Γιώργος Καββαθάς: «Οι μικρομεσαίοι ασφυκτιούν – Η κυβέρνηση αφήνει εκτός το 93% των επιχειρήσεων»

Κύριε Καββαθά, παρά τις θετικές διε­θνείς εξε­λί­ξεις και τα μηνύ­ματα στα­θε­ρο­ποί­η­σης στην παγκό­σμια οικο­νο­μία, ποια είναι η εικόνα που βλέπετε σήμερα στην ελλη­νική αγορά;

Είναι προ­φα­νές ότι κάθε εξέλιξη που συμ­βάλ­λει στη μείωση της διε­θνούς αβε­βαιό­τη­τας λει­τουρ­γεί θετικά για την οικο­νο­μία. Ωστόσο, οι επι­πτώ­σεις των προη­γού­με­νων κρίσεων δεν εξα­φα­νί­ζο­νται από τη μία μέρα στην άλλη. Στην Ελλάδα εξα­κο­λου­θούμε να αντι­με­τω­πί­ζουμε σοβαρά προ­βλή­ματα, τόσο σε επίπεδο νοι­κο­κυ­ριών όσο και επι­χει­ρή­σεων. Οι μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις έχουν δει το λει­τουρ­γικό τους κόστος να αυξά­νε­ται δρα­μα­τικά τα τελευ­ταία χρόνια. Σύμφωνα με τα στοι­χεία μας, η αύξηση ξεπερνά το 37% κατά μέσο όρο. Την ίδια στιγμή καλού­νται να αντα­πο­κρι­θούν στις απαι­τή­σεις της ψηφια­κής μετά­βα­σης και της πρά­σι­νης οικο­νο­μίας χωρίς τους ανα­γκαί­ους πόρους και χωρίς ουσια­στική στήριξη.

Η κυβέρ­νηση προωθεί τη ρύθμιση των 72 δόσεων. Εκτι­μάτε ότι κινεί­ται προς την σωστή κατεύ­θυνση για τους φορο­λο­γού­με­νους;

Πρό­κει­ται για μια ρύθμιση που δεν αντα­πο­κρί­νε­ται στην πραγ­μα­τι­κό­τητα της αγοράς. Καλύ­πτει οφειλές μέχρι το τέλος του 2023 και αφήνει εκτός ένα μεγάλο χρονικό διά­στημα σχεδόν δυόμισι ετών, κατά το οποίο δημιουρ­γή­θη­καν νέες υπο­χρε­ώ­σεις.

Επι­πλέον, δεν προ­βλέ­πει ουσια­στική μείωση προ­σαυ­ξή­σεων και επι­βα­ρύν­σεων, ώστε να γίνει πραγ­μα­τικά βιώσιμη για τον οφει­λέτη. Όταν ένας επαγ­γελ­μα­τίας αδυ­να­τεί να αντα­πο­κρι­θεί στις σημε­ρι­νές του υπο­χρε­ώ­σεις, είναι προ­φα­νές ότι δεν μπορεί να εντα­χθεί σε μια ρύθμιση που δεν λαμ­βά­νει υπόψη τις πραγ­μα­τι­κές οικο­νο­μι­κές του δυνα­τό­τη­τες.

Ανα­κοι­νώ­θηκε επίσης αύξηση του ακα­τά­σχε­του ορίου στα 1600 ευρώ. Ισχύει μόνον για τα φυσικά πρόσωπα αλλά δεν βοηθάει τις επι­χει­ρή­σεις. Πώς το σχο­λιά­ζετε;

Περι­μέ­νουμε να δούμε τις τελικές διευ­κρι­νί­σεις, γιατί μέχρι σήμερα οι σχε­τι­κές προ­βλέ­ψεις αφο­ρού­σαν κυρίως μισθω­τούς και συντα­ξιού­χους. Εμείς ζητούμε ρητά να συμπε­ρι­λη­φθούν και οι επαγ­γελ­μα­τίες, οι έμποροι και οι βιο­τέ­χνες. Αλλά ακόμα κι έτσι, η συζή­τηση δεν μπορεί να περιο­ρί­ζε­ται στο ύψος του ακα­τά­σχε­του. Εδώ και πάνω από δέκα χρόνια ζητούμε τη δημιουρ­γία ενός ακα­τά­σχε­του επαγ­γελ­μα­τι­κού λογα­ρια­σμού. Ενός λογα­ρια­σμού μέσα από τον οποίο θα εξυ­πη­ρε­τού­νται οι υπο­χρε­ώ­σεις προς το Δημόσιο, τα ασφα­λι­στικά ταμεία, τους εργα­ζό­με­νους και τους προ­μη­θευ­τές. Δεν είναι δυνατόν να συνε­χί­ζε­ται η πρα­κτική των μαζικών δεσμεύ­σεων τρα­πε­ζι­κών λογα­ρια­σμών.

Πόσο εκτε­τα­μένο είναι σήμερα αυτό το φαι­νό­μενο;

Τα στοι­χεία είναι απο­κα­λυ­πτικά. Σήμερα υπάρ­χουν περίπου 1,75 εκα­τομ­μύ­ρια δεσμευ­μέ­νοι τρα­πε­ζι­κοί λογα­ρια­σμοί. Αυτό δημιουρ­γεί ασφυ­κτι­κές συν­θή­κες για χιλιά­δες επι­χει­ρή­σεις.

Το πιο ανη­συ­χη­τικό είναι ότι με αυτόν τον τρόπο ενι­σχύ­ε­ται η παρα­οι­κο­νο­μία και δημιουρ­γεί­ται αθέ­μι­τος αντα­γω­νι­σμός μεταξύ επι­χει­ρή­σεων που προ­σπα­θούν να λει­τουρ­γή­σουν νόμιμα και εκείνων που ανα­γκά­ζο­νται να κινη­θούν εκτός του επί­ση­μου οικο­νο­μι­κού κυκλώ­μα­τος για να επι­βιώ­σουν.

Ένα από τα βασικά παρά­πονα της αγοράς είναι η δυσκο­λία να βρεθεί χρη­μα­το­δό­τηση από το τρα­πε­ζικό σύστημα και φυσικά, η ρευ­στό­τητα. Πώς είναι η κατά­σταση;

Σύμφωνα με στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Ένωσης Τρα­πε­ζών, μόλις 65.000 έως 70.000 επι­χει­ρή­σεις έχουν ουσια­στική πρό­σβαση στο τρα­πε­ζικό σύστημα. Όταν στη χώρα λει­τουρ­γούν περίπου 950.000 επι­χει­ρή­σεις, αντι­λαμ­βά­νε­στε ότι μιλάμε για ένα ποσοστό που δεν ξεπερνά το 7%. Με απλά λόγια, το 93% των επι­χει­ρή­σεων παρα­μέ­νει εκτός τρα­πε­ζι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης. Αυτό είναι ένα τερά­στιο ανα­πτυ­ξιακό πρό­βλημα.

Αυτό σημαί­νει ότι μια μικρή επι­χεί­ρηση, χωρίς πρό­σβαση σε κεφά­λαια δεν μπορεί να ακο­λου­θή­σει την νέα εποχή ούτε και να έχει περι­θώ­ρια ανά­πτυ­ξης.

Είναι πράγ­ματι πολύ δύσκολο. Οι επι­χει­ρή­σεις κατα­νο­ούν την ανάγκη για ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό και πρά­σι­νες επεν­δύ­σεις. Σύμφωνα με τις έρευνες του Ινστι­τού­του της ΓΣΕΒΕΕ, περίπου οι μισές έχουν προ­σπα­θή­σει να επεν­δύ­σουν προς αυτή την κατεύ­θυνση. Όμως οι περισ­σό­τε­ρες το κάνουν με ίδιους πόρους και σε πολύ περιο­ρι­σμένη κλίμακα. Μιλάμε για επεν­δύ­σεις της τάξης των 10.000 ή 15.000 ευρώ, ποσά που δεν επαρ­κούν για να καλύ­ψουν τις σύγ­χρο­νες ανάγκες αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας.

Έχουμε ακούσει ότι οι πόροι του Ταμείου Ανά­καμ­ψης δεν έφτασαν στις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις. Για ποιον λόγο;

Αυτό είναι απο­λύ­τως σαφές. Το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανά­καμ­ψης διο­χε­τεύ­θηκε κυρίως σε επι­χει­ρή­σεις που ήδη διέ­θε­ταν πρό­σβαση σε χρη­μα­το­δό­τηση και επαρκή ρευ­στό­τητα. Οι μικρές και πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις έμειναν ουσια­στικά εκτός. Το ίδιο συνέβη και σε αρκετές δράσεις του ΕΣΠΑ, όπου οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις συμ­με­το­χής λει­τούρ­γη­σαν ως φίλτρα απο­κλει­σμού για χιλιά­δες αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νους και ατο­μι­κές επι­χει­ρή­σεις. Απο­τέ­λε­σμα είναι να διευ­ρύ­νε­ται το χάσμα ανάμεσα στις μεγάλες και τις μικρές επι­χει­ρή­σεις.

Ποιο είναι σήμερα το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα που αντι­με­τω­πί­ζουν οι μικρο­με­σαίοι;

Χωρίς αμφι­βο­λία η έλλειψη ρευ­στό­τη­τας. Τα στοι­χεία της τελευ­ταίας έρευνας του Ινστι­τού­του της ΓΣΕΒΕΕ δεί­χνουν ότι μία στις δύο επι­χει­ρή­σεις είτε δεν δια­θέ­τει καθόλου ταμειακά απο­θέ­ματα είτε δια­θέ­τει πόρους που επαρ­κούν μόλις για έναν μήνα λει­τουρ­γίας. Αυτό σημαί­νει ότι χιλιά­δες επι­χει­ρή­σεις βρί­σκο­νται διαρκώς στο όριο της επι­βί­ω­σης. Δεν μπορούν να σχε­διά­σουν επεν­δύ­σεις, δεν μπορούν να ανα­πτυ­χθούν και πολλές φορές δυσκο­λεύ­ο­νται ακόμη και να καλύ­ψουν τις τρέ­χου­σες υπο­χρε­ώ­σεις τους.

Ποια πολι­τική χρειά­ζε­ται κατά τη γνώμη σας;

Πρέπει να εφαρ­μο­στεί στην πράξη η ευρω­παϊκή αρχή «Σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα». Οι μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις απο­τε­λούν το 99,8% των επι­χει­ρή­σεων στην Ευρώπη και τον βασικό πυλώνα της απα­σχό­λη­σης και της ανά­πτυ­ξης. Δεν μπορεί η οικο­νο­μική πολι­τική να σχε­διά­ζε­ται με γνώμονα μόνο τις μεγάλες επι­χει­ρή­σεις. Αν δεν στη­ρι­χθεί η μικρή επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, δεν μπορεί να υπάρξει ισόρ­ροπη ανά­πτυξη.

Ενώ βρι­σκό­μα­στε ήδη στον Ιούνιο και παρα­κο­λου­θούμε την εξέλιξη της φετινής του­ρι­στι­κής περιό­δου, ποια εικόνα έχετε από τον κλάδο της εστί­α­σης;

Ο του­ρι­σμός παρα­μέ­νει ένας ισχυρός πυλώνας της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, ωστόσο υπάρ­χουν σοβαρές προ­κλή­σεις. Στον κλάδο της εστί­α­σης κατα­γρά­φε­ται για ακόμη μία χρονιά αρνη­τική πορεία στον κύκλο εργα­σιών. Το πρό­βλημα σχε­τί­ζε­ται άμεσα με το δια­θέ­σιμο εισό­δημα. Οι Έλληνες κατα­να­λω­τές περιο­ρί­ζουν τις δαπάνες τους λόγω ακρί­βειας, αλλά το ίδιο συμ­βαί­νει και με πολλούς Ευρω­παί­ους επι­σκέ­πτες που αντι­με­τω­πί­ζουν αντί­στοι­χες πιέσεις στις χώρες τους. Παρα­τη­ρούμε μικρό­τερη διάρ­κεια παρα­μο­νής, πιο συγκρα­τη­μένη κατα­νά­λωση και συνο­λικά μια μεγα­λύ­τερη προσοχή στις δαπάνες. Επι­πρό­σθετα, υπάρ­χουν και άλλα ζητή­ματα που επι­βα­ρύ­νουν την εστίαση. Το φορο­λο­γικό βάρος παρα­μέ­νει υψηλό. Η συζή­τηση για μείωση του ΦΠΑ στον του­ρι­σμό και την εστίαση παρα­μέ­νει ανοιχτή εδώ και χρόνια χωρίς ουσια­στική κατά­ληξη. Παράλ­ληλα, αντι­με­τω­πί­ζουμε έντονο πρό­βλημα έλλει­ψης προ­σω­πι­κού. Υπάρ­χουν περισ­σό­τε­ρες από 30.000 κενές θέσεις εργα­σίας στην εστίαση, ενώ συνε­χί­ζουμε να ζητούμε τη δυνα­τό­τητα μετά­κλη­σης εργα­ζο­μέ­νων από τρίτες χώρες, κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει συμπε­ρι­λη­φθεί στις σχε­τι­κές κυβερ­νη­τι­κές απο­φά­σεις.

Βέβαια υπάρχει και η παρά­με­τρος με την κατά­σταση στη Μέση Ανατολή, που επη­ρε­ά­ζει τον του­ρι­σμό…

Αναμ­φί­βολα και ξέρετε, οι αμιγώς του­ρι­στι­κές περιο­χές όπως η Ρόδος και συνο­λικά τα νησιά του Αιγαίου επη­ρε­ά­ζο­νται από τη μείωση των αφίξεων από το Ισραήλ, που απο­τε­λεί μια σημα­ντική του­ρι­στική αγορά. Οι γεω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις δημιουρ­γούν πάντοτε αβε­βαιό­τητα και επη­ρε­ά­ζουν τις ταξι­διω­τι­κές επι­λο­γές. Το ζητού­μενο είναι η ελλη­νική οικο­νο­μία να απο­κτή­σει μεγα­λύ­τε­ρες αντοχές και να μην εξαρ­τά­ται απο­κλει­στικά από εξω­τε­ρι­κούς παρά­γο­ντες. Και αυτό προ­ϋ­πο­θέ­τει μια ισχυρή, βιώσιμη και χρη­μα­το­δο­τού­μενη μικρο­με­σαία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα.