Έκτακτος διαχειριστικός έλεγχος στον Δήμο Ρόδου από το Γενικό Λογιστήριο για την σύμβαση των LED!

• Οι δημο­σιο­νο­μι­κοί ελεγ­κτές ζητούν έως τις 4 Σεπτεμ­βρίου 2026 ολό­κληρο τον φάκελο του δια­γω­νι­σμού και τα εντάλ­ματα πλη­ρω­μής του ανα­δό­χου για τη 12ετή σύμβαση των 25,2 εκατ. ευρώ. Η ίδια σύμβαση είχε ήδη ελεγ­χθεί από την Εθνική Αρχή Δια­φά­νειας, η οποία τον Απρίλιο του 2023 κατέ­γραψε άκυρα πρα­κτικά, καθυ­στε­ρή­σεις που χρε­ώ­νο­νται στον δήμο και μια δια­δι­κα­σία έκπτω­σης που δεν ολο­κλη­ρώ­θηκε ποτέ

Έκτακτο δια­χει­ρι­στικό έλεγχο διέταξε το Γενικό Λογι­στή­ριο του Κράτους στον Δήμο Ρόδου για τη σύμβαση παροχής υπη­ρε­σιών για την ενερ­γειακή ανα­βάθ­μιση και αυτο­μα­το­ποί­ηση του συστή­μα­τος ηλε­κτρο­φω­τι­σμού κοι­νό­χρη­στων χώρων και τις εφαρ­μο­γές έξυπνης πόλης, δηλαδή τη σύμβαση των LED, όπως έχει καθιε­ρω­θεί να απο­κα­λεί­ται στο νησί.

Το στοι­χείο που δίνει στην υπόθεση δια­φο­ρε­τική βαρύ­τητα είναι ότι η συγκε­κρι­μένη σύμβαση δεν ελέγ­χε­ται για πρώτη φορά. Έχει ήδη περάσει από την Εθνική Αρχή Δια­φά­νειας, η έκθεση της οποίας βρί­σκε­ται από την άνοιξη του 2023 στα χέρια της δημο­τι­κής αρχής. Και τα ευρή­ματα εκείνης της έκθεσης, όπως προ­κύ­πτει από το περιε­χό­μενό της, κάθε άλλο παρά ανώδυνα είναι για τον τρόπο με τον οποίο ο δήμος δια­χει­ρί­στηκε την εκτέ­λεση της σύμ­βα­σης στα πρώτα 3 χρόνια της ζωής της.

Τι ζητούν τώρα οι δημο­σιο­νο­μι­κοί ελεγ­κτές

Έργο της ομάδας, όπως ανα­γρά­φε­ται, είναι να δια­πι­στω­θεί η καταγ­γε­λία της 12ης Φεβρουα­ρίου 2019, με την οποία είχε ζητηθεί έκτα­κτος έλεγχος στον δήμο. Η χρονική συγκυ­ρία έχει τη σημασία της. Η καταγ­γε­λία κατα­τέ­θηκε 1 μόλις μήνα μετά την υπο­γραφή της κύριας σύμ­βα­σης με την ανάδοχο ένωση εται­ρειών, η οποία έγινε στις 11 Ιανουα­ρίου 2019, και 5 ημέρες μετά την υπο­γραφή της παράλ­λη­λης σύμ­βα­σης με τον ανε­ξάρ­τητο σύμ­βουλο του έργου.

Για την προ­ε­τοι­μα­σία του ελέγχου η υπη­ρε­σία ζητά να τεθούν στη διάθεσή της, σε ηλε­κτρο­νική μορφή και έως την Παρα­σκευή 4 Σεπτεμ­βρίου 2026, το νομο­θε­τικό και κανο­νι­στικό πλαίσιο λει­τουρ­γίας του δήμου που ίσχυε τα έτη 2018 και 2019, το θεσμικό πλαίσιο για τις δαπάνες της ίδιας περιό­δου, οι απο­φά­σεις ορισμού των οργάνων διοί­κη­σης και των θέσεων ευθύνης, τα πορί­σματα ελέγχων από άλλα ελεγ­κτικά όργανα για τα ίδια έτη, εφόσον υπάρ­χουν, καθώς και το σύνολο των εγγρά­φων της δια­γω­νι­στι­κής δια­δι­κα­σίας. Στο τελευ­ταίο περι­λαμ­βά­νο­νται οι απο­φά­σεις του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου, οι απο­φά­σεις συγκρό­τη­σης επι­τρο­πών, οι μελέτες, τα τεύχη δημο­πρά­τη­σης, οι προ­σφο­ρές, η σύμβαση, η αλλη­λο­γρα­φία με το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο και οτι­δή­ποτε άλλο στοι­χειο­θε­τεί τον δια­γω­νι­σμό. Ζητού­νται, τέλος, τα χρη­μα­τικά εντάλ­ματα εξό­φλη­σης του ανα­δό­χου με όλα τα συνημ­μένα δικαιο­λο­γη­τικά.

Η ελεγ­κτική ομάδα δια­τη­ρεί το δικαί­ωμα να ζητήσει οποιο­δή­ποτε άλλο στοι­χείο έως την παρά­δοση της έκθεσης, ενώ ο δήμος καλεί­ται να δια­θέ­σει το προ­σω­πικό των αρμό­διων υπη­ρε­σιών και κατάλ­ληλο χώρο εργα­σίας. Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον έχει το αίτημα για τα πορί­σματα άλλων ελεγ­κτι­κών οργάνων. Το βασι­κό­τερο από αυτά είναι ήδη γνωστό και βρί­σκε­ται στο αρχείο του δήμου.

Ο έλεγχος της Αρχής Δια­φά­νειας και το πεδίο του

Η Εθνική Αρχή Δια­φά­νειας ξεκί­νησε τον δικό της έλεγχο με εντολή της 20ής Σεπτεμ­βρίου 2021 και τον ολο­κλή­ρωσε με έκθεση της 12ης Απρι­λίου 2023. Αντι­κεί­μενό του ήταν η νομι­μό­τητα των δια­δι­κα­σιών της σύμ­βα­σης από την ανάθεση έως και την τρο­πο­ποί­ησή της, δηλαδή η περί­ο­δος από τον Μάιο του 2018 έως τον Ιούλιο του 2022. Η ίδια η έκθεση οριο­θε­τεί τι δεν εξέτασε. Δεν ελέγ­χθη­καν οι τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές της δια­κή­ρυ­ξης, η ορθό­τητα της μελέτης εφαρ­μο­γής, τα πιστο­ποι­η­τικά εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας και η δια­δι­κα­σία των ενταλ­μά­των πλη­ρω­μής μετά την τρο­πο­ποί­ηση. Πρό­κει­ται ακριβώς για τα σημεία στα οποία θα εστιά­σει ο δημο­σιο­νο­μι­κός έλεγχος του Γενικού Λογι­στη­ρίου.

Καθαρή η ανάθεση, προ­βλη­μα­τική η εκτέ­λεση

Ως προς την ανάθεση, το συμπέ­ρα­σμα της Αρχής είναι απε­ρί­φρα­στο. Ο Δήμος Ρόδου τήρησε όλα τα προ­βλε­πό­μενα βήματα ως προς την ανάθεση, την απο­σφρά­γιση και την κατα­κύ­ρωση. Στον δια­γω­νι­σμό υπο­βλή­θη­καν 8 προ­σφο­ρές, οι 7 απο­κλεί­στη­καν επειδή δεν κατα­τέ­θη­καν εντύπως τα πρω­τό­τυπα στοι­χεία που απαι­τούσε η δια­κή­ρυξη, και η μονα­δική που έγινε δεκτή ανήλθε σε 25.179.312,92 ευρώ με ΦΠΑ. Το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο δεν βρήκε κώλυμα για την υπο­γραφή και καμία προ­δι­κα­στική προ­σφυγή δεν ασκή­θηκε. Στην εκτέ­λεση της σύμ­βα­σης, όμως, η εικόνα που κατα­γρά­φει η Αρχή είναι εντελώς δια­φο­ρε­τική και το βάρος των ευρη­μά­των πέφτει κυρίως στα ίδια τα όργανα του δήμου.

Καθυ­στε­ρή­σεις που χρε­ώ­νο­νται στον δήμο

Η σύμβαση όριζε ότι ο δήμος όφειλε εντός 15 και 30 ημερών αντί­στοιχα να υπο­γρά­ψει τις συμ­βά­σεις ενε­χυ­ρί­α­σης απαι­τή­σεων και μεσεγ­γύ­η­σης, από τις οποίες εξαρ­τιό­ταν η πληρωμή του ανα­δό­χου μέσω ειδικού δεσμευ­μέ­νου λογα­ρια­σμού. Υπο­γρά­φη­καν τελικά στις 12 και 25 Ιουλίου 2019, δηλαδή 6 μήνες μετά. Η Αρχή σημειώ­νει ότι δεν προ­σκο­μί­στηκε κανένα έγγραφο που να δικαιο­λο­γεί την καθυ­στέ­ρηση, την απο­δί­δει στον δήμο και επι­ση­μαί­νει ότι η μη χορή­γηση των συμ­βά­σεων στην Επι­τροπή Παρα­κο­λού­θη­σης και Παρα­λα­βής δεν μπο­ρούσε να προ­βλη­θεί ως λόγος έκπτω­σης του ανα­δό­χου, όπως εντού­τοις έγινε.

Ο ανά­δο­χος, από την πλευρά του, υπέβαλε τη μελέτη εφαρ­μο­γής εκπρό­θε­σμα, στα τέλη Σεπτεμ­βρίου 2019 αντί για τον Μάρτιο, όμως η επι­τροπή του δήμου δεν συνέ­ταξε κανένα έγγραφο απόρ­ρι­ψης ή όχλησης. Το κενό αυτό αποκτά βαρύ­τητα λόγω του άρθρου 20 της αρχικής σύμ­βα­σης, το οποίο όριζε ότι κάθε έγγραφο που δεν απα­ντά­ται εντός 10 εργά­σι­μων ημερών θεω­ρεί­ται απο­δε­κτό. Ο δήμος χαρα­κτή­ρισε εκ των υστέρων τον όρο απα­ρά­δε­κτο, παρά­νομο και κατα­χρη­στικό, η Αρχή όμως απαντά ότι όφειλε να τον είχε λάβει υπόψη, εφόσον ήταν μέρος της σύμ­βα­σης που ο ίδιος υπέ­γραψε. Σημειώ­νει, μάλιστα, ότι ήδη από τον Σεπτέμ­βριο του 2019 η ίδια η επι­τροπή είχε βεβαιώ­σει την καλή λει­τουρ­γία 2.101 φωτι­στι­κών LED, από­δειξη ότι η σύμβαση εκτε­λού­νταν εν γνώσει του δήμου.

Άκυρα πρα­κτικά και έκπτωση χωρίς νόμιμη βάση

Το βαρύ­τερο εύρημα αφορά στη συγκρό­τηση της Επι­τρο­πής Παρα­κο­λού­θη­σης και Παρα­λα­βής. Τακτικό μέλος της μετα­κι­νή­θηκε την 1η Νοεμ­βρίου 2019 σε δημο­τική επι­χεί­ρηση για 2 χρόνια και ουδέ­ποτε αντι­κα­τα­στά­θηκε. Το πρώτο πρα­κτικό υπο­γρά­φε­ται από 2 μόνο μέλη και κρί­νε­ται άκυρο ελλεί­ψει απαρ­τίας, ενώ τα επόμενα 3 υπο­γρά­φο­νται από ανα­πλη­ρω­μα­τικό μέλος, κάτι που κατά την πάγια νομο­λο­γία δεν επι­τρέ­πε­ται όταν τακτικό μέλος έχει εκλεί­ψει. Το συμπέ­ρα­σμα δια­τυ­πώ­νε­ται χωρίς περι­στρο­φές. Η εκκί­νηση της δια­δι­κα­σίας έκπτω­σης τόσο του ανα­δό­χου, με πρα­κτικό της 20ής Ιανουα­ρίου 2020 για 9 αυτο­τε­λείς λόγους, όσο και του ανε­ξάρ­τη­του συμ­βού­λου, στη­ρί­ζε­ται σε πρα­κτικά που πάσχουν νομι­μό­τη­τας. Η Αρχή δεν εξε­τά­ζει καν τη βασι­μό­τητα των λόγων έκπτω­σης και προ­σθέ­τει ότι ουσια­στικά ποτέ δεν υπήρξε ολο­κλή­ρωση της δια­δι­κα­σίας.

Τον Μάιο του 2020, ενώ ίσχυε παύση εργα­σιών λόγω παν­δη­μίας, η επι­τροπή συνέ­ταξε νέο πρα­κτικό με το οποίο δια­πί­στωσε ότι ο ανά­δο­χος είχε θερα­πεύ­σει τους λόγους έκπτω­σης και ότι το έργο ήταν λει­τουρ­γικό, με 27.190 φωτι­στικά και 458 μετρη­τές ήδη εγκα­τε­στη­μέ­νους. Έξι ημέρες αργό­τερα η Οικο­νο­μική Επι­τροπή το κήρυξε άκυρο και όρισε νέα επι­τροπή. Η Αρχή δια­φω­νεί, σημειώ­νο­ντας ότι η επι­τροπή θα μπο­ρούσε να είχε συνε­δριά­σει με τηλε­διά­σκεψη και ότι η αιτιο­λο­γία της ακύ­ρω­σης συνιστά έμμεση παρα­δοχή ότι και το πρώτο πρα­κτικό έπασχε.

Ένας χρόνος αδρά­νειας και έλλειψη συντο­νι­σμού

Η έκθεση δια­πι­στώ­νει έλλειψη συνερ­γα­σίας ανάμεσα στις υπη­ρε­σίες του δήμου και την επι­τροπή, με απο­τέ­λε­σμα την πλημ­μελή παρα­κο­λού­θηση της σύμ­βα­σης, χωρίς όμως να μπορεί να προσ­διο­ρί­σει ποια υπη­ρε­σία ευθύ­νε­ται, καθώς δεν της παρα­σχέ­θηκε το σύνολο της εσω­τε­ρι­κής αλλη­λο­γρα­φίας. Το πιο χαρα­κτη­ρι­στικό εύρημα αφορά το 2021. Από τις αρχές του έτους έως τον Νοέμ­βριο η επι­τροπή αρνού­νταν να παρα­λά­βει τους τρι­μη­νιαί­ους λογα­ρια­σμούς του ανα­δό­χου με μόνη αιτιο­λο­γία ότι βρι­σκό­ταν σε εξέλιξη ο έλεγχος της Αρχής. Η απά­ντηση της Αρχής είναι κατη­γο­ρη­μα­τική. Ο έλεγχός της δεν συνιστά λόγο κωλύ­μα­τος και οι λογα­ρια­σμοί δεν παρα­λαμ­βά­νο­νταν χωρίς κανένα βάσιμο λόγο. Οκτώ δια­δο­χι­κές απο­φά­σεις της Οικο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής επα­νέ­λα­βαν την ίδια άρνηση, με τον νομικό σύμ­βουλο και τον δήμαρχο να συναι­νούν κάθε φορά, ενώ την ίδια γραμμή είχε υιο­θε­τή­σει και εξω­τε­ρική συμ­βου­λευ­τική εται­ρεία στην οποία ο δήμαρ­χος είχε ανα­θέ­σει γνω­μο­δό­τηση. Λόγω ακριβώς αυτής της ομο­φω­νίας των οργάνων, η Αρχή δεν απο­δί­δει προ­σω­πι­κές ευθύνες στα μέλη της επι­τρο­πής για την εσφαλ­μένη, όπως τη χαρα­κτη­ρί­ζει, γνω­μο­δό­τηση. Επι­ση­μαί­νει ακόμη ότι η ρήτρα διαι­τη­σίας της δια­κή­ρυ­ξης ουδέ­ποτε ενερ­γο­ποι­ή­θηκε, παρότι θα μπο­ρούσε να είχε επι­λύ­σει ταχύ­τερα τις δια­φο­ρές.

Η τρο­πο­ποί­ηση του 2022 και η μονα­δική πρόταση της Αρχής

Η έξοδος από το αδιέ­ξοδο ήρθε τον Νοέμ­βριο του 2021, όταν η επι­τροπή γνω­μο­δό­τησε ότι υπήρξε συμ­μόρ­φωση του ανα­δό­χου, δια­τύ­πωση που η Αρχή χαρα­κτη­ρί­ζει γενική και ταυ­τό­σημη με το ακυ­ρω­θέν πρα­κτικό του 2020, και με την τρο­πο­ποί­ηση της σύμ­βα­σης, μετά την απο­χώ­ρηση 2 από τις 3 εται­ρείες του σχή­μα­τος, την οποία το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο έκρινε μη ουσιώδη. Η τρο­πο­ποι­η­τική σύμβαση υπο­γρά­φηκε στις 4 Ιουλίου 2022, κατήρ­γησε τη σιωπηρή αποδοχή του άρθρου 20, περιό­ρισε τον ρόλο του ανε­ξάρ­τη­του συμ­βού­λου σε απλές γνω­μο­δο­τι­κές ειση­γή­σεις και διευ­κρί­νισε ότι η αμοιβή του ανα­δό­χου δεν θα υπερβεί τα 25.179.312,92 ευρώ. Από τον Αύγου­στο του 2022 οι λογα­ρια­σμοί παρα­λαμ­βά­νο­νται κανο­νικά και εκδί­δο­νται χρη­μα­τικά εντάλ­ματα προς τον ανάδοχο, τα ίδια που ζητά τώρα το Γενικό Λογι­στή­ριο.

Η σύμβαση με τον ανε­ξάρ­τητο σύμ­βουλο, ο οποίος είχε επίσης κηρυ­χθεί έκπτω­τος με άκυρα πρα­κτικά και είχε προ­σφύ­γει στο Διοι­κη­τικό Εφετείο Πειραιά, ομα­λο­ποι­ή­θηκε επίσης, χωρίς όμως να τρο­πο­ποι­η­θεί αντί­στοιχα με την κύρια. Αυτή είναι και η μονα­δική πρόταση της Αρχής προς τον δήμο, να μερι­μνή­σει εντός μηνός για την τρο­πο­ποί­ησή της. Η έκθεση κλείνει με σύσταση προς την Οικο­νο­μική Επι­τροπή να επιλύει άμεσα τα προ­βλή­ματα που ανα­κύ­πτουν κατά την εκτέ­λεση των συμ­βά­σεων και να μεριμνά έγκαιρα για τη νόμιμη συγκρό­τηση των επι­τρο­πών.

Τι δια­φο­ρε­τικό αναζητά ο δημο­σιο­νο­μι­κός έλεγχος

Ο νέος έλεγχος έχει δια­φο­ρε­τική αφε­τη­ρία και δια­φο­ρε­τικό εργα­λείο. Η αφε­τη­ρία είναι η καταγ­γε­λία του Φεβρουα­ρίου 2019, όταν η σύμβαση είχε μόλις υπο­γρα­φεί και τη διοί­κηση ασκούσε η προη­γού­μενη δημο­τική αρχή. Το εργα­λείο είναι ο δημο­σιο­νο­μι­κός έλεγχος, ο οποίος δεν περιο­ρί­ζε­ται στην τυπική νομι­μό­τητα αλλά εξε­τά­ζει αν οι δαπάνες είναι νόμιμες και κανο­νι­κές, αν τα εντάλ­ματα συνο­δεύ­ο­νται από τα απαι­τού­μενα δικαιο­λο­γη­τικά και αν λει­τούρ­γησε το σύστημα εσω­τε­ρι­κού ελέγχου. Στη σύμβαση των LED το ερώτημα έχει ιδιαί­τερο βάρος, καθώς η απο­πλη­ρωμή γίνεται από τα αντα­πο­δο­τικά τέλη των δημοτών και εξαρ­τά­ται από τα πιστο­ποι­η­τικά τρι­μη­νιαίας εξοι­κο­νό­μη­σης, το περιε­χό­μενο των οποίων η Αρχή Δια­φά­νειας δεν εξέτασε.