Ο Ρόλος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας στην Υπόθεση του Δυστυχήματος των Τεμπών

Το τραγικό δυστύ­χημα στα Τέμπη δεν ήταν απλώς μια «ανθρώ­πινη τρα­γω­δία», όπως συχνά επα­να­λαμ­βά­νε­ται στα συστη­μικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης. Ήταν η απο­τύ­πωση με τον πιο ωμό και επώδυνο τρόπο της θεσμι­κής ανε­πάρ­κειας, της τεχνι­κής αμέ­λειας και –ίσως το πιο ανη­συ­χη­τικό– της ανοχής απέ­να­ντι στη χρόνια υπο­βάθ­μιση των υπο­δο­μών, των μηχα­νι­σμών ασφα­λείας και της πολιτικής-επιστημονικής επο­πτείας τους στη χώρα μας. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, το Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδας (ΤΕΕ), ο θεσμο­θε­τη­μέ­νος τεχνι­κός σύμ­βου­λος της Πολι­τείας και του λαού, θα μπο­ρούσε –και οφείλει– να παίξει έναν καίριο ρόλο.

Από την ηχηρή αφωνία στις υλο­ποι­ή­σι­μες προ­τά­σεις -λύσεις

Το ΤΕΕ απο­τε­λεί τον θεσμικό φορέα που συγκε­ντρώ­νει την επι­στη­μο­νική τεχνο­γνω­σία την εμπει­ρία και τις ικα­νό­τη­τες  του τεχνι­κού κόσμου της χώρας. Επο­μέ­νως, δεν μπορεί να στέ­κε­ται απλώς ως θεατής μπροστά σε ένα γεγονός με τόσο έντονη τεχνική και κοι­νω­νι­κο­πο­λι­τική διά­σταση. Η απουσία του από τις πρώτες κιόλας μέρες της δημό­σιας συζή­τη­σης για τα αίτια του δυστυ­χή­μα­τος αλλά και τους τρόπους αναί­ρε­σής τους ήταν ηχηρή. Αντι­θέ­τως, θα έπρεπε να είχε ανα­λά­βει πρω­το­βου­λία για την άμεση σύσταση ανε­ξάρ­τη­της τεχνι­κής επι­τρο­πής από εξει­δι­κευ­μέ­νους μηχα­νι­κούς, που θα συνέ­τασ­σαν μια ανε­ξάρ­τητη και επι­στη­μο­νικά αναμφισβήτητη-τεκμηριωμένη τεχνική έκθεση-πραγματογνωμοσύνη για την κατά­σταση των σιδη­ρο­δρο­μι­κών υπο­δο­μών, των συστη­μά­των σημα­το­δό­τη­σης της οργά­νω­σης του έργου και των τρόπων αντι­με­τώ­πι­σης και επί­λυ­σης των παρου­σια­ζό­με­νων προ­βλη­μά­των.

Τεχνική Ευθύνη και Δημόσια Λογο­δο­σία

Το ΤΕΕ έχει τη δυνα­τό­τητα –και τη νομι­μο­ποί­ηση– ως θεσμο­θε­τη­μέ­νος Τεχνι­κός σύμ­βου­λος της Πολι­τείας, να μιλήσει τεκ­μη­ριω­μένα για ευθύνες: αν και από ποιούς υπήρξαν αδρά­νειες, ελλεί­ψεις στις μελέτες, απο­κλί­σεις από τις τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές ασφα­λείας, ή κακο­τε­χνίες που επι­ση­μάν­θη­καν εγκαί­ρως αλλά αγνο­ή­θη­καν. Επι­πλέον, μπορεί να θέσει το θέμα της εκπαί­δευ­σης και πιστο­ποί­η­σης των τεχνι­κών, μηχα­νι­κών και εργα­ζο­μέ­νων που απα­σχο­λού­νται σε κρί­σι­μες υπο­δο­μές. Πόσο συστη­μα­τικά εκπαιδεύονται-επιμορφώνονται; Υπάρ­χουν αξιό­πι­στοι μηχα­νι­σμοί πιστο­ποί­η­σης, ελέγχου όσο και ενσω­μά­τω­σης των διδαγ­μά­των­στους κανο­νι­σμούς ασφαλείας-λειτουργίας;

Ποιος ελέγχει τον ελεγκτή;

Η Τεχνική Επι­στήμη στην Υπη­ρε­σία της Κοι­νω­νίας των πολιτών

Το δυστύ­χημα των Τεμπών ανέ­δειξε και κάτι βαθύ­τερο: τη ρήξη ανάμεσα στην τεχνική επι­στήμη και την κοι­νω­νία. Οι πολίτες αντι­με­τω­πί­ζουν πλέον με καχυ­πο­ψία τους θεσμούς, ακόμα κι εκεί­νους που έχουν επι­στη­μο­νική βάση. Αν το ΤΕΕ θέλει να επα­να­κτή­σει την εμπι­στο­σύνη του συνόλου της κοι­νω­νίας, πρέπει να απο­δεί­ξει ότι δεν λει­τουρ­γεί συντε­χνιακά, αλλά με αίσθημα ευθύνης απέ­να­ντι στο ευρύ­τερο δημόσιο συμ­φέ­ρον. Πρέπει να ακου­στεί η φωνή των μηχα­νι­κών που υπη­ρε­τούν την ασφά­λεια, τη δια­φά­νεια και την επι­στη­μο­νικά τεκ­μη­ριω­μένη ορθο­λο­γι­κό­τητα.

Μια Πρόταση για το Μέλλον

Πέρα από το τι μπο­ρούσε να κάνει, τίθεται το ερώτημα τι μπορεί να κάνει από εδώ και πέρα. Το ΤΕΕ μπορεί να προ­τεί­νει τη σύσταση-θεσμοθέτηση ενός Εθνικού Μηχα­νι­σμού Ασφάλειας-Προδιαγραφών Υπο­δο­μών, στον οποίο θα συμ­με­τέ­χουν ανε­ξάρ­τη­τοι πραγ­μα­το­γνώ­μο­νες από τον τεχνικό κόσμο. Μπορεί να επι­μεί­νει στη δημιουρ­γία βάσεων δεδο­μέ­νων για την κατά­σταση των κρί­σι­μων έργων υπο­δο­μής, με ανοικτή πρό­σβαση στους πολίτες.. Μπορεί –και πρέπει– να εκπαι­δεύ­σει τα μέλη του στην ηθική της ευθύνης, δίνο­ντας έμφαση όχι μόνο στο πώς γίνεται ένα έργο, αλλά γιατί γίνεται και ποιος επω­φε­λεί­ται.

Το ΤΕΕ δεν μπορεί να είναι  ένας ουδέ­τε­ρος παρατηρητής-σχολιαστής. Είναι ένας θεσμός με κύρος, με λόγο και –κυρίως– με ευθύνη και γνώση. Και η ευθύνη αυτή, στην περί­πτωση των Τεμπών, δεν μπορεί να είναι απλώς τεχνική-επιστημονική ή απλώς ακα­δη­μαϊκή.

Είναι  άρρηκτα πολι­τική και κοι­νω­νική παρε­χο­ντας οδηγίες και -κυρίως- απο­δε­κτές λύσεις.

Δημή­τρης Π. Παρασός

Αρχι­τέ­κτων Α.Π.Θ