Πόσο απέδωσαν τα μέτρα για το φθηνότερο καλάθι νοικοκυριού: Με 850 προϊόντα η εθνική συμφωνία μείωσης τιμών στα σούπερ μάρκετ

Το πραγ­μα­τικό παζάρι για τις τιμές στα ράφια βρί­σκε­ται τώρα σε εξέλιξη. Σαράντα επτά επι­χει­ρή­σεις έχουν ήδη κατα­θέ­σει τις πρώτες ολο­κλη­ρω­μέ­νες προ­τά­σεις τους για την Εθνική Συμ­φω­νία Μείωσης Τιμών, οι οποίες καλύ­πτουν περισ­σό­τε­ρους από 620 κωδι­κούς προ­ϊ­ό­ντων. Στη δια­δι­κα­σία προ­στέ­θη­καν πλέον και 130 κωδικοί σχο­λι­κών ειδών, καθώς και περίπου 100 κωδικοί προ­ϊ­ό­ντων ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας (private label) των αλυ­σί­δων σούπερ μάρκετ, ανε­βά­ζο­ντας τον συνο­λικό αριθμό των προ­ϊ­ό­ντων που βρί­σκο­νται στο τραπέζι της δια­πραγ­μά­τευ­σης στους περίπου 850. Παρά τη σημα­ντική πρόοδο, οι τελικές λίστες παρα­μέ­νουν ανοι­κτές, καθώς οι δια­βου­λεύ­σεις συνε­χί­ζο­νται.

Πίσω από τις κλει­στές πόρτες της Ανε­ξάρ­τη­της Αρχής Επο­πτείας της Αγοράς και Προ­στα­σίας του Κατα­να­λωτή εξε­λίσ­σε­ται ένας καθη­με­ρι­νός κύκλος δια­βου­λεύ­σεων με τις βιο­μη­χα­νίες και τις αλυ­σί­δες σούπερ μάρκετ, όπου προ­ϊ­ό­ντα προ­στί­θε­νται ή απο­σύ­ρο­νται, ποσοστά μειώ­σεων επα­νε­ξε­τά­ζο­νται και νέες προ­τά­σεις κατα­τί­θε­νται σχεδόν καθη­με­ρινά. «Το επόμενο διά­στημα θα παιχτεί ένα πόκερ για δεινούς παίκτες», λέει πρόσωπο με άμεση γνώση της δια­δι­κα­σίας.

Ανάμεσα στους συμ­με­τέ­χο­ντες βρί­σκο­νται αρκετές πολυ­ε­θνι­κές, ενώ οι προ­τά­σεις καλύ­πτουν πλέον σχεδόν το σύνολο των κατη­γο­ριών που έχουν εντα­χθεί στην πρω­το­βου­λία: από τα νωπά κρέατα και τα γαλα­κτο­κο­μικά έως το ψωμί, τα ζυμα­ρικά, το ρύζι, τα όσπρια, τα φυτικά έλαια, τα βρεφικά προ­ϊ­ό­ντα, τα είδη πρωινού, τα σοκο­λα­τοειδή, τα ανα­ψυ­κτικά, τα καθα­ρι­στικά και τα είδη προ­σω­πι­κής υγιει­νής.

Πάντως, ενώ το θεσμικό πλαίσιο προ­βλέ­πει μειώ­σεις από 5% έως 15% στα νωπά κρέατα και από 5% έως 20% στις υπό­λοι­πες κατη­γο­ρίες, οι πρώτες προ­τά­σεις που έχουν κατα­τε­θεί κινού­νται, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, αισθητά χαμη­λό­τερα. Η πλειο­νό­τητά τους συγκε­ντρώ­νε­ται στην περιοχή του 5%-10%, με το ενδια­φέ­ρον να στρέ­φε­ται πλέον στο κατά πόσο οι αλυ­σί­δες σούπερ μάρκετ θα επι­λέ­ξουν στην τελική ευθεία των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων να «βάλουν πλάτη» σε επι­λεγ­μέ­νους κωδι­κούς, ενι­σχύ­ο­ντας τις εκπτώ­σεις ώστε το απο­τέ­λε­σμα να γίνει πιο αισθητό στο καλάθι του κατα­να­λωτή.

Ξεχω­ρι­στό ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει η συμ­με­τοχή περίπου 100 προ­ϊ­ό­ντων ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας των αλυ­σί­δων σούπερ μάρκετ. Στις συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες οι ίδιες οι αλυ­σί­δες έχουν μεγα­λύ­τερη ευχέ­ρεια να δια­μορ­φώ­σουν την τελική τιμο­λο­γιακή πολι­τική και να προ­σφέ­ρουν πιο αντα­γω­νι­στι­κές τιμές, γεγονός που θα μπο­ρούσε να ενι­σχύ­σει ακόμη περισ­σό­τερο το τελικό όφελος για τον κατα­να­λωτή.

Η παρά­ταση που δόθηκε στις δια­βου­λεύ­σεις φαί­νε­ται ήδη να απο­δί­δει καρπούς. Στο διά­στημα που μεσο­λά­βησε αυξή­θηκε σημα­ντικά ο αριθμός των προ­ϊ­ό­ντων που συμ­με­τέ­χουν στην πρω­το­βου­λία, ενώ για πρώτη φορά εντά­χθη­καν τα σχολικά είδη και οι κωδικοί ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας των σούπερ μάρκετ, διευ­ρύ­νο­ντας αισθητά το απο­τύ­πωμα της συμ­φω­νίας πριν από την ορι­στι­κο­ποί­ηση των τελικών λιστών. Στόχος είναι να δια­μορ­φω­θεί ένα τελικό πακέτο που θα έχει ουσια­στικό απο­τύ­πωμα στην καθη­με­ρι­νό­τητα των νοι­κο­κυ­ριών.

Οι πρώτες ενδεί­ξεις

Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις εξε­λίσ­σο­νται την ώρα που οι πρώτοι δείκτες της αγοράς αρχί­ζουν να κατα­γρά­φουν μια συγκρα­τη­μένη απο­κλι­μά­κωση στις τιμές των τρο­φί­μων, χωρίς όμως να έχει εξα­λει­φθεί η αβε­βαιό­τητα για τους επό­με­νους μήνες. Μετά τις προ­κα­ταρ­κτι­κές εκτι­μή­σεις της Eurostat, που κατέ­γρα­ψαν τον Ιούλιο την πρώτη μηνιαία υπο­χώ­ρηση των τιμών των τρο­φί­μων στην Ελλάδα έπειτα από 19 μήνες, και η μηνιαία έρευνα του ΙΕΛΚΑ εμφά­νισε αρνη­τικό πρόσημο στις τιμές των οργα­νω­μέ­νων σούπερ μάρκετ.

Συγκε­κρι­μένα, ο δείκτης του ΙΕΛΚΑ δια­μορ­φώ­θηκε στο -0,47% τον Ιούλιο σε σχέση με τον αντί­στοιχο μήνα του 2025, έναντι +0,39% τον Ιούνιο, ενώ σε μηνιαία βάση οι τιμές υπο­χώ­ρη­σαν κατά 0,77%. Παράλ­ληλα, ο κυλιό­με­νος δωδε­κά­μη­νος δείκτης επι­βρα­δύν­θηκε στο +1,37% από +1,56%, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τη βελ­τί­ωση της εικόνας στο οργα­νω­μένο λια­νε­μπό­ριο.

Η γενι­κό­τερη αυτή εικόνα, ωστόσο, δεν σημαί­νει ότι η ακρί­βεια έχει υπο­χω­ρή­σει σε όλες τις επι­μέ­ρους κατη­γο­ρίες. Η νέα έρευνα του ΙΕΛΚΑ δείχνει ότι στα ράφια των σούπερ μάρκετ οι μεγα­λύ­τε­ρες μειώ­σεις τον Ιούλιο κατα­γρά­φη­καν στα φρέσκα φρούτα και λαχα­νικά (-6,97%), στις τροφές για κατοι­κί­δια (-5,21%), στις νωπές και κατε­ψυγ­μέ­νες ζύμες (-4,27%), στα είδη πρωινού και τα ροφή­ματα (-1,98%) και στα τυρο­κο­μικά (-1,69%). Στον αντί­ποδα, ανοδικά συνέ­χι­σαν να κινού­νται τα έτοιμα γεύματα (+3,75%), τα νερά, τα ανα­ψυ­κτικά και οι χυμοί (+3,26%), τα αυγά, τα βούτυρα και οι ζωμοί (+2,99%), οι ξηροί καρποί (+2,79%) και τα αλλα­ντικά (+2,71%). Η εικόνα αυτή συμπλη­ρώ­νει -και δεν αναιρεί- τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ, καθώς οι δύο δείκτες απο­τυ­πώ­νουν δια­φο­ρε­τι­κές πλευρές της αγοράς.

Τα στοι­χεία αυτά αξιο­ποιούν ήδη κύκλοι του υπουρ­γείου Ανά­πτυ­ξης, οι οποίοι θεωρούν ότι ενι­σχύ­ουν την εκτί­μηση πως αρχίζει να απο­δί­δει η συνα­ντί­ληψη που δια­μορ­φώ­θηκε μεταξύ κυβέρ­νη­σης, βιο­μη­χα­νίας τρο­φί­μων, προ­μη­θευ­τών και οργα­νω­μέ­νου λια­νε­μπο­ρίου για το πάγωμα των τιμών κατά το δίμηνο Ιουλίου – Αυγού­στου και, στη συνέ­χεια, για την εφαρ­μογή της Εθνικής Πρω­το­βου­λίας Μείωσης Τιμών από τις 31 Αυγού­στου. Όπως επι­ση­μαί­νουν, η πρω­το­βου­λία δρο­μο­λο­γή­θηκε στα τέλη Ιουνίου, μετά τη σύσκεψη υπό τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη στο Μέγαρο Μαξίμου, ενώ ακο­λού­θη­σαν οι δια­βου­λεύ­σεις του υπουρ­γού Ανά­πτυ­ξης Τάκη Θεο­δω­ρι­κά­κου με εκπρο­σώ­πους της βιο­μη­χα­νίας, των προ­μη­θευ­τών και του οργα­νω­μέ­νου λια­νε­μπο­ρίου. Σημειώ­νουν ακόμη ότι το Υπουρ­γείο Ανά­πτυ­ξης παρα­κο­λου­θεί σε συνεχή βάση τη δια­μόρ­φωση των τιμών μέσω της ενη­μέ­ρω­σης που λαμ­βά­νει από τη διοι­κή­τρια της Ανε­ξάρ­τη­της Αρχής Επο­πτείας της Αγοράς και Προ­στα­σίας του Κατα­να­λωτή Δέσποινα Τσαγ­γάρη.

Από την πλευρά του, πάντως, το ΙΕΛΚΑ απο­δί­δει τη συγκρά­τηση των τιμών σε ένα ευρύ­τερο σύνολο παρα­γό­ντων, όπως η ομα­λο­ποί­ηση της αγοράς, η απο­κλι­μά­κωση των τιμών παρα­γω­γού σε ορι­σμέ­νες κατη­γο­ρίες, οι οικο­νο­μίες κλί­μα­κας των μεγάλων αλυ­σί­δων, η αυξη­μένη συμ­με­τοχή των προ­ϊ­ό­ντων ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας, αλλά και οι ευνοϊ­κές και­ρι­κές συν­θή­κες που συνέ­βα­λαν στη σημα­ντική πτώση των τιμών στα φρέσκα φρούτα και λαχα­νικά.

Η ίδια εικόνα εξηγεί γιατί η κυβέρ­νηση δεν επέλεξε μια ορι­ζό­ντια παρέμ­βαση στις τιμές. Αντί­θετα επέλεξε να εστιά­σει σε κατη­γο­ρίες προ­ϊ­ό­ντων με υψηλή συχνό­τητα αγοράς και μεγάλη συμ­με­τοχή στον οικο­γε­νειακό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, όπου ακόμη και σχετικά μικρές μειώ­σεις μπορούν να γίνουν αισθη­τές στην καθη­με­ρι­νό­τητα των νοι­κο­κυ­ριών.

Χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τερο παρά­δειγμα απο­τε­λούν τα νωπά κρέατα. Η συμ­φω­νία προ­βλέ­πει μειώ­σεις από 5% έως 15% σε μοσχάρι, χοιρινό και που­λε­ρικά, την ώρα που τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ δεί­χνουν ότι το μοσχάρι εξα­κο­λου­θεί να κατα­γρά­φει μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες ετήσιες αυξή­σεις τιμών, της τάξης του 15,6%, ενώ ανοδικά κινεί­ται και το χοιρινό. Αντί­στοιχα, στη συμ­φω­νία περι­λαμ­βά­νο­νται και άλλες βασικές κατη­γο­ρίες, όπως τα γαλα­κτο­κο­μικά, τα ζυμα­ρικά, το ρύζι, τα όσπρια, τα φυτικά έλαια, τα είδη προ­σω­πι­κής υγιει­νής και τα καθα­ρι­στικά, δηλαδή προ­ϊ­ό­ντα με υψηλή συμ­με­τοχή στις καθη­με­ρι­νές αγορές των νοι­κο­κυ­ριών.

Το αν αυτή η στρα­τη­γική θα απο­δώ­σει, θα φανεί μετά τις 31 Αυγού­στου. Όχι μόνο από τον αριθμό των προ­ϊ­ό­ντων που θα φέρουν την ειδική σήμανση στα ράφια, αλλά κυρίως από το αν οι εθε­λο­ντι­κές μειώ­σεις θα απο­δει­χθούν αρκετές ώστε να δια­τη­ρή­σουν τη θετική τάση που κατα­γρά­φηκε τον Ιούλιο, σε ένα διεθνές περι­βάλ­λον που εξα­κο­λου­θεί να χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από έντονη γεω­πο­λι­τική αβε­βαιό­τητα και τον κίνδυνο νέων πιέσεων στο ενερ­γειακό κόστος, στις μετα­φο­ρές και στις πρώτες ύλες.

Πηγή: protothema.gr