δο­μές.

Άρα, κατά την ίδια, το να περιο­ρί­ζε­ται απλώς η ποσό­τητα δεν σημαί­νει ότι ταυ­τό­χρονα ενι­σχύ­ε­ται και η ποιό­τητα.

Η ουσία, όπως επι­ση­μαί­νει, θα ήταν να τεθούν περι­βαλ­λο­ντι­κές προ­δια­γρα­φές στην ανά­πτυξη των μονάδων, τόσο στα κύρια όσο και στα μη κύρια κατα­λύ­ματα.

Το παρά­δειγμα της κατα­νά­λω­σης πόρων

Η παρέμ­βαση ανα­δει­κνύει μια κρίσιμη διά­σταση της συζή­τη­σης για το χωρο­τα­ξικό του του­ρι­σμού: ότι η βιω­σι­μό­τητα δεν μπορεί να συν­δέ­ε­ται απο­κλει­στικά με τον αριθμό των κλινών. Η κατα­νά­λωση πόρων απο­τε­λεί εξίσου κρίσιμο παρά­γο­ντα.

Με αυτή τη λογική, μία του­ρι­στική μονάδα μπορεί να είναι πολύ περισ­σό­τερο επι­βα­ρυ­ντική για έναν προ­ο­ρι­σμό εάν:

κατα­να­λώ­νει υπερ­βο­λι­κές ποσό­τη­τες νερού,

έχει υψηλές ενερ­γεια­κές απαι­τή­σεις,

παράγει μεγα­λύ­τερο όγκο απορ­ριμ­μά­των,

επι­βα­ρύ­νει δυσα­νά­λογα το οδικό δίκτυο,

δεν δια­θέ­τει υπο­δο­μές εξοι­κο­νό­μη­σης και περι­βαλ­λο­ντι­κής δια­χεί­ρι­σης.

Η κριτική αυτή ουσια­στικά μετα­φέ­ρει το κέντρο βάρους από το «πόσα κρε­βά­τια» στο «με ποιον τρόπο λει­τουρ­γεί μια μονάδα».

Κατά των ορι­ζό­ντιων περιο­ρι­σμών

Ακόμη ένα βασικό σημείο αφορά την ορι­ζό­ντια αντι­με­τώ­πιση των περιο­ρι­σμών.

Η Ντίνα Σβύνου επι­ση­μαί­νει ότι εξα­κο­λου­θεί να υπάρχει μια ορι­ζό­ντια προ­σέγ­γιση, χωρίς να λαμ­βά­νο­νται επαρκώς υπόψη τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά του κάθε τόπου.

Κάθε προ­ο­ρι­σμός, όπως υπο­γραμ­μί­ζει, έχει δια­φο­ρε­τική:

φέρουσα ικα­νό­τητα,

υποδομή,

υδατική επάρ­κεια,

δυνα­τό­τητα δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των,

οδικό δίκτυο,

οικι­στική και του­ρι­στική πίεση,

περι­βαλ­λο­ντική ευαι­σθη­σία.

Συνεπώς, κατά την άποψή της, δεν είναι ορθό οι ίδιες γενικές ρυθ­μί­σεις να εφαρ­μό­ζο­νται με τον ίδιο τρόπο παντού.

Η ίδια θεωρεί ότι σημα­ντι­κό­τερο ρόλο θα πρέπει να έχουν οι περι­φε­ρεια­κοί χωρο­τα­ξι­κοί σχε­δια­σμοί. Συγκε­κρι­μένα, υπο­στη­ρί­ζει ότι πρέπει να έχουν τη δυνα­τό­τητα να επι­τρέ­πουν σε τοπικά ή περι­φε­ρειακά σχέδια να θέτουν πρό­σθε­τους περιο­ρι­σμούς όπου αυτό είναι ανα­γκαίο. Η λογική είναι ότι οι περιο­ρι­σμοί δεν πρέπει να εφαρ­μό­ζο­νται με μία ενιαία λογική σε όλη τη χώρα, αλλά να συν­δέ­ο­νται με τις πραγ­μα­τι­κές δυνα­τό­τη­τες και τις πραγ­μα­τι­κές πιέσεις κάθε περιο­χής.

Το χωρο­τα­ξικό ως εργα­λείο ανά­πτυ­ξης και όχι μόνο περιο­ρι­σμών

Στην παρέμ­βασή της, η Ντίνα Σβύνου δεν απορ­ρί­πτει την ανάγκη ύπαρξης χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού. Αντί­θετα, τονίζει ότι το χωρο­τα­ξικό απο­τε­λεί ζητού­μενο εδώ και χρόνια. Η ένστασή της αφορά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να σχε­δια­στεί.

Όπως υπο­γραμ­μί­ζει, το χωρο­τα­ξικό οφείλει:

να είναι σύγ­χρονο,

να προ­στα­τεύει το περι­βάλ­λον,

να οριο­θε­τεί την ανά­πτυξη,

να θέτει ποιο­τι­κές προ­δια­γρα­φές,

να περι­λαμ­βά­νει σαφείς και εφαρ­μό­σι­μες ρυθ­μί­σεις.

Το κρίσιμο, σύμφωνα με την ίδια, είναι οι περιο­ρι­σμοί να μην είναι απλώς αριθ­μη­τι­κοί και ορι­ζό­ντιοι, αλλά να αντα­πο­κρί­νο­νται στις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες βιω­σι­μό­τη­τας κάθε προ­ο­ρι­σμού.

Η ουσία της παρέμ­βα­σης

Η τοπο­θέ­τηση της Ντίνας Σβύνου έρχεται να προ­σθέ­σει ένα ακόμη σημα­ντικό επι­χεί­ρημα στη συζή­τηση για το νέο χωρο­τα­ξικό του του­ρι­σμού.

Η βασική της θέση είναι σαφής: η βιω­σι­μό­τητα δεν μπορεί να μετρά­ται μόνο με αριθ­μούς κλινών ή επι­σκε­πτών.

Ένας προ­ο­ρι­σμός μπορεί να δεχθεί δια­φο­ρε­τικά επίπεδα του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης ανάλογα με τις υπο­δο­μές του, την κατα­νά­λωση πόρων, τις περι­βαλ­λο­ντι­κές του αντοχές και την ποιό­τητα των επεν­δύ­σεων.

Γι’ αυτό και η συζή­τηση, κατά την ίδια, πρέπει να μετα­κι­νη­θεί από τους απλούς ποσο­τι­κούς «κόφτες» σε ένα μοντέλο που θα δίνει μεγα­λύ­τερη βαρύ­τητα σε περι­βαλ­λο­ντι­κές προ­δια­γρα­φές, ποιο­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά, υπο­δο­μές και τοπική εξει­δί­κευση.

Το ζητού­μενο, τελικά, δεν είναι απλώς να περιο­ρι­στεί η του­ρι­στική ανά­πτυξη, αλλά να ορι­στούν οι όροι με τους οποίους αυτή μπορεί να συνε­χι­στεί χωρίς να υπο­νο­μεύει το περι­βάλ­λον και τη λει­τουρ­γία των ίδιων των προ­ο­ρι­σμών.

Πηγή: money-tourism.gr