Χωρίς Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής η Ρόδος, μπλοκάρουν άδειες, επενδύσεις και έργα στο νησί!

• Αδυναμία συγκρότησης του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής της Περιφερειακής Ενότητας Ρόδου διαπιστώνει με κατεπείγον έγγραφό της η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, μετά την απόσυρση της πρότασης του Δήμου Ρόδου για τη γραμματέα του οργάνου • Η εκκρεμότητα «παγώνει» στην πράξη την έκδοση οικοδομικών αδειών σε παραδοσιακούς οικισμούς, ιστορικούς τόπους και αρχαιολογικούς χώρους, με ορατές συνέπειες για την οικοδομική δραστηριότητα σε ολόκληρο το νησί

Η Ρόδος, ένα νησί όπου η οικοδομική δραστηριότητα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, βρίσκεται αυτή τη στιγμή χωρίς το βασικό γνωμοδοτικό όργανο που εγκρίνει τις αρχιτεκτονικές μελέτες στις ευαίσθητες περιοχές της. Το Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής της Περιφερειακής Ενότητας Ρόδου δεν έχει συγκροτηθεί για την νέα θητεία του και, όπως προκύπτει από δύο υπηρεσιακά έγγραφα, η αιτία εντοπίζεται σε μια διοικητική εμπλοκή γύρω από το πρόσωπο που θα καλύψει τη θέση της γραμματείας.
Το αποτέλεσμα είναι απτό: φάκελοι μελετών που απαιτούν σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου παραμένουν σε αναμονή, αδειοδοτικές διαδικασίες δεν μπορούν να προχωρήσουν και έργα, δημόσια και ιδιωτικά, μένουν στον αέρα.
Το έγγραφο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης και η διαπίστωση της αδυναμίας
Με το υπ’ αριθμόν πρωτοκόλλου 18677 έγγραφο της 13 Ιουλίου 2026, το οποίο φέρει τη σήμανση «εξαιρετικά επείγον με προθεσμία», το Τμήμα Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού Δωδεκανήσου της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου γνωστοποιεί προς σειρά φορέων ότι διαπιστώνεται αδυναμία συγκρότησης του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής ΠΕ Ρόδου. Το έγγραφο υπογράφει, με εντολή γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου, ο αναπληρωτής προϊστάμενος του Τμήματος κ. Ιωάννης Τζαγκαράκης, διπλωματούχος πολιτικός μηχανικός.
Η υπηρεσία εξηγεί ότι η αρχική πρόταση ορισμού γραμματείας, που είχε υποβληθεί στο πλαίσιο της νέας συγκρότησης των Συμβουλίων Αρχιτεκτονικής της Περιφερειακής Ενότητας Δωδεκανήσου, έπαυσε να ισχύει κατόπιν εγγράφου της γενικής γραμματέως του Δήμου Ρόδου και ότι, δεδομένης της απουσίας αναπλήρωσης, το όργανο δεν μπορεί να συσταθεί. Για τον λόγο αυτό καλούνται η ΥΔΟΜ του Δήμου Ρόδου ως ασκούσα αρμοδιότητες Τοπικού Παρατηρητηρίου, ο Δήμος Ρόδου, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου και οι φορείς του δημόσιου τομέα να προτείνουν άμεσα εκπρόσωπό τους με αναπληρωτή για την κάλυψη της γραμματείας, σύμφωνα με την παράγραφο 7 του άρθρου 464 και το άρθρο 358 του νόμου 5306/2026. Στους αποδέκτες περιλαμβάνονται επίσης η Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου και η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου του Υπουργείου Πολιτισμού, η Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Δωδεκανήσου του Υπουργείου Τουρισμού και η Γενική Διεύθυνση Προστασίας Περιβάλλοντος και Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ενώ το έγγραφο κοινοποιείται και στο Περιφερειακό Τμήμα Δωδεκανήσου του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.
Η υπηρεσία θέτει μάλιστα ασφυκτική προθεσμία, ζητώντας οι απαντήσεις των φορέων να αποσταλούν έως τις 24 Ιουλίου 2026, με πλήρη στοιχεία των προτεινόμενων προσώπων, δηλαδή ονοματεπώνυμο, πατρώνυμο, υπαλληλική ιδιότητα, κατηγορία και κλάδο, βαθμό και αριθμό δελτίου ταυτότητας, καθώς οι αποφάσεις συγκρότησης δημοσιεύονται σε ΦΕΚ. Στο ίδιο έγγραφο επισημαίνεται με έμφαση η αναγκαιότητα σύστασης του Συμβουλίου «τόσο για την υλοποίηση σημαντικών δημόσιων έργων και ιδιωτικών επενδύσεων, όσο και για την προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς και τη διασφάλιση της ποιότητας του δομημένου περιβάλλοντος». Η διατύπωση αυτή, ασυνήθιστα ξεκάθαρη για υπηρεσιακό έγγραφο, αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος που έχει δημιουργηθεί.

Η απόσυρση της πρότασης από τον Δήμο Ρόδου
Το δεύτερο έγγραφο, με ημερομηνία 10 Ιουλίου 2026 και αριθμό πρωτοκόλλου 45687, προέρχεται από το Γραφείο Γενικής Γραμματέα του Δήμου Ρόδου και υπογράφεται από τη γενική γραμματέα η κ. Ευαγγελία Νίκα. Με αυτό ο Δήμος γνωστοποιεί στο Τμήμα Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού Δωδεκανήσου ότι η πρόταση ορισμού υπαλλήλου κλάδου ΔΕ Διοικητικού, ως γραμματέα του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής «δεν ισχύει και δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη» στο πλαίσιο της διαδικασίας συγκρότησης του οργάνου. Η αρχική πρόταση είχε υποβληθεί με έγγραφο του Δήμου ήδη από τις 2 Μαρτίου 2026, στο πλαίσιο της συγκρότησης των νέων Συμβουλίων Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων Β και των Συμβουλίων Αρχιτεκτονικής.
Η αιτιολογία που παρατίθεται είναι εκτενής και αμιγώς υπηρεσιακή. Όπως αναφέρεται, ο ρόλος του γραμματέα στο Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής προϋποθέτει διαθεσιμότητα και επιχειρησιακή ένταξη σε υπηρεσιακό περιβάλλον που μπορεί να υποστηρίζει σε συνεχή βάση την προετοιμασία των συνεδριάσεων, την τήρηση πρακτικών, τη διακίνηση και αρχειοθέτηση φακέλων, τη σύνταξη και κοινοποίηση εγγράφων και αποφάσεων, καθώς και τον συνολικό συντονισμό της διοικητικής ροής εργασιών του οργάνου. Κατόπιν επανελέγχου των υπηρεσιακών δεδομένων, διαπιστώθηκε ότι ο ορισμός της συγκεκριμένης υπαλλήλου δεν διασφαλίζει κατά τον απαιτούμενο βαθμό τη σταθερή και απρόσκοπτη γραμματειακή υποστήριξη, λόγω των καθηκόντων που ήδη ασκεί στο Τμήμα Δημοτικού Συμβουλίου της Διεύθυνσης Διοικητικών Υπηρεσιών, καθήκοντα που χαρακτηρίζονται χρονικά δεσμευτικά και κρίσιμα για τη λειτουργία των οργάνων του Δήμου, ιδιαίτερα μετά την ψήφιση του νόμου 5314/2026 για τον Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η διατήρηση της πρότασης, σημειώνεται, ενδέχεται να δημιουργήσει πρακτικές δυσχέρειες στη λειτουργία του Συμβουλίου, καθυστερήσεις στη διεκπεραίωση των υποθέσεων και ασάφεια ως προς την παρεχόμενη υπηρεσιακή υποστήριξη.
Η ουσία, ωστόσο, παραμένει αμείλικτη: ο Δήμος απέσυρε την πρόταση χωρίς να ορίσει ταυτόχρονα αντικαταστάτη, με αποτέλεσμα το Συμβούλιο να μείνει χωρίς γραμματεία και η συγκρότησή του να καταστεί αδύνατη.
Γιατί χωρίς Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής δεν κινείται τίποτα στη Ρόδο
Για να γίνει αντιληπτό το βάρος της εκκρεμότητας, αρκεί να ανατρέξει κανείς στο θεσμικό πλαίσιο. Τα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής συγκροτούνται σε κάθε περιφερειακή ενότητα και είναι αρμόδια για την παροχή σύμφωνης γνώμης επί των αρχιτεκτονικών μελετών για κάθε οικοδομική εργασία, δηλαδή ανέγερση, επισκευή, προσθήκη ή κατεδάφιση, σε κτίήρια ή γήπεδα που βρίσκονται σε παραδοσιακά τμήματα πόλεων, παραδοσιακούς οικισμούς, ιστορικούς τόπους, αρχαιολογικούς χώρους, περιοχές ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους, σε απόσταση μικρότερη των 100 μέτρων από τη γραμμή παραλίας, με πρόσωπο σε βασικούς κυκλοφοριακούς άξονες, καθώς και για κτήρια για τα οποία απαιτείται έγκριση Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η γνωμοδότηση αυτή δεν αποτελεί τυπική διατύπωση αλλά προαπαιτούμενο. Σύμφωνα με σχετική εγκύκλιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η έγκριση του οικείου Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε αδειοδοτική διαδικασία, αλλά ακόμη και για την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών για τις οποίες δεν απαιτείται άδεια της οικείας ΥΔΟΜ, εφόσον το ακίνητο εμπίπτει εντός των ορίων κηρυγμένου αρχαιολογικού χώρου ή ιστορικού τόπου. Με απλά λόγια, όσο το όργανο δεν υφίσταται, οι σχετικοί φάκελοι δεν μπορούν να εξεταστούν και οι άδειες δεν μπορούν να εκδοθούν.
Οι συνέπειες στην αγορά και στα έργα
Η ακινησία του οργάνου μεταφράζεται σε συσσώρευση εκκρεμών φακέλων και σε αλυσιδωτές καθυστερήσεις. Μελέτες ιδιωτών για επισκευές, προσθήκες ή νέες κατασκευές σε προστατευόμενες περιοχές δεν μπορούν να προχωρήσουν σε έκδοση άδειας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για ιδιοκτήτες, μηχανικούς, εργολάβους και συνεργεία. Σε ένα νησί όπου η κατασκευαστική δραστηριότητα κινείται με τους ρυθμούς της τουριστικής οικονομίας και οι επενδύσεις σε καταλύματα και αναπλάσεις τρέχουν με αυστηρά χρονοδιαγράμματα, κάθε εβδομάδα καθυστέρησης έχει μετρήσιμο κόστος. Η ίδια η Αποκεντρωμένη Διοίκηση, άλλωστε, συνδέει ευθέως τη σύσταση του Συμβουλίου με την υλοποίηση σημαντικών δημόσιων έργων και ιδιωτικών επενδύσεων, αναγνωρίζοντας εμμέσως ότι η εκκρεμότητα λειτουργεί ανασταλτικά και για τα δύο.
Παράλληλα, το κενό δεν αφορά μόνο την αναπτυξιακή διάσταση. Το Συμβούλιο αποτελεί και θεσμικό ανάχωμα προστασίας, καθώς μέσω αυτού διασφαλίζεται ότι οι επεμβάσεις στο δομημένο περιβάλλον σέβονται τον χαρακτήρα των παραδοσιακών συνόλων και των ιστορικών τόπων. Η παρατεταμένη απουσία του αφήνει επομένως εκτεθειμένο και το σκέλος της ποιοτικής εποπτείας, σε μια περιοχή όπου η πίεση για δόμηση είναι διαρκής.