Πυρκαγιές: Πώς τα σκουπίδια μπορούν να γίνουν η σπίθα μιας μεγάλης καταστροφής στα νησιά

Η μεγάλη πυρ­κα­γιά που εκδη­λώ­θηκε στον Χώρο Υγειο­νο­μι­κής Ταφής Απορ­ριμ­μά­των της Πάρου επα­νέ­φερε στο προ­σκή­νιο ένα πρό­βλημα που δεν περιο­ρί­ζε­ται σε ένα μόνο νησί. Τα τελευ­ταία χρόνια έχουν κατα­γρα­φεί στην Ελλάδα επα­νει­λημ­μέ­νες πυρ­κα­γιές σε ΧΥΤΑ, ΧΥΤΥ, εγκα­τα­στά­σεις επε­ξερ­γα­σίας απο­βλή­των, χώρους απο­θή­κευ­σης ανα­κυ­κλώ­σι­μων και παλιές ή άτυπες χωμα­τε­ρές.

Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις οι φλόγες περιο­ρί­στη­καν μέσα στις εγκα­τα­τα­στά­σεις. Σε άλλες, όμως, πέρασαν στη γύρω βλά­στηση και εξε­λί­χθη­καν σε ευρύ­τε­ρες πυρ­κα­γιές, με τις ισχυρές καλο­και­ρι­νές θερ­μο­κρα­σίες και τους ανέμους να πολ­λα­πλα­σιά­ζουν τον κίνδυνο.

Η συσ­σώ­ρευση εύφλε­κτων υλικών, όπως πλα­στικά, χαρτί, ξύλα, στρώ­ματα, ελα­στικά και κλαδιά, αλλά και η παρου­σία βιο­α­ε­ρίου από την απο­σύν­θεση των οργα­νι­κών απο­βλή­των δημιουρ­γούν ένα ιδιαί­τερα σύνθετο περι­βάλ­λον. Μία φωτιά σε χώρο απορ­ριμ­μά­των δεν είναι μόνο δύσκολη στην κατά­σβεση. Μπορεί να προ­κα­λέ­σει παρα­τε­τα­μένη καύση, πυκνό και τοξικό καπνό, ρύπανση του εδάφους και των υδάτων και, υπό ορι­σμέ­νες συν­θή­κες, να λει­τουρ­γή­σει ως αφε­τη­ρία πυρ­κα­γιάς στη γύρω φυσική έκταση.

Πάρος 2026: Από τον ΧΥΤΑ στη γύρω βλά­στηση

Η περί­πτωση της Πάρου απο­τε­λεί μία από τις πλέον χαρα­κτη­ρι­στι­κές συν­δέ­σεις πυρ­κα­γιάς και απορ­ριμ­μά­των. Η φωτιά εκδη­λώ­θηκε στις 28 Ιουλίου 2026 μέσα στον ΧΥΤΑ της περιο­χής Καμπί και επε­κτά­θηκε γρήγορα σε παρα­κεί­μενη έκταση με χαμηλή βλά­στηση. Οι εικόνες από το σημείο έδειξαν μεγά­λους όγκους απορ­ριμ­μά­των, ενώ η ταχύ­τητα εξά­πλω­σης οδήγησε σε ισχυρή κινη­το­ποί­ηση των πυρο­σβε­στι­κών δυνά­μεων.

Τα υλικά στον χώρο (ανα­κυ­κλώ­σιμα, χαρτικά, κλαδιά, άλλα απορ­ρίμ­ματα) φέρεται να λει­τούρ­γη­σαν ως προ­σά­ναμμα, συμ­βάλ­λο­ντας στην ταχύ­τερη εκδή­λωση και εξά­πλωση της φωτιάς. Η υπόθεση ανέ­δειξε επίσης τη σχέση μεταξύ της έντονης του­ρι­στι­κής πίεσης και των ανε­παρ­κών υπο­δο­μών. Ο χώρος υγειο­νο­μι­κής ταφής της Πάρου είχε περι­γρα­φεί σε σχετικά έγγραφα ως κορε­σμέ­νος ήδη από το 2022, ενώ η διακοπή λει­τουρ­γίας της τοπικής μονάδας δια­λο­γής ανα­κυ­κλώ­σι­μων τον Απρίλιο του 2026 είχε οδη­γή­σει σε περαι­τέρω συσ­σώ­ρευση υλικών κοντά στον ΧΥΤΑ.

Λέσβος 2026: Η φωτιά που ξεκί­νησε από την παλιά χωμα­τερή

Η πυρ­κα­γιά στο Πλωμάρι της Λέσβου, στα τέλη Ιουλίου του 2026, ανα­φέρ­θηκε ότι ξεκί­νησε από την παλιά χωμα­τερή πάνω από τις Μηλιές και στη συνέ­χεια εξε­λί­χθηκε σε δύο δια­φο­ρε­τικά μέτωπα.

Το ένα κινή­θηκε προς το Πλωμάρι, τον Άγιο Ισίδωρο, την Πλαγιά και τα Τρίγωνα και το δεύτερο προς την ορεινή περιοχή του Αγίου Αντω­νίου. Οι άνεμοι έφθαναν τα 7 μποφόρ, εκδό­θη­καν μηνύ­ματα του 112 και απο­φα­σί­στηκε προ­λη­πτική απο­μά­κρυνση κατοί­κων από περιο­χές που βρί­σκο­νταν κοντά στα μέτωπα.

Η Λέσβος απο­τε­λεί σαφές παρά­δειγμα του τρόπου με τον οποίο μία παλιά χωμα­τερή, ακόμη και εάν δεν απο­τε­λεί πλέον τον επίσημο χώρο διά­θε­σης απορ­ριμ­μά­των, μπορεί να παρα­μεί­νει ενεργή εστία κιν­δύ­νου. Υπο­λείμ­ματα σκου­πι­διών, θαμμένα εύφλε­κτα υλικά και ανε­ξέ­λεγ­κτη βλά­στηση μπορούν να συν­θέ­σουν ένα πεδίο στο οποίο μία αρχική εστία περνά γρήγορα στη γύρω έκταση.

Ζάκυν­θος: Τρία περι­στα­τικά σε τρία χρόνια

Η Ζάκυν­θος κατα­γρά­φει μία από τις πιο επί­μο­νες ακο­λου­θίες πυρ­κα­γιών σε χώρους απορ­ριμ­μά­των. Τον Μάιο του 2023 ξέσπασε φωτιά δίπλα στο αερο­δρό­μιο του νησιού, στο αμα­ξο­στά­σιο του αρμό­διου φορέα δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των. Στον χώρο είχαν συγκε­ντρω­θεί επί χρόνια ογκώδη αντι­κεί­μενα και εύφλε­κτα υλικά, όπως στρώ­ματα, κου­φώ­ματα, έπιπλα, λάστιχα, πλα­στικά και ξύλα.

Τον Απρίλιο του 2025 εκδη­λώ­θηκε νέα πυρ­κα­γιά στον χώρο δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των του Λίβα, κοντά στην κοι­νό­τητα Γυρίου. Η φωτιά έκαιγε μέσα στο κύτταρο του ΧΥΤΑ και για την αντι­με­τώ­πισή της χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν, εκτός από τις πυρο­σβε­στι­κές δυνά­μεις, υδρο­φό­ρες και μηχα­νή­ματα έργου της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης.

Τον Ιούνιο του 2026 σημειώ­θηκε και τρίτο περι­στα­τικό στον ίδιο χώρο στην ορεινή Ζάκυνθο. Η φωτιά εκδη­λώ­θηκε το βράδυ της 16ης Ιουνίου μέσα στην εγκα­τά­σταση δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των του Λίβα.

Οι επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες φωτιές στη Ζάκυνθο δεί­χνουν ότι το πρό­βλημα δεν αφορά μόνο τους παλιούς ΧΑΔΑ. Αφορά και οργα­νω­μέ­νες ή μετα­βα­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις στις οποίες η υπερ­συσ­σώ­ρευση απο­βλή­των, η ανε­παρ­κής κάλυψη, ο ελλιπής δια­χω­ρι­σμός υλικών και η απουσία απο­τε­λε­σμα­τι­κής πυρο­προ­στα­σίας μπορούν να δημιουρ­γή­σουν σοβαρό κίνδυνο.

Κεφα­λο­νιά 2020: Πυρ­κα­γιά στον ΧΥΤΥ και έλεγχοι για την ρύπανση

Τον Σεπτέμ­βριο του 2020 πυρ­κα­γιά στον ΧΥΤΥ Κεφα­λο­νιάς προ­κά­λεσε έντονη ανη­συ­χία για τις επι­πτώ­σεις του καπνού και της καύσης απο­βλή­των στη δημόσια υγεία και το περι­βάλ­λον.

Μετά το περι­στα­τικό, η Περι­φέ­ρεια Ιονίων Νήσων ζήτησε τη συν­δρομή του ΕΚΕΦΕ «Δημό­κρι­τος». Τοπο­θε­τή­θηκε ειδικός εξο­πλι­σμός για τη συλλογή δειγ­μά­των και τη μέτρηση ατμο­σφαι­ρι­κών ρύπων σε κατάλ­ληλα σημεία του νησιού. Προ­βλέ­φθηκε, επίσης, να επα­να­λη­φθούν οι μετρή­σεις και να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν έλεγχοι στον κτη­νο­τρο­φικό τομέα, στα φυτά, στα ζώα και στην ελαιο­πα­ρα­γωγή, ώστε να εντο­πι­στεί ενδε­χό­μενη μετα­φορά ρύπων μέσω της τρο­φι­κής αλυ­σί­δας.

Η συγκε­κρι­μένη περί­πτωση είναι ιδιαί­τερα σημα­ντική, επειδή δεν περιο­ρί­στηκε στην κατα­γραφή της φωτιάς. Ακο­λού­θησε οργα­νω­μένη προ­σπά­θεια μέτρη­σης της πιθανής περι­βαλ­λο­ντι­κής επι­βά­ρυν­σης, με δεδο­μένο ότι ουσίες που παρά­γο­νται κατά την καύση μεικτών απορ­ριμ­μά­των μπορούν να ενα­πο­τε­θούν στο έδαφος και στη βλά­στηση.

Κέρκυρα 2020: Η φωτιά στο Τεμπλόνι

Τον Ιούνιο του 2020 πυρ­κα­γιά εκδη­λώ­θηκε στον ΧΥΤΑ Τεμπλο­νίου της Κέρ­κυ­ρας. Η φωτιά ξεκί­νησε σε συσ­σω­ρευ­μένα σκου­πί­δια στον χώρο του δεμα­το­ποι­ητή, όπου υπήρχαν μεγάλες ποσό­τη­τες εύφλε­κτων υλικών. Τέθηκε υπό έλεγχο έπειτα από επι­χεί­ρηση της Πυρο­σβε­στι­κής, του Δήμου και της Περι­φέ­ρειας, με υδρο­φό­ρες και μηχα­νή­ματα έργου.

Μετά τις πυρ­κα­γιές στον ΧΥΤΥ Κεφα­λο­νιάς και στο Τεμπλόνι, το Παρα­τη­ρη­τή­ριο Απορ­ριμ­μά­των Κέρ­κυ­ρας ζήτησε να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν μετρή­σεις από τον «Δημό­κριτο» και στην Κέρκυρα. Στην παρέμ­βασή του έκανε ειδική αναφορά στους ρύπους που μπορούν να εκλυ­θούν κατά την καύση απορ­ριμ­μά­των και ιδιαί­τερα πλα­στι­κών, καθώς και στην ανάγκη ειδικής δια­χεί­ρι­σης των καμένων υπο­λειμ­μά­των.

Το 2021 εγκρί­θηκε σχέδιο απο­κα­τά­στα­σης των χύδην και δεμα­το­ποι­η­μέ­νων απορ­ριμ­μά­των στο Τεμπλόνι. Παράλ­ληλα, ανα­κοι­νώ­θηκε περι­βαλ­λο­ντική απο­τύ­πωση της ευρύ­τε­ρης περιο­χής από το ΕΚΕΦΕ «Δημό­κρι­τος», με μετρή­σεις σε ακτίνα αρκετών χιλιο­μέ­τρων γύρω από τον χώρο.

Χανιά 2025: Φωτιά στη μονάδα απορ­ριμ­μά­των στο Ακρω­τήρι

Τον Σεπτέμ­βριο του 2025 πυρ­κα­γιά εκδη­λώ­θηκε στο εργο­στά­σιο επε­ξερ­γα­σίας απορ­ριμ­μά­των και στον ΧΥΤΑ της ΔΕΔΙΣΑ στο Ακρω­τήρι Χανίων. Οι δυνά­μεις πυρό­σβε­σης προ­σπά­θη­σαν να δια­τη­ρή­σουν τη φωτιά μέσα στο σημείο όπου βρί­σκο­νταν τα απορ­ρίμ­ματα και να απο­τρέ­ψουν τη διαφυγή της πέρα από την περί­φραξη της εγκα­τά­στα­σης. Στην επι­χεί­ρηση συμ­με­τεί­χαν 20 πυρο­σβέ­στες με εννέα οχήματα και σκα­πτικά μηχα­νή­ματα, ενώ υπήρχε ανη­συ­χία και για τη συνέ­χιση της απο­κο­μι­δής απορ­ριμ­μά­των, καθώς η εγκα­τά­σταση εξυ­πη­ρε­τούσε τα Χανιά και μέρος του Ρεθύ­μνου.

Η περί­πτωση των Χανίων δείχνει ότι ακόμη και σε μία οργα­νω­μένη μονάδα επε­ξερ­γα­σίας η φωτιά μπορεί να εξε­λι­χθεί σε ιδιαί­τερα απαι­τη­τικό συμβάν, λόγω του όγκου, της σύστα­σης και της συμπί­ε­σης των υλικών.

Γιατί εκδη­λώ­νο­νται πυρ­κα­γιές σε ΧΥΤΑ και ΧΑΔΑ

Οι πυρ­κα­γιές στους χώρους απορ­ριμ­μά­των δεν έχουν μία μόνο αιτία. Μπορεί να προ­κλη­θούν από απόρ­ριψη αναμ­μέ­νων υλικών, καύση κλαδιών ή καλω­δίων, σπιν­θή­ρες από μηχα­νή­ματα, ηλε­κτρι­κές βλάβες, επέ­κταση εξω­τε­ρι­κής φωτιάς, αμέλεια ή άλλες αιτίες.

Παράλ­ληλα, όμως, οι χώροι ταφής δια­θέ­τουν εσω­τε­ρι­κούς μηχα­νι­σμούς που μπορούν να ευνο­ή­σουν την ανά­πτυξη θερ­μό­τη­τας και την έναρξη ή δια­τή­ρηση υπό­γειας καύσης. Η απο­σύν­θεση οργα­νι­κών απο­βλή­των παράγει μεθάνιο, ενώ μέσα στον όγκο των σκου­πι­διών μπορεί να ανα­πτυ­χθούν «θερμά σημεία». Η παρου­σία οξυ­γό­νου σε ρωγμές ή σε τμήματα που δεν έχουν καλυ­φθεί σωστά μπορεί να τρο­φο­δο­τή­σει την καύση.

Επι­πλέον, η σύγ­χρονη σύνθεση των αστικών απορ­ριμ­μά­των περι­λαμ­βά­νει μεγάλες ποσό­τη­τες πλα­στι­κών, χαρτιού, υφα­σμά­των, ξύλου, ελα­στι­κών, χημικών προ­ϊ­ό­ντων και μπα­τα­ριών. Τα υλικά αυτά δεν καί­γο­νται ομοιό­μορφα. Μπορούν να ανα­πτύσ­σουν υψηλές θερ­μο­κρα­σίες, να προ­κα­λούν ανα­ζω­πυ­ρώ­σεις και να παρά­γουν ένα σύνθετο μείγμα αερίων και σωμα­τι­δίων.

Τι δεί­χνουν οι πρό­σφα­τες επι­στη­μο­νι­κές μελέτες

Οι πρό­σφα­τες επι­στη­μο­νι­κές εργα­σίες συγκλί­νουν στο ότι οι πυρ­κα­γιές σε ΧΥΤΑ και χωμα­τε­ρές δεν απο­τε­λούν μόνο ζήτημα πυρό­σβε­σης, αλλά σοβαρή πηγή ατμο­σφαι­ρι­κής, εδα­φι­κής και υδά­τι­νης ρύπαν­σης.

Η μελέτη «A Comprehensive Study of the Impact of Waste Fires on the Environment and Health», που δημο­σιεύ­θηκε το 2023 στο περιο­δικό Sustainability, κατα­γρά­φει ότι η καύση απορ­ριμ­μά­των μπορεί να απε­λευ­θε­ρώ­σει αιω­ρού­μενα σωμα­τί­δια, μονο­ξεί­διο του άνθρακα, οξείδια του αζώτου, διο­ξί­νες, φου­ρά­νια, πολυ­κυ­κλι­κούς αρω­μα­τι­κούς υδρο­γο­νάν­θρα­κες και βαρέα μέταλλα. Η επι­κιν­δυ­νό­τητα εξαρ­τά­ται από το είδος των υλικών και από το αν η καύση είναι πλήρης ή ατελής, με την καύση πλα­στι­κών, ελα­στι­κών και μεικτών απο­βλή­των να θεω­ρεί­ται ιδιαί­τερα επι­βα­ρυ­ντική.

Η εργασία «Air quality impacts of landfill fires: A casestudy from the city of Kochi, India», που δημο­σιεύ­θηκε το 2024 στο Science of the TotalEnvironment, κατέ­γραψε σημα­ντική αύξηση αέριων και σωμα­τι­δια­κών ρύπων κατά τη διάρ­κεια μεγάλης πυρ­κα­γιάς σε χώρο ταφής. Παράλ­ληλα, έδειξε ότι μέσα σε λίγες ημέρες μπορεί να απε­λευ­θε­ρω­θούν ποσό­τη­τες μεθα­νίου και διο­ξει­δίου του άνθρακα αντί­στοι­χες με εκείνες πολύ μεγα­λύ­τε­ρης περιό­δου κανο­νι­κής λει­τουρ­γίας.

Ιδιαί­τερη έμφαση δίνουν οι μελέτες και στις υπό­γειες εστίες. Η ανα­σκό­πηση «Detectionand extinguishment approachesfor municipal solid waste landfill fires» επι­ση­μαί­νει ότι τέτοιες φωτιές μπορεί να καίνε για εβδο­μά­δες ή και μήνες, να προ­κα­λούν καθι­ζή­σεις και ρωγμές και να είναι εξαι­ρε­τικά δύσκο­λες στην κατά­σβεση. Το νερό δεν φθάνει πάντα στο βάθος της εστίας, ενώ μπορεί να παρα­σύ­ρει ρυπα­ντές μέσω των στραγ­γι­σμά­των προς το έδαφος και τα υπόγεια ύδατα.

Το κοινό συμπέ­ρα­σμα είναι ότι μία πυρ­κα­γιά σε χώρο απορ­ριμ­μά­των μπορεί να αφήσει επι­πτώ­σεις πολύ μετά την κατά­σβεσή της, μέσω του καπνού, της τέφρας, των στραγ­γι­σμά­των και της ενα­πό­θε­σης τοξικών ουσιών στο περι­βάλ­λον.

Οι Ταγα­ρά­δες ως ελλη­νικό επι­στη­μο­νικό προη­γού­μενο

Η σημα­ντι­κό­τερη ελλη­νική επι­στη­μο­νικά τεκ­μη­ριω­μένη περί­πτωση παρα­μέ­νει η μεγάλη πυρ­κα­γιά του Ιουλίου του 2006 στον ΧΥΤΑ Ταγα­ρά­δων, έξω από τη Θεσ­σα­λο­νίκη.

Η φωτιά έκαψε περίπου 50.000 τόνους απορ­ριμ­μά­των και δημιούρ­γησε πυκνό νέφος καπνού και τέφρας στην ευρύ­τερη περιοχή. Οι συνέ­πειές της απο­τέ­λε­σαν αντι­κεί­μενο δύο επι­στη­μο­νι­κών μελετών, οι οποίες εξα­κο­λου­θούν να χρη­σι­μο­ποιού­νται στη διεθνή βιβλιο­γρα­φία.

Η πρώτη, με τίτλο «Distribution of persistent organic pollutants, polycyclic aromatic hydrocarbons and trace elements in soil and vegetation following a large-scale landfill fire in northern Greece», δημο­σιεύ­θηκε το 2008 στο περιο­δικό Environment International.

Οι ερευ­νη­τές ανέ­λυ­σαν δείγ­ματα εδάφους και βλά­στη­σης ανα­ζη­τώ­ντας πολυ­κυ­κλι­κούς αρω­μα­τι­κούς υδρο­γο­νάν­θρα­κες, πολυ­χλω­ριω­μένα διφαι­νύ­λια, οργα­νο­χλω­ριω­μένα φυτο­φάρ­μακα και ιχνο­στοι­χεία. Οι μεγα­λύ­τε­ρες συγκε­ντρώ­σεις κατα­γρά­φη­καν μέσα και κοντά στον ΧΥΤΑ, επι­βε­βαιώ­νο­ντας ότι μία μεγάλης κλί­μα­κας πυρ­κα­γιά απορ­ριμ­μά­των μπορεί να απο­τε­λέ­σει πηγή δια­σπο­ράς επί­μο­νων οργα­νι­κών ρύπων και μετάλ­λων.

Η δεύτερη εργασία, με τίτλο «Dioxin contamination after an accidental fire in the municipal landfill of Tagarades, Thessaloniki, Greece», δημο­σιεύ­θηκε το 2009 στο περιο­δικό Chemosphere. Η μελέτη εξέτασε διο­ξί­νες, φου­ρά­νια και διο­ξι­νοειδή PCBs σε χώμα, ελιές, λαχα­νικά, γάλα, κρέας και αυγά από την περιοχή γύρω από τον ΧΥΤΑ. Οι ερευ­νη­τές δια­πί­στω­σαν ότι η τέφρα από την πυρ­κα­γιά είχε μετα­φέ­ρει διο­ξί­νες στο περι­βάλ­λον και ότι οι συγκε­ντρώ­σεις μειώ­νο­νταν όσο αυξα­νό­ταν η από­σταση από τον χώρο. Σε ορι­σμένα τρόφιμα κατα­γρά­φη­καν τιμές πάνω από τα ευρω­παϊκά όρια, με απο­τέ­λε­σμα να ληφθούν μέτρα από­συρ­σης και κατα­στρο­φής προ­ϊ­ό­ντων.

Οι Ταγα­ρά­δες έδειξαν με μετρή­σεις κάτι που συχνά παρα­μέ­νει αόρατο τις πρώτες ώρες μιας πυρ­κα­γιάς: ο καπνός απο­μα­κρύ­νε­ται, αλλά ένα μέρος των ρύπων μπορεί να επι­στρέ­ψει στο έδαφος με την τέφρα και την ατμο­σφαι­ρική ενα­πό­θεση, να περάσει στη βλά­στηση και να εισέλ­θει στην τροφική αλυσίδα.

Οι διο­ξί­νες, τα σωμα­τί­δια και η επόμενη ημέρα

Ιδιαί­τερη ανη­συ­χία προ­κα­λεί η καύση πλα­στι­κών, καλω­δίων, ελα­στι­κών και υλικών που περιέ­χουν χλώριο. Όταν η καύση είναι ατελής και πραγ­μα­το­ποιεί­ται χωρίς ελεγ­χό­με­νες θερ­μο­κρα­σίες και φίλτρα, μπορούν να παρα­χθούν διο­ξί­νες και φου­ρά­νια.

Οι ουσίες αυτές είναι επί­μο­νες, δεν δια­σπώ­νται εύκολα και μπορούν να συσ­σω­ρεύ­ο­νται στο λίπος των ζώων και των ανθρώ­πων. Η κυριό­τερη μακρο­χρό­νια οδός έκθεσης δεν είναι πάντοτε η άμεση εισπνοή καπνού, αλλά η κατα­νά­λωση τρο­φί­μων στα οποία οι ρύποι έχουν περάσει μέσω του εδάφους, της βλά­στη­σης και των ζωο­τρο­φών.

Παράλ­ληλα, τα λεπτά αιω­ρού­μενα σωμα­τί­δια μπορούν να ταξι­δεύ­ουν σε σημα­ντι­κές απο­στά­σεις και να επι­βα­ρύ­νουν άτομα με άσθμα, καρ­διο­πά­θειες ή χρόνια ανα­πνευ­στικά προ­βλή­ματα. Οι μεγάλες ποσό­τη­τες νερού που χρη­σι­μο­ποιού­νται για την κατά­σβεση μπορούν να παρα­σύ­ρουν τέφρα, χημικές ουσίες και άλλους ρύπους από τα καμένα απορ­ρίμ­ματα προς το έδαφος, τα υπόγεια ύδατα ή τα κοντινά επι­φα­νειακά νερά.

Ένα πρό­βλημα που στα νησιά γίνεται μεγα­λύ­τερο το καλο­καίρι

Στα νησιά, ο κίν­δυ­νος ενι­σχύ­ε­ται από έναν συν­δυα­σμό παρα­γό­ντων. Ο πλη­θυ­σμός και η παρα­γωγή απορ­ριμ­μά­των πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται κατά την του­ρι­στική περίοδο, οι υπο­δο­μές έχουν συχνά σχε­δια­στεί για πολύ μικρό­τε­ρες ποσό­τη­τες, οι δια­θέ­σι­μοι χώροι είναι περιο­ρι­σμέ­νοι και η μετα­φορά απο­βλή­των προς την ηπει­ρω­τική χώρα είναι ακριβή και σύνθετη.

Την ίδια στιγμή, οι χώροι απορ­ριμ­μά­των βρί­σκο­νται συχνά δίπλα σε φρυ­γα­νική, αγρο­τική ή δασική βλά­στηση. Σε ημέρες υψηλών θερ­μο­κρα­σιών και ισχυρών ανέμων, μία εστία που υπό δια­φο­ρε­τι­κές συν­θή­κες θα περιο­ρι­ζό­ταν μέσα στην εγκα­τά­σταση μπορεί να περάσει σε λίγα λεπτά στη γύρω έκταση.

Οι περι­πτώ­σεις της Πάρου και της Λέσβου το 2026, της Ζακύν­θου το 2023, το 2025 και το 2026, της Κεφα­λο­νιάς και της Κέρ­κυ­ρας το 2020 και των Χανίων το 2025 δεν είναι πανο­μοιό­τυ­πες. Συν­θέ­τουν, όμως, ένα επα­να­λαμ­βα­νό­μενο μοτίβο: τα απορ­ρίμ­ματα μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν ταυ­τό­χρονα ως καύσιμη ύλη, ως πηγή ιδιαί­τερα επι­κίν­δυ­νων εκπο­μπών και ως κρίκος που συνδέει ένα τοπικό συμβάν με μία ευρύ­τερη περι­βαλ­λο­ντική κρίση.

Η πρόληψη, επο­μέ­νως, δεν περιο­ρί­ζε­ται στην ύπαρξη ενός πυρο­σβε­στι­κού οχή­μα­τος ή μιας δεξα­με­νής νερού. Απαιτεί έλεγχο των ποσο­τή­των που εισέρ­χο­νται στις εγκα­τα­στά­σεις, δια­χω­ρι­σμό εύφλε­κτων και επι­κίν­δυ­νων υλικών, καθη­με­ρινή κάλυψη των απορ­ριμ­μά­των, λει­τουρ­γικά συστή­ματα συλ­λο­γής βιο­α­ε­ρίου, θερμική παρα­κο­λού­θηση, αντι­πυ­ρι­κές ζώνες, προ­σβά­σεις για τα πυρο­σβε­στικά μέσα και συγκε­κρι­μένο σχέδιο αντι­με­τώ­πι­σης.

Διότι, όπως δεί­χνουν τόσο τα ελλη­νικά περι­στα­τικά όσο και τα τελευ­ταία επι­στη­μο­νικά δεδο­μένα μία φωτιά στα σκου­πί­δια δεν τελειώ­νει όταν σβήσει η τελευ­ταία φλόγα. Οι επι­πτώ­σεις της μπορεί να παρα­μεί­νουν στον αέρα, στο έδαφος, στο νερό και στην τροφική αλυσίδα για πολύ μεγα­λύ­τερο χρονικό διά­στημα.

Πηγή: insider.gr