Αγαθονήσι, η ζωή στο ακριτικό νησί μετά το καλοκαίρι, με τον φωτογραφικό φακό του ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στο δια­φη­μι­στικό φυλ­λά­διο που εκδίδει ο δήμος, το Αγα­θο­νήσι ανα­φέ­ρε­ται ως «Ο τελευ­ταίος Ανέγ­γι­χτος Παρά­δει­σος στο Αιγαίο». Αν και το νησί δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στους πολύ δημο­φι­λείς καλο­και­ρι­νούς προ­ο­ρι­σμούς, οι του­ρί­στες που το επι­λέ­γουν, ανήκουν σε αυτούς που ονο­μά­ζουμε «ενη­με­ρω­μέ­νους» γιατί ξέρουν τι περι­μέ­νουν να βρουν. Ήρεμη ζωή, φιλό­ξε­νοι κάτοι­κοι, υπέ­ρο­χες παρα­λίες με κρυ­στάλ­λινα νερά, γραφικό λιμα­νάκι και τρία μικρά όμορφα χωριου­δά­κια: το Μεγάλο Χωριό, το Μικρό Χωριό και το Καθο­λικό.

Δύο ενα­πο­μεί­να­ντες του­ρί­στες κάνουν ηλιο­θε­ρα­πεία στην παραλία, δίπλα στο λιμάνι, Τετάρτη 23 Οκτω­βρίου 2020 

Η ζωή μετά το καλο­καίρι είναι πολύ δια­φο­ρε­τική. Οι ρυθμοί πέφτουν και μαζί μειώ­νε­ται και ο πλη­θυ­σμός. Τον χειμώνα οι μόνιμοι κάτοι­κοι δεν ξεπερ­νούν τον αριθμό των 100 ανθρώ­πων. Οι ταβέρ­νες κλεί­νουν η μία μετά την άλλη και μοναχά μία παρα­μέ­νει ανοιχτή, λει­τουρ­γώ­ντας σαν σημείο συνά­ντη­σης.

Τα λίγα δωμάτια που λει­τουρ­γούν ως κατα­λύ­ματα, νοι­κιά­ζο­νται από τους δασκά­λους και τον καθη­γητή που είναι και οι μονα­δι­κοί «επι­σκέ­πτες» που επι­μέ­νουν να παρα­μέ­νουν.

Στο ακρι­τικό νησί οι συν­θή­κες ζωής, όταν σβήνουν τα φώτα της του­ρι­στι­κής περιό­δου και οι επι­σκέ­πτες εγκα­τα­λεί­πουν μαζικά αυτόν τον όμορφο προ­ο­ρι­σμό, είναι δια­φο­ρε­τι­κές και συχνά σκληρές.

Ο Γιώργος Μιχελής, 84 χρονών, επι­στρέ­φει από το τάισμα των ζώων του, στο Μικρό Χωριό 

Στο νησί υπάρ­χουν ελά­χι­στα παιδιά και το σχολείο φιλο­ξε­νεί δύο μαθητές στο νηπια­γω­γείο, τέσ­σε­ρις στο δημο­τικό και έναν στο γυμνά­σιο. Ήταν αυτοί που χει­ρο­κρο­τή­θη­καν από το σύνολο των κατοί­κων κατά τη διάρ­κεια της 28ης Οκτω­βρίου.

Μαθητές του Δημο­τι­κού και του Νηπια­γω­γείου παίρ­νουν μέρος στην παρέ­λαση της 28ης Οκτω­βρίου στο Μεγάλο Χωριό. 

Ο δάσκα­λος Θανάσης Παπα­δό­που­λος και ο καθη­γη­τής Αλέ­ξαν­δρος Τσιά­κα­λος, μια φορά την εβδο­μάδα ταξι­δεύ­ουν στη Σάμο για να προ­μη­θευ­τούν τρόφιμα, φάρμακα, ή για να αγο­ρά­σουν αλλά είδη ανάγκης που δεν βρί­σκουν στο νησί, λόγω έλλει­ψης από τα συνε­χι­ζό­μενα απα­γο­ρευ­τικά ή για να απο­φύ­γουν τις υψη­λό­τε­ρες χρε­ώ­σεις.

Στο νησί υπάρχει ένας και μονα­δι­κός αγρο­τι­κός γιατρός. Ο Γιώργος Μιχελής, 84 χρόνων, ο οποίος πάσχει από κολπική μαρ­μα­ρυγή, είναι ανα­γκα­σμέ­νος να ταξι­δεύει πολύ συχνά για ιατρι­κές εξε­τά­σεις στη Σάμο. «Ο γιατρός εδώ είναι για μια πρώτη ανάγκη, να με πιάσει ένας πόνος, να έρθει να μου κάνει μια ένεση. Για τις εξε­τά­σεις που χρειά­ζο­μαι εγώ για την καρδιά μου… να μου κάνει ένα καρ­διο­γρά­φημα… τίποτα άλλο δεν μπορεί να μου προ­σφέ­ρει». Μαζί με τον φίλο του Γιάννη Κόττορο, 86 χρόνων, ταξι­δεύ­ουν στη Σάμο με το πλοίο «Νήσος Κάλυ­μνος» και αν και οι δύο προ­τι­μούν τα χρήματα να μένουν στον τόπο τους, αρκετές φορές προ­μη­θεύ­ο­νται λαχα­νικά και άλλα προ­ϊ­ό­ντα από το γει­το­νικό νησί, λόγω των χαμη­λό­τε­ρων τιμών.

Ο Γιώργος Μιχελής (Δ), 84 χρονών και ο φίλος του Γιάννης Κότ­το­ρος, 86 χρονών, ψωνί­ζουν σε μανά­βικο στο νησί της Σάμου. 

Ο πλη­θυ­σμός γερνάει και το νησί ολοένα και ερη­μώ­νει. Δου­λειές δεν υπάρ­χουν. Το να βρει κάποιος νέος δουλειά είναι δύσκολο. Οι πιο μεγάλοι σε ηλικία ασχο­λού­νται με το ψάρεμα και την κτη­νο­τρο­φία, εργα­σίες που σύμφωνα με αυτούς, δεν εξα­σφα­λί­ζουν αρκετό εισό­δημα για να επι­βιώ­σεις. Ειδι­κό­τερα για την κτη­νο­τρο­φία, λόγω της πολύ χαμηλής τιμής πώλησης του ντόπιου κρέατος, η ενα­σχό­ληση είναι σχεδόν απα­γο­ρευ­τική. «Με τα κατσί­κια δεν ζει ο άνθρω­πος» ανα­φέ­ρουν. Την κατά­σταση σώζουν οι ιχθυο­καλ­λιέρ­γειες που υπάρ­χουν στο νησί.

 Οι ιχθυο­καλ­λιέρ­γειες απα­σχο­λούν το μεγα­λύ­τερο αριθμό μόνιμων κατοί­κων στο Αγα­θο­νήσι, απο­τε­λώ­ντας ένα “πνεύ­μονα ζωής” για τον νησί, χωρίς τις οποίες ελά­χι­στοι κάτοι­κοι θα είχαν απο­μεί­νει σε αυτό,

Όταν ο ήλιος δύει, πάνω από τα δωμάτια και τα μικρά ξενο­δο­χεία που παρα­μέ­νουν κλειστά, μια τερά­στια ελλη­νική σημαία κυμα­τί­ζει, «υπεν­θυ­μί­ζο­ντας» την ελλη­νι­κό­τητα του νησιού απέ­να­ντι στις τούρ­κι­κες διεκ­δι­κή­σεις.

Ενώ όμως οι πτήσεις πάνω από το Αγα­θο­νήσι από τουρ­κικά μαχη­τικά αερο­σκάφη, είναι καθη­με­ρινό φαι­νό­μενο και οι κάτοι­κοι έχουν μάθει να ζουν με τους εκκω­φα­ντι­κούς ήχους των αερο­σκα­φών, ο ψαράς Λευ­τέ­ρης Καρύδης, 67 χρόνων, που ζει μόνος του στο Καθο­λικό, έχει ακόμα έναν λόγο να ανη­συ­χεί. Το πρώην καφε­νείο του παππού του, που έζησε και μεγά­λωσε και τώρα μένει σε αυτό, σύμφωνα με το ελλη­νικό δημόσιο δεν του ανήκει. Τίτλοι ιδιο­κτη­σίας δεν υπάρ­χουν. «Τότε εκείνα τα χρόνια, πού υπήρχαν χαρτιά; Αφού ήταν πόλεμοι… Πώς να τα βγά­λουνε τα χαρτιά, πώς να βγά­λουνε άδειες, με τι; Αλλά εγώ νομίζω πως σε τέτοια νησάκια, πρέπει να υπάρχει μια βοήθεια, πρέπει να τα ανα­γνω­ρί­σει το κράτος, ότι πράγ­ματι ναι, σας ανήκουν».

Το Μεγάλο Χωριό όπως φαί­νε­ται από το εκκλη­σάκι του Άγιου Χαρά­λα­μπου 

Κείμενο-φωτογραφίες για το ΑΠΕ-ΜΠΕ

Γιάννης Κολε­σί­δης