Αλλάζουν οι συνήθειες των Ελλήνων: Λιγότερα φρούτα και λαχανικά, περισσότερο delivery

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια οι τηλε­φω­νι­κές παραγ­γε­λίες για σου­βλά­κια, πίτσες, άντε και για κάνα μπέρ­γκερ γίνο­νταν συνήθως τις ημέρες που προ­βαλ­λό­ταν στην τηλε­ό­ραση κάποιο μεγάλο αθλη­τικό γεγονός ή το βράδυ του μου­σι­κού δια­γω­νι­σμού της Eurovision. Ισως ακόμη και τα βράδια των εθνικών εκλογών. Πλέον, δεν είναι λίγοι εκείνοι που παραγ­γέλ­νουν φαγητό ακόμη και 2-3 φορές την εβδο­μάδα.

Οι λόγοι; Οι ανα­τι­μή­σεις στην εστίαση και κυρίως στα σερ­βι­ρι­ζό­μενα γεύματα, ο λιγο­στός ελεύ­θε­ρος χρόνος και η κατα­κό­ρυφη αύξηση της διείσ­δυ­σης των ηλε­κτρο­νι­κών πλατ­φορ­μών παραγ­γε­λιο­λη­ψίας και δια­νο­μής έτοιμου φαγητού φαί­νε­ται ότι απο­τε­λούν τον εκρη­κτικό συν­δυα­σμό για την εκτό­ξευση στα ύψη της κατα­νά­λω­σης έτοιμων γευ­μά­των, του γνωστού μας delivery.

Κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι άλλωστε ότι τα τελευ­ταία χρόνια ιδρύ­ο­νται επι­χει­ρή­σεις εστί­α­σης με απο­κλει­στικό αντι­κεί­μενο τη διανομή έτοιμων γευ­μά­των, χωρίς να δια­θέ­τουν σάλα, καλά καλά χωρίς καν ταμπέλα –γνωστές και ως dark kitchens–, οι οποίες λαμ­βά­νουν παραγ­γε­λίες απο­κλει­στικά μέσα από τις πλατ­φόρ­μες ή μέσα από δικές τους αυτό­νο­μες ιστο­σε­λί­δες ή εφαρ­μο­γές.

Επίσης, στο αντι­κεί­μενο εισέρ­χο­νται όλο και περισ­σό­τερο άλλοι κλάδοι που έχουν σχέση με το τρόφιμο, όπως οι αλυ­σί­δες σούπερ μάρκετ ή τα κατα­στή­ματα ευκο­λίας (convenience stores) που λει­τουρ­γούν με διευ­ρυ­μένο ωράριο. Η αυξα­νό­μενη αυτή τάση, όσο και οι βαθύ­τε­ρες αλλαγές στις δια­τρο­φι­κές συνή­θειες που συντε­λέ­στη­καν ήδη από την εποχή των μνη­μο­νίων, οδηγούν εν πολλοίς σε δια­τροφή χαμηλής θρε­πτι­κής αξίας.

Σύμφωνα με την έρευνα που πραγ­μα­το­ποί­ησε το Ινστι­τούτο Ερευνας Λια­νε­μπο­ρίου Κατα­να­λω­τι­κών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), η μέση ετήσια κατά κεφαλήν δαπάνη για πρό­χειρα φαγητά σε ταχυ­φα­γεία ή για φαγητό σε πακέτο δια­μορ­φώ­θηκε το 2023 σε 151,90 ευρώ, από 108,89 ευρώ το 2022, κατα­γρά­φο­ντας αύξηση 39%. Σε σύγκριση με το μακρινό 2009, όταν η ετήσια κατά κεφαλήν δαπάνη για πρό­χειρα φαγητά σε ταχυ­φα­γεία και για φαγητό σε πακέτο ήταν 53,48 ευρώ, η δαπάνη έχει σχεδόν τρι­πλα­σια­στεί (αύξηση κατά 184%). Την ίδια ώρα, η μέση ετήσια κατά κεφαλήν δαπάνη για την εστίαση εμφα­νί­ζε­ται μειω­μένη σε σύγκριση με 15 χρόνια πριν κατά 6%, ενώ σε σύγκριση με το 2022 εμφα­νί­ζε­ται αυξη­μένη κατά 24%, αύξηση η οποία εν μέρει είναι πλη­θω­ρι­στική. Διευ­κρι­νί­ζε­ται ότι η δαπάνη για πρό­χειρα φαγητά απο­τε­λεί υπο­σύ­νολο της δαπάνης για εστίαση.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι η διανομή έτοιμων γευ­μά­των στο σπίτι δια­δρα­μά­τισε σημα­ντικό ρόλο και στη διάρ­κεια των lockdowns, καθώς απο­τέ­λεσε το μονα­δικό κανάλι της εστί­α­σης που ήταν σε λει­τουρ­γία. Η συμ­με­τοχή δε των κατα­στη­μά­των στις πλατ­φόρ­μες, μέσω των οποίων πλέον γίνεται το μεγα­λύ­τερο μέρος των παραγ­γε­λιών, οδήγησε αρκετά από αυτά να παρέ­χουν τις υπη­ρε­σίες τους σε πολύ πιο διευ­ρυ­μένο ωράριο σε σύγκριση με το παρελ­θόν.

Σύμφωνα με την τελευ­ταία δια­θέ­σιμη έρευνα της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για τη χρήση των τεχνο­λο­γιών πλη­ρο­φο­ρι­κής και επι­κοι­νω­νίας, το 2023, από τον πλη­θυ­σμό ηλικίας 16-74 ετών που πραγ­μα­το­ποί­ησε αγορές από το Internet, το 44,1% παρήγ­γειλε φαγητό.

Ακόμη πιο ορατές είναι οι επι­πτώ­σεις της οικο­νο­μι­κής κρίσης της προη­γού­με­νης δεκα­ε­τίας, καθώς και της πλη­θω­ρι­στι­κής κρίσης της τελευ­ταίας τριε­τίας στις καθη­με­ρι­νές μας δια­τρο­φι­κές συνή­θειες. Η Ερευνα Οικο­γε­νεια­κών Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023 απο­κά­λυψε ότι τα νοι­κο­κυ­ριά έβαλαν «μαχαίρι» στην κατα­νά­λωση βασικών ειδών δια­τρο­φής την περυ­σινή χρονιά, αγο­ρά­ζο­ντας λιγό­τε­ρες ποσό­τη­τες από αυτά, προ­κει­μέ­νου να μπο­ρέ­σουν να καλύ­ψουν άλλες βασικές ανάγκες. Αυτό, βεβαίως, δεν σημαί­νει ότι πλή­ρω­σαν λιγό­τερα χρήματα, καθώς η μέση μηνιαία δαπάνη για σχεδόν τα ίδια είδη αυξή­θηκε. Η μέση μηνιαία κατα­νά­λωση (σε ποσό­τη­τες) υπο­χώ­ρησε το 2023 κατά 13,6% όσον αφορά το ελαιό­λαδο, κατά 12,7% στα οινο­πνευ­μα­τώδη ποτά, κατά 11,8% στα ψάρια. Επίσης, κατα­να­λώ­σαμε κατά 10,7% λιγό­τερο ρύζι, κατά 6,1% λιγό­τερο κρέας, κατά 5,3% λιγό­τερα αυγά και κατά 5,2% λιγό­τερο γάλα και ζυμα­ρικά. Περι­κο­πές κάναμε ακόμη και στο ψωμί (-4,3%), στα φρούτα και στα λαχα­νικά (-4% και -3,4%, αντι­στοί­χως). Από την άλλη, η μέση μηνιαία δαπάνη αυξή­θηκε κατά 11,9% για το ελαιό­λαδο, κατά 7,2% για τα φρούτα, κατά 6,6% για τα λαχα­νικά, κατά 3,3% για το κρέας, κατά 6,6% για γαλα­κτο­κο­μικά και αυγά, κάτι που οφεί­λε­ται στις ανα­τι­μή­σεις. Οι αλλαγές στις καθη­με­ρι­νές δια­τρο­φι­κές συνή­θειες είναι στην πραγ­μα­τι­κό­τητα πολύ βαθύ­τε­ρες και συντε­λέ­στη­καν σε μεγάλο βαθμό στη διάρ­κεια της προη­γού­με­νης δεκα­ε­τίας. Η κατα­νά­λωση μοσχα­ρί­σιου κρέατος ήταν χαμη­λό­τερη το 2023 σε σύγκριση με το 2009 κατά 34%, ψαριών κατά 32%, αιγο­πρό­βειου κρέατος κατά 20%, ελαιο­λά­δου κατά 35%, φρούτων κατά 11%. Από την άλλη, το ότι οι Ελληνες «ανα­κά­λυ­ψαν» ξανά τα όσπρια –μεγα­λύ­τερη κατά 21% η κατα­νά­λωση το 2023 σε σύγκριση με το 2009– συν­δέ­ε­ται μάλλον με την τσέπη τους και λιγό­τερο με την παγκό­σμια τάση για κατα­νά­λωση φυτικών πρω­τεϊ­νών αντί των ζωικών.

Πηγή: moneyreview.gr