Οι επιπτώσεις από την απόφαση κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ

Ο Πρό­ε­δρος του ΕΒΕΠ Βασίλης Κορ­κί­δης επι­ση­μαί­νει πως τα Στενά του Ορμούζ έχουν χαρα­κτη­ρι­στεί, ως το πιο ευάλωτο σημείο της παγκό­σμιας ενέρ­γειας, αφού δεν υπάρχει εναλ­λα­κτική θαλάσ­σια οδός. Έτσι, η διεθνής κοι­νό­τητα «κρατάει την ανάσα της», καθώς οι εξε­λί­ξεις της σύρ­ρα­ξης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, μετά και την εμπλοκή των ΗΠΑ έχουν φέρει στο προ­σκή­νιο το χει­ρό­τερο σενάριο, που δεν είναι άλλο από την απόφαση του Ιράν για κλεί­σιμο των στενών του Ορμούζ. Το 20-25% του παγκό­σμιου πετρε­λαίου δια­κι­νεί­ται μέσω των Στενών και οποια­δή­ποτε δια­τά­ραξη στη ναυ­σι­πλοΐα θα είχε άμεσες επι­πτώ­σεις στην παγκό­σμια ναυ­τι­λία και την ενερ­γειακή ασφά­λεια. Κατά μέσο όρο, πάνω από 3.000 δεξα­με­νό­πλοια, δια­πλέ­ουν κάθε μήνα τα Στενά του Ορμούζ και σύμφωνα με τα δεδο­μένα της Lloyd’s List Intelligence το πρώτο τρίμηνο του έτους τα 1.201 ήταν ελλη­νό­κτητα πλοία.

Σύμφωνα με το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας, 271 πλοία βρί­σκο­νται στην ευρύ­τερη περιοχή της «επι­κίν­δυ­νης ζώνης». Από αυτά, τα 199 πλοία βρί­σκο­νται στον Περσικό Κόλπο και 72 στο Στενό του Ορμούζ, δηλαδή στο πιο ευαί­σθητο και δυνη­τικά επι­κίν­δυνο τμήμα της περιο­χής. Συνο­λικά, 35 πλοία από τα 170-180 ελλη­νό­κτητα φέρουν ελλη­νική σημαία, γεγονός που επι­ση­μαί­νε­ται από το ΥΝΑΝΠ, καθώς επη­ρε­ά­ζει άμεσα το νομικό καθε­στώς, τις υπο­χρε­ώ­σεις προ­στα­σίας και τον βαθμό παρέμ­βα­σης του ελλη­νι­κού κράτους. Ο επι­κε­φα­λής ασφα­λείας της BIMCO, Jakob Larsen, δήλωσε ότι, μια πλήρης σύρραξη μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, με εμπλοκή των ΗΠΑ, θα είχε ως απο­τέ­λε­σμα ένα ενδε­χό­μενο κλεί­σιμο του Ορμουζ. Προς το παρόν, μπορεί η θαλάσ­σια κυκλο­φο­ρία στα Στενά να μειώ­θηκε 30%, αλλά παρα­μέ­νουν ανοικτά και ας ελπί­σουμε, πως όπως και άλλες 3 φορές στον παρελ­θόν, δεν θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η απόφαση του Ιράν να τα κλείσει.

Η διακοπή των ροών από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρ­χο­νται περίπου 17-20 εκατ. βαρέλια πετρε­λαίου την ημέρα, θα προ­κα­λούσε παγκό­σμια ανα­στά­τωση, εκτό­ξευση τιμών και ασφυξία στις ασια­τι­κές κυρίως οικο­νο­μίες. Στη ναυ­τι­λιακή αγορά, κατα­γρά­φο­νται αλλαγές συμπε­ρι­φο­ράς από ναυ­τι­λια­κές εται­ρείες και ναυ­λω­τές. Ήδη, αρκετοί πλοιο­κτή­τες δηλώ­νουν, ότι είναι πιο επι­φυ­λα­κτι­κοί στη φόρτωση φορτίων από τη Μέση Ανατολή, ειδικά όσο η σύγκρουση βαθαί­νει, κρα­τώ­ντας τα πλοία τους σε ασφαλή λιμάνια. Σύμφωνα με τους ναυ­λο­με­σί­τες προ­βλέ­πε­ται τα ναύλα στην περιοχή να αυξη­θούν περαι­τέρω. Ήδη, μετά τις 13/6, οι ναύλοι των πλοίων από τον Περσικό προς την Ασία αυξή­θη­καν με την ημε­ρή­σια τιμή για ένα VLCC που ναυ­λώ­νε­ται από τον Κόλπο της Κίνας, να έχει αυξηθεί από 20.000 $ σε πάνω από  50.000 $ μέσα σε δέκα ημέρες, αντα­να­κλώ­ντας τον αυξη­μένο κίνδυνο.

Η αγορά πετρε­λαίου έχει κατα­γρά­ψει σημα­ντική μετα­βλη­τό­τητα μετά από τη στρα­τιω­τική σύρραξη. Το Brent σημεί­ωσε άνοδο έως και 19% από την έναρξη των εχθρο­πρα­ξιών πριν δια­μορ­φω­θεί την Παρα­σκευή στα 78 δολάρια το βαρέλι, ενώ το West Texas Intermediate κυμαί­νε­ται κοντά στα 76 δολάρια. Οι παρα­γω­γοί της Μέσης Ανα­το­λής μετα­φέ­ρουν περίπου το ένα πέμπτο της παγκό­σμιας ημε­ρή­σιας παρα­γω­γής μέσω των Στενών και εάν το Ιράν επι­χει­ρή­σει να τα μπλο­κά­ρει, οι πελάτες τους σε όλο τον κόσμο θα προ­σπα­θή­σουν να καλύ­ψουν από άλλες πηγές τις ενερ­γεια­κές τους ανάγκες. Η Clarksons Research κατα­γρά­φει μάλιστα αυξη­μένη κινη­τι­κό­τητα για δεξα­με­νό­πλοια VLCC, που δρο­μο­λο­γού­νται προς ασφα­λέ­στε­ρες περιο­χές φόρ­τω­σης, ιδίως στη Δυτική Αφρική και τον Κόλπο του Μεξικού με τους ναύλους spot για δρο­μο­λό­για προς την Ασία να έχουν ενι­σχυ­θεί.

Ο τομέας των εμπο­ρευ­μα­το­κι­βω­τίων σε σχέση με τον τομέα των δεξα­με­νό­πλοιων φαί­νε­ται να μην επη­ρε­ά­ζε­ται προς ώρας, καθώς από την «εποχή» που οι Χούθι επέ­βα­λαν το ιδιό­τυπο καθε­στώς στην Ερυθρά Θάλασσα τα πλοία μετα­φο­ράς κοντέι­νερ επέ­λε­ξαν ρότες γύρω από την Ακρω­τή­ριο της Καλής Ελπίδας, με απο­τέ­λε­σμα αυξη­μέ­νους χρόνους παρά­δο­σης και αυξη­μένα κόστη. Η ανα­σφά­λεια στις θαλάσ­σιες δια­δρο­μές έχει προ­κα­λέ­σει ανη­συ­χία για τη στα­θε­ρό­τητα των παγκό­σμιων εμπο­ρι­κών αλυ­σί­δων. Αξίζει να σημειω­θεί ότι, με το κλεί­σιμο του Ορμούζ οι τοπικές  συν­δέ­σεις «short sea» για τις γει­το­νι­κές χώρες στην περιοχή θα έχουν πρό­βλημα και η τοπική αγορά των εμπο­ρευ­μα­το­κι­βω­τίων θα πληγεί. Περίπου 20–30 container ships περνούν καθη­με­ρινά από τον Στενό του Ορμούζ σε κανο­νι­κές συν­θή­κες.

Οι εξε­λί­ξεις, πάντως, ανα­μέ­νε­ται να επη­ρε­ά­σουν την ασφά­λεια της ναυ­σι­πλο­ΐας στη περιοχή και την ναυ­τα­σφα­λι­στική αγορά, καθώς, πλέον, τα πλοία που πλέουν, ή θα επι­χει­ρή­σουν να πλεύ­σουν στις θερμές ζώνες, θα υπο­στούν την κατά περί­πτωση 60% επι­βά­ρυνση κατά «κιν­δύ­νων πολέμου», η οποία ως γνωστόν θα επι­βα­ρύ­νει τα κόστη μετα­φο­ράς. Η απόφαση του Ιράν για το κλεί­σιμο των Στενών του Ορμούζ και μαζί με το ένα πέμπτο της παγκό­σμιας ημε­ρή­σιας κατα­νά­λω­σης πετρε­λαίου που κινεί­ται μέσω αυτού, προ­κα­λεί πολλές παρά­πλευ­ρες επι­πτώ­σεις για αρκετά προ­φα­νείς λόγους. Η από­πειρα κλει­σί­μα­τος ανα­μέ­νε­ται να προ­κα­λέ­σει μια ακόμη απά­ντηση από τις ΗΠΑ, αλλά και από τα άλλα αραβικά κράτη του Κόλπου. Ας ελπί­σουμε πως η επιλογή της στρα­τη­γι­κής της κλι­μά­κω­σης θα φέρει συντο­μό­τερα την απο­κλι­μά­κωση της κρίσης.