Φώτης Μάγγος: «Η λειψυδρία στα νησιά απαιτεί μόνιμες λύσεις – Στόχος μας να μη μείνει κανένα νησί χωρίς νερό»

• Μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο: Πλη­ρω­μές σε 250.000 νησιώ­τες • Ο γενικός γραμ­μα­τέας Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής μιλά για την περιο­δεία σε Πάτμο, Λειψούς και Λέρο, τον σχε­δια­σμό απέ­να­ντι στη λει­ψυ­δρία, το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο και τις προ­τε­ραιό­τη­τες της νησιω­τι­κής πολι­τι­κής

Με κεντρικό άξονα τη δια­χεί­ριση της λει­ψυ­δρίας, την ενί­σχυση των υπο­δο­μών στα νησιά και την επι­τά­χυνση σημα­ντι­κών παρεμ­βά­σεων για τους νησιώ­τες, ο γενικός γραμ­μα­τέας Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, κ. Φώτης Μάγγος, έκανε σε δηλώ­σεις του, τον απο­λο­γι­σμό της πρό­σφα­της περιο­δείας σε Πάτμο, Λειψούς και Λέρο.

Παράλ­ληλα, ανα­φέρ­θηκε στις χρη­μα­το­δο­τή­σεις που δρο­μο­λο­γού­νται, στις μόνιμες λύσεις που απαι­τού­νται για την αντι­με­τώ­πιση της λει­ψυ­δρίας, αλλά και στις εξε­λί­ξεις γύρω από το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η νησιω­τι­κό­τητα παρα­μέ­νει στην κορυφή της κυβερ­νη­τι­κής ατζέ­ντας.

Περιο­δεία με σημασία στα νησιά

Ανα­φε­ρό­με­νος στην περιο­δεία που πραγ­μα­το­ποί­ησε πρό­σφατα μαζί με τον υφυ­πουργό Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, κ. Στέφανο Γκίκα, ο κ. Μάγγος εξήγησε ότι η επί­σκεψη είχε ουσια­στικό χαρα­κτήρα και στόχο την άμεση επαφή με τις τοπικές κοι­νω­νίες. «Όπως είναι γνωστό, ο υφυ­πουρ­γός, ο κ. Γκίκας, κατά­γε­ται από την Κέρκυρα. Κάποια στιγμή, όταν ανέλαβα τα καθή­κο­ντά μου, συζη­τή­σαμε ότι στην περιοχή μας δεν είχε έρθει ποτέ. Οπότε ήταν μια καλή ευκαι­ρία να κάνουμε αυτή την επί­σκεψη, να ενη­με­ρω­θούμε και από κοντά για την εξέλιξη των έργων και των δράσεων που κάνουμε για αυτά τα νησιά και έτσι πραγ­μα­το­ποι­ή­σαμε αυτό το ταξίδι». Όπως τόνισε, η προ­σω­πική παρου­σία στα νησιά επι­τρέ­πει στην πολι­τική ηγεσία να δια­πι­στώ­νει την πρόοδο των έργων που χρη­μα­το­δο­τεί το υπουρ­γείο και να αξιο­λο­γεί την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά τους.

«Ήταν πολύ χρήσιμο γιατί παίρ­νεις αυτό που λέμε το follow up. Παίρ­νεις αυτό που χρη­μα­το­δο­τείς, βλέπεις πώς λει­τουρ­γεί, έχεις εικόνα άμεση και βέβαια έρχεσαι και σε επαφή με την κοι­νω­νία, με τους τοπι­κούς φορείς. Είναι πολύ σημα­ντικό να γνω­ρί­ζεις από κοντά τα προ­βλή­ματα γιατί αυτό βοηθάει πάρα πολύ όταν κάνεις μετά τον κεντρικό σχε­δια­σμό και τις πολι­τι­κές για το επόμενο διά­στημα». Ο ίδιος σημεί­ωσε ότι, παρά τη γνώση που ήδη δια­θέ­τει για τα προ­βλή­ματα των νησιών, η διαρκής επαφή με τους κατοί­κους είναι απα­ραί­τητη: «Είναι πολύ σημα­ντικό να ανα­νε­ώ­νε­ται αυτή η επαφή με τον κόσμο. Πάντα μπαί­νουν και και­νούρ­για θέματα, τα οποία είναι και αυτά πολύ σημα­ντικά».

Προ­τε­ραιό­τητα οι χρη­μα­το­δο­τή­σεις για τη λει­ψυ­δρία

Σε ό,τι αφορά στον σχε­δια­σμό της Γενικής Γραμ­μα­τείας, ο κ. Μάγγος υπο­γράμ­μισε ότι η βασική προ­τε­ραιό­τητα είναι η επι­τά­χυνση των χρη­μα­το­δο­τή­σεων για την αντι­με­τώ­πιση της λει­ψυ­δρίας. «Εκείνο που μας ενδια­φέ­ρει αυτή τη στιγμή είναι να βγά­λουμε όσο το δυνατόν περισ­σό­τε­ρες απο­φά­σεις χρη­μα­το­δό­τη­σης για την αντι­με­τώ­πιση της λει­ψυ­δρίας, έτσι ώστε να μην αντι­με­τω­πί­σει κανένα νησί κανένα πρό­βλημα, του­λά­χι­στον όσον αφορά εμάς, όσον αφορά στη Γενική Γραμ­μα­τεία». Διευ­κρί­νισε, ωστόσο, ότι η αρμο­διό­τητα της Γενικής Γραμ­μα­τείας περιο­ρί­ζε­ται στη χρη­μα­το­δό­τηση των έργων, ενώ η υλο­ποί­ηση απο­τε­λεί ευθύνη των τοπικών αρχών.

«Θέλω να θυμίσω ότι η δια­χεί­ριση της υδρο­δό­τη­σης είναι ένα θέμα που αφορά απο­κλει­στικά στους δήμους, στις τοπικές αρχές και στις ΔΕΥΑ. Εμείς το μόνο που μπο­ρούμε να κάνουμε είναι να χρη­μα­το­δο­τούμε, αλλά η υλο­ποί­ηση είναι μια καθαρά τοπικής ευθύνης υπόθεση».

«Η λει­ψυ­δρία είναι πλέον προ­βλέ­ψιμο φαι­νό­μενο»

Ο γενικός γραμ­μα­τέας χαρα­κτή­ρισε τη λει­ψυ­δρία ως ένα διαρκώς εντει­νό­μενο πρό­βλημα, το οποίο πλέον δεν μπορεί να θεω­ρεί­ται απρό­βλε­πτο. «Η λει­ψυ­δρία είναι κάτι που απα­σχο­λεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια όλα τα νησιά και τις νησιω­τι­κές περιο­χές, κυρίως τα μικρό­τερα. Τώρα τελευ­ταία έχει πάρει άλλες δια­στά­σεις και κρούουν τον κώδωνα του κιν­δύ­νου οι αιρετοί και οι άνθρω­ποι που βρί­σκο­νται στο τιμόνι των τοπικών αρχών».

Όπως ανέφερε, η κλι­μα­τική αλλαγή έχει αλλάξει τα δεδο­μένα:

«Είναι εντει­νό­μενο το πρό­βλημα, αλλά αυτό δεν σημαί­νει ότι δεν πρέπει να είναι και προ­βλέ­ψιμο. Ξέρουμε ότι τα τελευ­ταία χρόνια όλο και περισ­σό­τερα νησιά μπαί­νουν σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης λόγω λει­ψυ­δρίας. Γνω­ρί­ζουμε ότι η κλι­μα­τική αλλαγή έχει αυτές τις συνέ­πειες. Μεγάλες ποσό­τη­τες νερού πέφτουν σε συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα, η γη δεν προ­λα­βαί­νει να τις απορ­ρο­φή­σει και κατα­λή­γουν στη θάλασσα». Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, απαι­τεί­ται συν­δυα­σμός άμεσων και μακρο­πρό­θε­σμων παρεμ­βά­σεων.

«Θα πρέπει να κάνουμε έναν σχε­δια­σμό βρα­χυ­πρό­θε­σμο αλλά και μεσο­πρό­θε­σμο. Ο βρα­χυ­πρό­θε­σμος είναι να αντι­με­τω­πί­σουμε με μισθώ­σεις αφα­λα­τώ­σεων το πρό­βλημα. Ο μεσο­πρό­θε­σμος στόχος είναι να δημιουρ­γή­σουμε μόνιμες υπο­δο­μές έτσι ώστε να καλύ­πτουμε τις ανάγκες».

Η σημασία των δικτύων ύδρευ­σης

Ιδιαί­τερη έμφαση έδωσε και στη σωστή δια­χεί­ριση του παρα­γό­με­νου νερού, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι δεν αρκεί μόνο η αύξηση της παρα­γω­γής.

«Πρέπει να κινη­θούμε σε δύο επίπεδα. Από τη μία είναι η παρα­γωγή του νερού και από την άλλη είναι η δια­σφά­λιση ότι το νερό δεν χάνεται. Και αυτό βέβαια είναι ευθύνη των τοπικών αρχών». Ο κ. Μάγγος ξεκα­θά­ρισε ότι δεν επι­διώ­κει να μετα­θέ­σει ευθύνες, αλλά να περι­γρά­ψει την πραγ­μα­τική κατά­σταση. «Δεν θέλω να παρε­ξη­γηθώ. Δεν θέλω να φαί­νε­ται ότι τα ρίχνω σε κάποιους άλλους, αλλά λέω ποια είναι η πραγ­μα­τι­κό­τητα. Δεν μπορεί η Γενική Γραμ­μα­τεία ή τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία να γνω­ρί­ζουν αν το νερό που παρά­γε­ται δια­τί­θε­ται στο δίκτυο και στους κατα­να­λω­τές ή αν χάνεται σε χωράφια και δρόμους».

Και πρό­σθεσε με νόημα: «Δεν έχουμε τη δυνα­τό­τητα και το περι­θώ­ριο να πετάμε λεφτά είτε στη θάλασσα είτε να εξα­τμί­ζο­νται. Γιατί στην κυριο­λε­ξία αυτό σημαί­νει όταν χάνεται το νερό».

Οι κατα­στά­σεις έκτα­κτης ανάγκης δεν είναι λύση

Ανα­φε­ρό­με­νος στα πολλά νησιά που έχουν κηρυ­χθεί σε κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης λόγω λει­ψυ­δρίας, ο γενικός γραμ­μα­τέας εξήγησε ότι η δια­δι­κα­σία αυτή βοηθά κυρίως στην επι­τά­χυνση των δια­δι­κα­σιών.

«Τα περισ­σό­τερα έχουν μπει σε αυτή τη δια­δι­κα­σία γιατί η κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης ευνοεί λίγο τις δια­δι­κα­σίες και βοηθά να ξεπε­ρα­στούν κάποια γρα­φειο­κρα­τικά εμπόδια. Υπήρχαν όμως αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια, τα οποία έκρινε το υπουρ­γείο ότι πληρούν οι δήμοι». Ξεκα­θά­ρισε όμως ότι η συγκε­κρι­μένη δια­δι­κα­σία δεν μπορεί να απο­τε­λεί μόνιμη λύση. «Η κατά­σταση έκτα­κτης ανάγκης ισχύει για κάποιους μήνες, δεν ισχύει για πάντα. Άρα θα πρέπει να βρεθούν μόνιμες λύσεις». Παράλ­ληλα, υπεν­θύ­μισε ότι πλέον οι δήμοι οφεί­λουν να δια­θέ­τουν συγκε­κρι­μέ­νες μελέτες και πιστο­ποι­ή­σεις για να μπορούν να χρη­μα­το­δο­τού­νται, σημειώ­νο­ντας ότι η Γενική Γραμ­μα­τεία χρη­μα­το­δο­τεί ακόμη και την εκπό­νηση αυτών των απα­ραί­τη­των μελετών.

Μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο: Πλη­ρω­μές σε 250.000 νησιώ­τες

Σημα­ντι­κές ήταν και οι ανα­κοι­νώ­σεις του για το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο. «Είναι έτοιμη η απόφαση του υπουρ­γού για να δώσουμε το δεύτερο εξάμηνο του 2025 σε περίπου 250.000 νησιώ­τες. Το συνο­λικό ποσό είναι 23 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ και τα αρχεία θα αρχί­σουν να ανε­βαί­νουν τις επό­με­νες ημέρες. Στόχος, είναι οι πλη­ρω­μές να πραγ­μα­το­ποιού­νται πλέον σχεδόν σε πραγ­μα­τικό χρόνο. Για μένα πολύ σημα­ντικό είναι ότι είμαστε πάρα πολύ κοντά στο να πλη­ρώ­νουμε σε πραγ­μα­τικό χρόνο. Δηλαδή τελειώ­νει το 2025 και μετά έχουμε το 2026, το οποίο ήδη δια­νύ­ουμε».

Έλεγχοι στις επι­χει­ρή­σεις

και επι­στρο­φές χρη­μά­των

Ο κ. Μάγγος ανα­φέρ­θηκε και στις καθυ­στε­ρή­σεις που έχουν παρου­σια­στεί στο Μετα­φο­ρικό Ισο­δύ­ναμο των επι­χει­ρή­σεων, διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι αυτές οφεί­λο­νται στους εκτε­τα­μέ­νους ελέγ­χους που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν. «Έχουμε ανοίξει τη δια­δι­κα­σία και δώσαμε παρά­ταση μέχρι το τέλος Αυγού­στου για να ανέβουν τα παρα­στα­τικά των επι­χει­ρή­σεων. Είναι αλήθεια ότι το πρό­γραμμα έχει μείνει πίσω και σήμερα πλη­ρώ­νουμε ακόμη το 2023». Όπως υπο­γράμ­μισε, οι καθυ­στε­ρή­σεις προ­έ­κυ­ψαν επειδή δια­πι­στώ­θη­καν προ­σπά­θειες κατα­στρα­τή­γη­σης του μέτρου. «Δεν έχει καμία ευθύνη η Γενική Γραμ­μα­τεία γι’ αυτό. Έγιναν διά­φο­ρες προ­σπά­θειες κατα­στρα­τή­γη­σης αυτού του δικαιώ­μα­τος από κάποιους επι­τή­δειους και ανα­γκα­στή­καμε να προ­χω­ρή­σουμε σε ελέγ­χους. Ήδη έχουμε ζητήσει από 804 ΑΦΜ την επι­στροφή περίπου τεσ­σά­ρων εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ ως αχρε­ω­στή­τως κατα­βλη­θέ­ντα ποσά και έχουμε κινηθεί νομικά όπου χρειά­στηκε». Κατα­λή­γο­ντας, επι­σή­μανε ότι η προ­στα­σία του μέτρου είναι απα­ραί­τητη ώστε να απο­δί­δε­ται δίκαια στους πραγ­μα­τι­κούς δικαιού­χους.

«Όλο αυτό προ­κά­λεσε μια τερά­στια ανα­στά­τωση και κυρίως μια μεγάλη αδικία για όσους ήταν έντιμοι και περί­με­ναν απλώς να πάρουν τα χρήματά τους πίσω. Στόχος μας είναι να απο­κα­τα­στή­σουμε πλήρως την ομαλή λει­τουρ­γία του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου και να συνε­χί­σουμε να στη­ρί­ζουμε έμπρα­κτα τους νησιώ­τες».