Αρθρο του Δημήτρη Κρητικού για την επέτειο της  25ης Μαρτίου 1821

“Η επέ­τειος των 200 χρόνων ας γίνει η αρχή για μία νέα εκσυγ­χρο­νι­στική επα­νά­σταση”

Φέτος συμπλη­ρώ­νο­νται 200 χρόνια από τη μεγάλη επέτειο της Εθνικής μας Παλιγ­γε­νε­σίας. Το 1821 ένα αρχαίο έθνος, παρά την αρνη­τική εξω­τε­ρική συγκυ­ρία, δημιούρ­γησε ελεύ­θερο, ανε­ξάρ­τητο εθνικό κράτος και συνέ­χισε τη δια­χρο­νική του πορεία, χωρίς να χάσει πίστη, γλώσσα, ταυ­τό­τητα και συνεί­δηση της ιστο­ρίας του. Τότε μπήκαν τα θεμέλια σύν­δε­σης της Ελλάδας με τη Δύση και σήμερα είμαστε μεταξύ των λαών της σύγ­χρο­νης Ευρώπης και του κόσμου.

Στις 25 Μαρτίου γιορ­τά­ζουμε δυο Θαύματα: Το θείο Θαύμα Του Ευαγ­γε­λι­σμού της Θεο­τό­κου και το Ελλη­νι­κόν Θαύμα της Επα­να­στά­σεως του 21. «Η πατρίδα του κάθε ανθρώ­που και η θρη­σκεία είναι το παν” έλεγε ο Μακρυ­γιάν­νης. Πατρός τε και μητρός τε και των άλλων απάντων, τιμιό­τε­ρον και οσιό­τε­ρον και σεμνό­τε­ρον εστίν η Πατρίς έλεγε ο Σωκρά­της. Κινού­μα­στε λοιπόν μέσα σε αυτό το δίπτυχο.

Θεωρώ σκόπιμο να ανα­φερθώ εν συντο­μία στο οικο­νο­μικό, πνευ­μα­τικό και πολι­τικό πεδίο του προ­ε­πα­να­στα­τι­κού Ελλη­νι­κού Έθνους και τούτο για να δια­φα­νεί όσο είναι δυνατόν για ποιους λόγους πέτυχε η Επα­νά­σταση του 1821.

Την περίοδο 1669-1821 και πάλι έχουμε επα­να­στα­τικά κινή­ματα τα οποία δεν είχαν αίσιο τέλος. Όμως είχαμε μια πραγ­μα­τική κοσμο­γο­νία, στην οικο­νο­μία, στην κοι­νω­νία σε ιδε­ο­λο­γικό και πνευ­μα­τικό επίπεδο, στην παιδεία, στην πολι­τική. Τον 18οαιώνα συντε­λεί­ται ένα οικο­νο­μικό θαύμα. Οι δρόμοι του Εμπο­ρίου γίνο­νται και δρόμοι των Ιδεών.

Οι Έλληνες της δια­σπο­ράς κατά μίμηση του Ευρω­παϊ­κού δια­φω­τι­σμού συμ­βάλ­λουν στη δημιουρ­γία του Ελλη­νι­κού δια­φω­τι­σμού. Μεγάλα ονόματα όπως οι Βούλ­γα­ρης, Κούμας, Μοι­σιό­δα­κας, στέ­κο­νται δίπλα στους μεγά­λους Γάλλους Δια­φω­τι­στές. Συν­δέ­ουν τον εθνικό βίο των Ελλήνων της Τουρ­κο­κρα­τίας με τους προ­γό­νους. Ανα­θερ­μαί­νουν τον πόθο για την ελευ­θε­ρία, την καλ­λιέρ­γεια της φυσικής τάσης του λαού για μάθηση. Συμ­βάλ­λουν στην ανά­πτυξη των ελλη­νι­κών γραμ­μά­των στις παροι­κίες του ελλη­νι­σμού, και την επι­κρά­τεια του ελλη­νι­κού έθνους. Δημιουρ­γού­νται ξακου­στές σχολές, τυπο­γρα­φεία εκδο­τι­κοί οίκοι, Ακα­δη­μίες: Ελλη­νική Σχολή( 1593-1962) και το Φλαγ­γιανό Γυμνά­σιο (1664-1797),εκδο­τι­κοί οίκοι, ,Μαρ­κιανή Βιβλιο­θήκη, το ελλη­νικό κολέγιο της Ρώμης (1577) ΡΩΜΗ, το κολέγιο του Κατ­τού­νιου 17ος αιών ΠΑΔΟΒΑ και Σχολές ξακου­στές στον Ελλα­δικό χώρο:, Άρτα, Μέτσοβο Καστο­ριά, Κοζάνη, Σιά­τι­στα, Αθήνα, Αμπε­λά­κια, Πάτμος, Χίος, Δημη­τσάνα, Σμύρνη, Κων­στα­ντι­νού­πολη, Ηγε­μο­νίες. Μέσα σε αυτό το οικο­νο­μικο πνευματικό-πολιτικό πλαίσιο ανα­τρέ­φο­νται σπου­δαίοι πολι­τι­κοί και πνευ­μα­τι­κοί ηγέτες όπως Ρήγας Φεραίος, Αδα­μά­ντιος Κοραής, Ιωάννης Καπο­δί­στριας ο Άγιος της πολι­τι­κής και ο μεγα­λύ­τε­ρος Έλληνας Διπλω­μά­της. Όλες οι ελλη­νι­κές κοι­νό­τη­τες γίνο­νται οικο­νο­μικά και πολι­τι­στικά κέντρα, που μέσω των ιδεών του δια­φω­τι­σμού προ­ά­γουν την ιδέα μιας καθο­λι­κής Επα­νά­στα­σης. Ιδρύ­θη­καν σε όλες τις ελλη­νι­κές κοι­νό­τη­τες επα­να­στα­τι­κές οργα­νώ­σεις στο τέλος του 18ου αιώνα, όπου πρυ­τα­νεύ­ουν οι ιδέες: αδελφότης- Ισότης- Ελευ­θε­ρία, και προ­ε­τοι­μά­ζε­ται το έδαφος για τη δημιουρ­γία και την επι­τυ­χία του έργου της Φιλικής Εται­ρίας.

Η νέα αστική τάξη συνέ­βαλε όχι μόνο οικο­νο­μικά, αλλά και ιδε­ο­λο­γικά, αφού στάθηκε ο πρω­τερ­γά­της της αφύ­πνι­σης της εθνικής συνεί­δη­σης του υπό­δου­λου ελλη­νι­κού έθνους. Και το κυριό­τερο είναι ότι συνέ­βαλλε στη μετα­στροφή της ευρω­παϊ­κής κοινής γνώμης, υπέρ βέβαια των αγω­νι­ζο­μέ­νων για την ελευ­θε­ρία τους Ελλήνων. Μέχρι τότε οι ευρω­παϊ­κοί λαοί είχαν την άριστη γνώμη για τους Αρχαί­ους Έλληνες και τη χεί­ρι­στη για τους Νεο­έλ­λη­νες. Έτσι για πρώτη φορά δια­φο­ρο­ποιεί­ται η εξω­τε­ρική πολι­τική των Μεγάλων δυνά­μεων έναντι των λαών που επα­να­στα­τούν.

Αυτή η τερά­στια και πρω­το­φα­νής οικο­νο­μική ανά­πτυξη επέ­δρασε πρώτα, πρώτα θετικά στην καλ­λιέρ­γεια της παι­δείας του αγω­νι­ζό­με­νου έθνους. Όλη αυτή η πνευ­μα­τική ανά­πτυξη δεν είχε άλλο σκοπό παρά την προ­ε­τοι­μα­σία της Επα­νά­στα­σης. Το οικο­νο­μικό θαύμα οδήγησε στην πνευ­μα­τική ανα­γέν­νηση και αυτή με τη σειρά της στην ενί­σχυση του δημο­κρα­τι­κού φρο­νή­μα­τος των πολιτών, δηλαδή στην ισχυ­ρο­ποί­ηση της δημο­κρα­τίας, όπου ήταν δυνατόν να εφαρ­μο­στεί.

Και ας μην λησμο­νούμε το ρόλο των Aγωνιστών! Η ανδρεία των Ελλήνων είναι δεδο­μένη. Το θαύμα επε­τεύ­χθη χάριν της ενό­τη­τος. Και την ενότητα όλων των δυνά­μεων που συνέ­βα­λαν στο ξεση­κωμό και στην ευόδωση της Επα­νά­στα­σης, τη συμ­βο­λί­ζει περισ­σό­τερο από κάθε άλλον, ένα πρόσωπο-όλοι μαζί- ο Γέρος του Μοριά, ο πατριώ­της όλων των Ελλήνων, και το πρότυπο του αγω­νι­στή όλου του κόσμου, ο Θεό­δω­ρος Κολο­κο­τρώ­νης, ο Θοδω­ρά­κης, όπως του άρεσε να τον απο­κα­λούν.

Ενότητα σε όλα τα επίπεδα, ενότητα που θριάμ­βευσε, και όταν κατε­λύθη είχαμε ολέθρια απο­τε­λέ­σματα, ενότητα που έχουμε ανάγκη περισ­σό­τερο από κάθε άλλη φορά σήμερα. Ήταν πλήθος οι μορφές των ηρώων. Θα σταθώ ειδικά στον Κανάρη. Όταν τον ρώτησαν πως τόλμησε να μπει στο Λιμάνι που ήταν αγκυ­ρο­βο­λη­μέ­νος ο τουρ­κι­κός στόλος και να πλη­σιά­σει τη ναυαρ­χίδα του ,απή­ντησε: Εκείνο το πρωί είπα στον εαυτό μου, Κων­στα­ντή σήμερα πρέπει να πεθά­νεις. Οι ήρωες μόνο θυσιά­ζο­νται. Και δε σπρώ­χνουν και φυσικά δε σπρώ­χνο­νται όπως θέλησαν να μας διδά­ξουν κάποιοι μέσα σε εισα­γω­γικά σπου­δα­σμέ­νοι των καιρών μας.!

Κάτω από αυτές τις συν­θή­κες η επα­νά­σταση του 21 ήταν κατα­δι­κα­σμένη όχι να απο­τύ­χει, αλλά να επι­τύ­χει και πέτυχε. Λάθη δεν έγιναν; Πολλά. Δύο εμφύ­λιοι πόλεμοι. Ο Κολο­κο­τρώ­νης φυλα­κί­σθηκε. Η φτώχεια πολλών αγω­νι­στών. Ο Νικη­τα­ράς πέθανε ζητια­νεύ­ο­ντας. Ας θυμη­θούμε τα λόγια του Μακρυ­γιάννη. Τούτη όμως την ώρα δε μετράμε τις απώ­λειες, αλλά αυτά που κερ­δί­σαμε. Γιατι όλα αυτά Δάσκαλε; Γιατί Σήμερα το ζητού­μενο είναι το τρίτο θαύμα. Είναι εφικτό; ΝΑΙ. Με Πίστη και Αγώνα και Μνήμη και Ομο­ψυ­χία. «Oτι τούτην την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί κι αμαθείς και πλού­σιοι και φτωχοί και πολι­τι­κοί και στρα­τιω­τι­κοί και οι πλέον μικρό­τε­ροι άνθρω­ποι. Όσοι αγω­νι­στή­κα­μεν, ανα­λό­γως ο καθείς, έχομεν να ζήσωμεν εδώ. Το λοιπόν δου­λέ­ψα­μεν όλοι μαζί, να την φυλάμεν κι όλοι μαζί και να μη λέγη ούτε ο δυνατός “εγώ”, ούτε ο αδύ­να­τος. Ξέρετε πότε να λέγη ο καθείς εγώ; Όταν αγω­νι­στή μόνος του και φκειάση, ή χαλάση να λέγη εγώ. Όταν όμως αγω­νί­ζο­νται πολλοί και φκειά­νουν, τότε

να λένε “εμείς”. Είμαστε εις το εμείς κι όχι εις το “εγώ”. Και εις το εξής να μάθωμεν γνώση, αν θέλωμεν να φκειά­σω­μεν χωριόν, να ζήσωμεν όλοι μαζί».

O λόγος του ας γίνει εφαλ­τή­ριο για το αύριο που οφεί­λουμε να αγω­νι­στούμε για να είναι καλύ­τερο από το χθες.

Η επέ­τειος των 200 χρόνων προ­σφέ­ρε­ται για απο­λο­γι­σμό όσων έγιναν από τότε, προ­σφέ­ρε­ται όμως παράλ­ληλα για ορα­μα­τι­σμό της μελ­λο­ντι­κής πορείας του έθνους. Οφεί­λουμε να τιμή­σουμε την επέτειο, να ανα­δεί­ξουμε την ιστορία μας που αφήνει μια παρα­κα­τα­θήκη για το μέλλον, να αξιο­λο­γή­σουμε αυτά που πετύ­χαμε, να ανα­γνω­ρί­σουμε τα λάθη μας αλλά συγ­χρό­νως να ξεκι­νή­σουμε μια νέα εκσυγ­χρο­νι­στική επα­νά­σταση, να μετα­τρέ­ψουμε την ιστορία μας σε ευρη­μα­τι­κό­τητα και ορμή για το μέλλον, να ψάξουμε το και­νούρ­γιο.

Να συν­δέ­σουμε το παρελ­θόν με το μέλλον και να του δώσουμε ανα­πτυ­ξιακή διά­σταση. ΄Ετσι το 2021 μπορεί να είναι μια αφε­τη­ρία για να πετύ­χουμε μια νέα παλιγ­γε­νε­σία και όχι μόνο μια ευκαι­ρία για ανά­μνηση του παρελ­θό­ντος.

Δημή­τρης Γ. Κρη­τι­κός

Γιατρός πνευ­μο­νο­λό­γος

Επι­κε­φα­λής παρά­τα­ξης «Ρόδος Αξιών»

Πρώην Δήμαρ­χος Καμεί­ρου Ρόδου