Τουρισμός: Αντίδοτο στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης η επέκταση της τουριστικής περιόδου

«Ανάχωμα» στις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρίσης στον του­ρι­στικό τομέα μπορεί να απο­τε­λέ­σουν τόσο η επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου ως βασικό εργα­λείο προ­σαρ­μο­γής που δημιουρ­γεί ευκαι­ρίες όσο και η μετά­βαση του του­ρι­στι­κού τομέα σε ένα υπό­δειγμα βιώ­σι­μης και ανθε­κτι­κής ανά­πτυ­ξης. Αυτό προ­τεί­νουν οι επι­στή­μο­νες που εκπό­νη­σαν τη μελέτη για τις οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στον ελλη­νικό του­ρι­σμό που έγινε για λογα­ρια­σμό του Ιδρύ­μα­τος Οικο­νο­μι­κών και Βιο­μη­χα­νι­κών Ερευνών (ΙΟΒΕ).

Ειδι­κό­τερα, η μελέτη υπο­λο­γί­ζει ότι οι απώ­λειες μπορεί να φτάσουν έως και τα 2,2 δισ. ευρώ ετησίως ενώ θα χάνο­νται περί τις 38.000 θέσεις πλήρους απα­σχό­λη­σης τον χρόνο, με δεδο­μένο ότι η θερινή αιχμή σε παρα­δο­σια­κούς του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς της χώρας ανα­μέ­νε­ται να συρ­ρι­κνω­θεί λόγω των ακραίων θερ­μο­κρα­σιών που συνε­πά­γε­ται η κλι­μα­τική αλλαγή. Ωστόσο, με στο­χευ­μέ­νες παρεμ­βά­σεις επι­μή­κυν­σης της του­ρι­στι­κής περιό­δου και ανά­πτυ­ξης εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού, είναι εφικτή η αντι­στάθ­μιση των απω­λειών και μια οριακή αύξηση του ΑΕΠ κατά 228 εκατ. ευρώ και 6.600 νέες θέσεις εργα­σίας ετησίως.

Κίν­δυ­νος για τη βιω­σι­μό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού

Η κλι­μα­τική αλλαγή και η αύξηση της συχνό­τη­τας εμφά­νι­σης ακραίων και­ρι­κών φαι­νό­με­νων ανα­δει­κνύ­ε­ται ως διαρ­θρω­τική απειλή για την ελλη­νική οικο­νο­μία. Οι πιέσεις ενι­σχύ­ο­νται επι­πλέον και από τη διαρκή αύξηση της ζήτησης για το ελλη­νικό του­ρι­στικό προϊόν. Κι αυτό διότι μπορεί μεν να ενι­σχύ­ο­νται σημα­ντικά τα οικο­νο­μικά μεγέθη, ωστόσο η του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα συγκε­ντρώ­νε­ται κυρίως τους θερι­νούς μήνες γεγονός που επι­φέ­ρει σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στο παρα­γω­γικό σύστημα, στις υπο­δο­μές και στο φυσικό περι­βάλ­λον των περιο­χών υπο­δο­χής.

Η έντονη επο­χι­κό­τητα, όπως και η γεω­γρα­φική συγκέ­ντρωση της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας οδηγούν στη δια­κο­πτό­μενη και μη σταθερή απα­σχό­ληση, στην ανε­πάρ­κεια των υπο­δο­μών και των υπη­ρε­σιών κατά τις περιό­δους αιχμής, καθώς και στην άνιση κατα­νομή των οφελών σε τοπικό και περι­φε­ρειακό επίπεδο. Επι­πλέον, όπως επι­ση­μαί­νε­ται στη μελέτη «η ένταση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, που εκδη­λώ­νε­ται μέσα από την αύξηση της μέσης θερ­μο­κρα­σίας και της συχνό­τη­τας και έντασης των ακραίων κλι­μα­τι­κών φαι­νο­μέ­νων μπορεί να περιο­ρί­σει τη βιω­σι­μό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, αλλοιώ­νο­ντας τα ποιο­τικά του χαρα­κτη­ρι­στικά και κατ’ επέ­κταση τις αφίξεις και τις δια­μο­νές στους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς».

Μείωση δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων κατά 15,6%

Στο πλαίσιο της μελέτης, χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε ο Κλι­μα­τι­κός Δείκτης Του­ρι­σμού (Tourism Climate Index – TCI) ο οποίος απο­τε­λεί ένα διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμένο εργα­λείο απο­τί­μη­σης της καταλ­λη­λό­τη­τας του κλί­μα­τος για του­ρι­στι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη παρα­μέ­τρους όπως η θερ­μο­κρα­σία, η υγρασία, η ηλιο­φά­νεια, η βρο­χό­πτωση και η ταχύ­τητα του ανέμου.

Οι μελε­τη­τές αξιο­ποιούν τα σενάρια πρό­βλε­ψης της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, βασι­σμένα στον TCI, προ­κει­μέ­νου να εκτι­μη­θούν οι επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στην εποχική κατα­νομή της του­ρι­στι­κής ζήτησης. Σύμφωνα με τα δια­θέ­σιμα σενάρια, ορι­σμέ­νες του­ρι­στι­κές περιο­χές της χώρας προ­βλέ­πε­ται να υπο­στούν σημα­ντική μείωση του TCI από υψηλά επίπεδα (TCI>80) σε οριακές κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες (40<TCI<50) έως το 2070.

Όπως προ­έ­κυψε, η μείωση του TCI κατά 10 μονάδες το καλο­καίρι ανα­μέ­νε­ται να περιο­ρί­σει τις δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις κατά 15,6%, ενώ αντί­θετα αυτές ανα­μέ­νε­ται να αυξη­θούν όλες τις υπό­λοι­πες εποχές του χρόνου (10,7% την άνοιξη, 22,6% τον χειμώνα, και 27,8% το φθι­νό­πωρο). Τα παρα­πάνω οδηγούν σε μείωση της συνο­λι­κής του­ρι­στι­κής δαπάνης κατά 1,2 δισ. ευρώ το καλο­καίρι, και ενί­σχυση κατά 1,5 δισ. ευρώ σε όλες τις υπό­λοι­πες εποχές.

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη και τις πολ­λα­πλα­σια­στι­κές επι­δρά­σεις του του­ρι­σμού με άλλους κλάδους της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, η μετα­βολή στις κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες στο συγκε­κρι­μένο σενάριο μπορεί να οδη­γή­σει σε απώλεια περίπου 2,2 δισ. ευρώ στο ελλη­νικό ΑΕΠ ανά έτος, με απώλεια περίπου 38.100 θέσεων εργα­σίας πλήρους απα­σχό­λη­σης και δημο­σιο­νο­μι­κών εσόδων ύψους 306,7 εκατ. ευρώ.

Μάλιστα, σε επι­μέ­ρους περιο­χές της Νότιας Ελλάδας οι επι­πτώ­σεις μπορεί να είναι εντο­νό­τε­ρες καθώς η μείωση του δείκτη TCI κατά τη θερινή περίοδο προ­βλέ­πε­ται σημα­ντικά εντο­νό­τερη, με χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα τη Δυτική Πελο­πόν­νησο όπου η εκτι­μώ­μενη πτώση του TCI κατά τους καλο­και­ρι­νούς μήνες ανα­μέ­νε­ται να ξεπε­ρά­σει ακόμη και τις 15 μονάδες.

Κίν­δυ­νοι απο­ε­πεν­δύ­σεων

Η μείωση της ζήτησης για του­ρι­στικό προϊόν, ιδίως κατά τη θερινή περίοδο, ενδέ­χε­ται να οδη­γή­σει σε μερική αδρα­νο­ποί­ηση υφι­στά­με­νων του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών, περιο­ρί­ζο­ντας τον βαθμό αξιο­ποί­η­σης επεν­δυ­μέ­νων κεφα­λαίων και ασκώ­ντας πτω­τι­κές πιέσεις στις τιμές. Η συνα­κό­λουθη μείωση των εσόδων, σε συν­δυα­σμό με την αύξηση του λει­τουρ­γι­κού κιν­δύ­νου για τις του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις, μπορεί να οδη­γή­σει σε νέο κύκλο απο­ε­πέν­δυ­σης και περαι­τέρω συρ­ρί­κνωση της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας.

Τα ευρή­ματα της μελέτης εντεί­νουν την ανάγκη για στρα­τη­γική επέ­κταση της του­ρι­στι­κής περιό­δου πέραν της θερινής αιχμής, με δεδο­μένο μάλιστα ότι, λόγω κλι­μα­τι­κής αλλαγής και ανόδου της θερ­μο­κρα­σίας καθί­στα­ται το κλίμα καταλ­λη­λό­τερο για του­ρι­σμό και εκτός του­ρι­στι­κής σεζόν. Σύμφωνα με τα απο­τε­λέ­σματα της ποσο­τι­κής ανά­λυ­σης, η ανα­κα­τα­νομή της του­ρι­στι­κής ζήτησης εντός του έτους, ανα­μέ­νε­ται να αντι­σταθ­μί­σει πλήρως τις απώ­λειες που προ­βλέ­πο­νται για τη θερινή περίοδο, οδη­γώ­ντας ταυ­τό­χρονα σε ήπια ενί­σχυση των βασικών μακρο­οι­κο­νο­μι­κών μεγεθών. Ειδι­κό­τερα, εκτι­μά­ται επι­πλέον συμβολή της τάξης των 228 εκατ. ευρώ ετησίως στο ΑΕΠ, δημιουρ­γία περίπου 6.600 θέσεων πλήρους απα­σχό­λη­σης και ενί­σχυση των δημο­σιο­νο­μι­κών εσόδων κατά 53 εκατ. ευρώ.

Εναλ­λα­κτι­κές μορφές του­ρι­σμού

Η επέ­κταση της του­ρι­στι­κής περιό­δου προ­ϋ­πο­θέ­τει την ενί­σχυση μορφών του­ρι­σμού που παρου­σιά­ζουν λιγό­τερο έντονη επο­χι­κό­τητα και ενδε­χο­μέ­νως ηπιό­τερο περι­βαλ­λο­ντικό αντί­κτυπο. Σε αυτές συγκα­τα­λέ­γο­νται ο πολι­τι­στι­κός, ο οικο­του­ρι­σμός, ο αθλη­τι­κός του­ρι­σμός, ο του­ρι­σμός πόλης (city break) και ο επαγ­γελ­μα­τι­κός – συνε­δρια­κός του­ρι­σμός.

Κοινό χαρα­κτη­ρι­στικό των εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού απο­τε­λεί η δυνα­τό­τητά τους να ανα­πτυ­χθούν εντός του αστικού ή ημια­στι­κού ιστού και εκτός της θερινής αιχμής, συνει­σφέ­ρο­ντας στην απο­κλι­μά­κωση της του­ρι­στι­κής πίεσης, στην καλύ­τερη αξιο­ποί­ηση του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού και στην ευρύ­τερη ανα­βάθ­μιση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Ο του­ρι­στι­κός τομέας απο­τε­λεί έναν από τους πλέον στρα­τη­γι­κούς κλάδους της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, συμ­βάλ­λο­ντας κατά περίπου 18% στο ΑΕΠ της χώρας και δημιουρ­γώ­ντας περισ­σό­τε­ρες από 800.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργα­σίας, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη και τις αλλη­λε­πι­δρά­σεις του με άλλους κλάδους της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Η μελέτη του ΙΟΒΕ για τον του­ρι­σμό εκπο­νή­θηκε από τους Κων­στα­ντίνο Κόντο, Σύλβια Κου­λούρη, Υακίνθη Που­ντου­ράκη και τον Ηλία Ντεμιάν που είχε και τον συντο­νι­σμό της ερευ­νη­τι­κής ομάδας. Την επι­στη­μο­νική επι­μέ­λεια είχε ο Γενικός Διευ­θυ­ντής του ΙΟΒΕ, καθη­γη­τής του Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, κ. Νίκος Βέττας.

Πηγή: ot.gr