Eurobank: To Brexit θα επηρεάσει τον ελληνικό Τουρισμό και Ναυτιλία

Τις ενδε­χό­με­νες μακρο­οι­κο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις του Brexit για το Ηνωμένο Βασί­λειο (Η.Β.), την παγκό­σμια οικο­νο­μία και την Ελλάδα παρου­σιά­ζει η μελέτη της η Eurobank, με τίτλο «Brexit: Μακρο­οι­κο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις για το Ηνωμένο Βασί­λειο, την παγκό­σμια οικο­νο­μία και την Ελλάδα», μία πρώτη προ­σέγ­γιση ενός πολύ­πλο­κου θέματος που περι­βάλ­λε­ται από υψηλό βαθμό αβε­βαιό­τη­τας όσον αφορά την πορεία των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων, το περιε­χό­μενο της νέας συμ­φω­νίας μεταξύ του Η.Β. και της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, καθώς και των διμερών συμ­φω­νιών που θα προ­κύ­ψουν μεταξύ του Η.Β. και τρίτων (εκτός Ε.Ε.) χωρών.

Οι συγ­γρα­φείς της έκθεσης δια­τυ­πώ­νουν την εκτί­μηση ότι μια συνο­λική συμ­φω­νία για την έξοδο του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου από την ΕΕ είναι αβέβαιο εάν θα μπο­ρέ­σει να επι­τευ­χθεί στο χρονικό διά­στημα των δύο ετών που προ­βλέ­πει η Συνθήκη της ΕΕ, δεδο­μέ­νης της απου­σίας παρό­μοιας φύσης δια­πραγ­μα­τεύ­σεων στο παρελ­θόν. Τα εμπλε­κό­μενα μέρη ενδε­χο­μέ­νως να χρεια­στούν περισ­σό­τερο χρόνο για την ολο­κλή­ρωση των δια­βου­λεύ­σεων και οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις θα μπο­ρού­σαν να παρα­τα­θούν υπό την προ­ϋ­πό­θεση ομό­φω­νης έγκρι­σης των υπό­λοι­πων 27 κρατών-μελών της ΕΕ, ανα­φέ­ρε­ται.

Η μελέτη παρου­σιά­ζει τις ενδε­χό­με­νες μακρο­οι­κο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις του Brexit για το Ηνωμένο Βασί­λειο (Η.Β.), την παγκό­σμια οικο­νο­μία και την Ελλάδα. Η μελέτη απο­τε­λεί

Τα κυριό­τερα συμπε­ρά­σματα της μελέτης:

– Το Η.Β. διέ­ψευσε τις αρχικές προ­βλέ­ψεις για οικο­νο­μική στα­σι­μό­τητα το δεύτερο εξάμηνο του 2016. Παρόλα αυτά, μετά την ενερ­γο­ποί­ηση του άρθρου 50, η έναρξη των δια­βου­λεύ­σεων για το Brexit ενδε­χο­μέ­νως να αρχίσει να έχει πιο ορατή επί­πτωση στην πραγ­μα­τική οικο­νο­μία, καθώς εγχώ­ριες επι­χει­ρή­σεις και κατα­να­λω­τές θα χρεια­στεί να προ­σαρ­μό­σουν τις οικο­νο­μι­κές απο­φά­σεις τους σε μία μακρά περίοδο αυξη­μέ­νης αβε­βαιό­τη­τας για τους όρους απο­χώ­ρη­σης της χώρας, καθώς και τη νέα μορφή σχέσεων μεταξύ του Η.Β. και της Ε.Ε..

– Εμπει­ρι­κές μελέτες υπο­στη­ρί­ζουν ότι απο­χω­ρώ­ντας από την Ε.Ε., η οικο­νο­μία του Η.Β. ενδε­χο­μέ­νως επη­ρε­α­στεί ποι­κι­λο­τρό­πως μέσω πολ­λα­πλών διαύλων μετά­δο­σης, όπως οι εμπο­ρι­κές συναλ­λα­γές με την Ε.Ε. και άλλες οικο­νο­μίες, η εισροή ξένων άμεσων επεν­δύ­σεων στη χώρα, η μετα­νά­στευση και η αγορά εργα­σίας, οι επι­πτώ­σεις στην παρα­γω­γι­κό­τητα μέσω εμπο­ρίου, μετα­νά­στευ­σης και ρυθ­μι­στι­κού πλαι­σίου, και η συνει­σφορά στον κοι­νο­τικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό.

– Ο χρόνος επί­τευ­ξης και η μορφή της νέας σχέσης μεταξύ του Η.Β. και των υπό­λοι­πων κρατών-μελών της Ε.Ε. καθώς και οι εμπο­ρι­κές συμ­φω­νίες που θα πρέπει το Η.Β. να επα­να­δια­πραγ­μα­τευ­θεί με κράτη εκτός Ε.Ε., θα καθο­ρί­σει σε μεγάλο βαθμό τις μεσο­πρό­θε­σμες και μακρο­πρό­θε­σμες μακρο­οι­κο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις του Brexit στην ίδια τη χώρα, τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. των 27, και τον υπό­λοιπο κόσμο.

– Επί του παρό­ντος, υπάρχει διά­σταση απόψεων ανα­φο­ρικά με το πρόσημο και το μέγεθος αυτών των επι­πτώ­σεων. Ωστόσο, όσον αφορά την οικο­νο­μία του Η.Β., οι περισ­σό­τε­ρες μελέτες προ­βλέ­πουν μόνιμη απώλεια προϊόντος-εισοδήματος ως απο­τέ­λε­σμα του Brexit, αν και υπάρ­χουν κάποιες εκτι­μή­σεις για πιθανά καθαρά οφέλη.

– Τα κύρια οικο­νο­μικά επι­χει­ρή­ματα υπέρ του Brexit συνο­ψί­ζο­νται στο ότι το Η.Β. θα απαλ­λα­χθεί από την υπο­χρέ­ωση συνει­σφο­ράς στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της Ε.Ε. Επίσης στο ότι η μη υπο­χρέ­ωση συμ­μόρ­φω­σης με τους κανόνες και τους κανο­νι­σμούς που απορ­ρέ­ουν από τη συμ­με­τοχή στην Ενιαία Αγορά, θα επι­τρέ­ψει στο Η.Β. να καταρ­γή­σει επι­βα­ρυ­ντι­κές ρυθ­μί­σεις που θεω­ρεί­ται ότι περιο­ρί­ζουν την εγχώρια οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα, ενώ ταυ­τό­χρονα το Η.Β. θα ανα­κτή­σει την ευε­λι­ξία σύναψης πιο ευνοϊ­κών διμερών εμπο­ρι­κών σχέσεων με τρίτες (εκτός Ε.Ε.) χώρες μέσω, παρα­δείγ­μα­τος χάριν, της μείωσης των διμερών δασμών ή άλλων εμπο­ρι­κών φραγμών.

– Παρότι είναι δύσκολο να ποσο­τι­κο­ποι­η­θεί η επί­δραση που είχε στην οικο­νο­μία του Η.Β. η συμ­με­τοχή του στην Ε.Ε., η πλειο­ψη­φία των εμπει­ρι­κών μελετών κατα­δει­κνύει ότι συνο­λικά ωφε­λή­θηκε, κυρίως μέσω του δικαιώ­μα­τος δρα­στη­ριο­ποί­η­σης των χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών του ιδρυ­μά­των σε χώρες του Ευρω­παϊ­κού Οικο­νο­μι­κού Χώρου (passporting rights) αλλά και μέσω των σημα­ντι­κών εμπο­ρευ­μα­τι­κών σχέσεων με την Ε.Ε..

Όσον αφορά τις δυνη­τι­κές επι­πτώ­σεις του Brexit στις χώρες της Ε.Ε. των 27, φαί­νε­ται ότι το Βέλγιο, η Κύπρος, η Ιρλαν­δία, η Μάλτα και η Ολλαν­δία είναι οι πιο ευά­λω­τες. Μεταξύ άλλων, οι οικο­νο­μίες αυτές έχουν ανα­πτύ­ξει σημα­ντι­κές αμφί­δρο­μες μετα­να­στευ­τι­κές ροές καθώς και ισχυρές εμπο­ρι­κές και επεν­δυ­τι­κές δια­συν­δέ­σεις με το Η.Β., ειδικά εάν υπο­λο­γι­στούν ως ποσοστό επί του ΑΕΠ της κάθε χώρας. Επι­πλέον, κάποιες από τις χώρες αυτές, μέσω του ρόλου τους ως περι­φε­ρειακά χρη­μα­το­πι­στω­τικά κέντρα, έχουν συσ­σω­ρεύ­σει σημα­ντι­κές απαι­τή­σεις έναντι χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών ιδρυ­μά­των του Η.Β..

Όσον αφορά τις οικο­νο­μίες της Κεντρι­κής και Νοτιο­α­να­το­λι­κής Ευρώπης, σύμφωνα με την μελέτη, το Brexit ανα­μέ­νε­ται να έχει αρνη­τικό αντί­κτυπο για την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία και τις αγορές της ευρύ­τε­ρης περιο­χής. Ωστόσο, η συνο­λική επί­πτωση δεν ανα­μέ­νε­ται να έχει τα χαρα­κτη­ρι­στικά ενός ισχυρού εξω­τε­ρι­κού σοκ. Αυτό οφεί­λε­ται στο γεγονός ότι οι άμεσοι δεσμοί της περιο­χής με το Η.Β. σε όρους εμπο­ρι­κών συναλ­λα­γών, τον τρα­πε­ζικό τομέα και τις άμεσες ξένες επεν­δύ­σεις, είναι σχετικά περιο­ρι­σμέ­νοι. Ωστόσο, με δεδο­μένη τη μεγάλη συνει­σφορά του Η.Β. στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της Ε.Ε., μια ενδε­χό­μενη επα­να­δια­πραγ­μά­τευση των δια­θρω­τι­κών κοι­νο­τι­κών κον­δυ­λίων για την περίοδο 2014-2020 προς τις οικο­νο­μίες της περιο­χής αυτής, απο­τε­λεί ίσως μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες ανη­συ­χίες για τις επι­πτώ­σεις του Brexit.

Η Ελλάδα

Όσον αφορά τους διμε­ρείς εμπο­ρι­κούς δεσμούς της Ελλάδας με το Η.Β., το εμπο­ρικό ισο­ζύ­γιο μεταξύ των δύο χωρών στον τομέα των υπη­ρε­σιών παρου­σί­ασε πλε­ό­να­σμα για την Ελλάδα το 2015 της τάξης των 2,7 δισ. ευρώ.

Αντί­στοιχα, το ισο­ζύ­γιο στον τομέα των εμπο­ρευ­μά­των παρου­σί­ασε έλλειμμα ύψους 153,4 εκατ. ευρώ. Συνο­λικά, το 2015, το εμπο­ρικό ισο­ζύ­γιο υπη­ρε­σιών και εμπο­ρευ­μά­των μεταξύ της Ελλάδας και του Η.Β. ήταν πλε­ο­να­σμα­τικό κατά 2,5 δισ. ευρώ, ή 1,4% του ΑΕΠ της Ελλάδας. Με βάση το μέσο μερίδιο στο εγχώριο ΑΕΠ των συνο­λι­κών ελλη­νι­κών εξα­γω­γών προς το Η.Β. κατά την τελευ­ταία πεντα­ε­τία, η άμεση επί­δραση (first-round effect) μίας υπο­θε­τι­κής μείωσης κατά μία ποσο­στιαία μονάδα του συνόλου των ελλη­νι­κών εξα­γω­γών υπη­ρε­σιών και εμπο­ρευ­μά­των προς το Η.Β., θα μπο­ρούσε να επι­φέ­ρει μείωση του ονο­μα­στι­κού ΑΕΠ της Ελλάδας κατά περίπου 0,03 ποσο­στιαίες μονάδες (και αντι­στρό­φως).

Στο ίδιο πνεύμα, μία υπο­θε­τική επι­δεί­νωση του ρυθμού μεγέ­θυν­σης των λοιπών οικο­νο­μιών της Ε.Ε. εξαι­τίας του Brexit, θα μπο­ρούσε να επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά τις εμπο­ρι­κές ροές της Ελλάδας. Με αμε­τά­βλη­τους τους λοιπούς παρά­γο­ντες, η άμεση επί­δραση μίας υπο­θε­τι­κής μείωσης κατά μία ποσο­στιαία μονάδα του συνόλου των ελλη­νι­κών εξα­γω­γών προς τις χώρες της Ευρώπης των «27», θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε μία μείωση του ρυθμού μεγέ­θυν­σης του ονο­μα­στι­κού ΑΕΠ της Ελλάδας κατά 0,15 ποσο­στιαίες μονάδες (και αντι­στρό­φως).

Ο του­ρι­σμός και η ναυ­τι­λία απο­τε­λούν τους δύο βασι­κούς κλάδους της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας που ενδε­χο­μέ­νως επη­ρε­α­στούν αρνη­τικά από το Brexit. Η άμεση συμβολή του του­ρι­σμού στο ΑΕΠ και την απα­σχό­ληση της Ελλάδος το 2016, υπο­λο­γί­ζε­ται σε περίπου 7,7% και 11,5% αντί­στοιχα. Το Η.Β. κατα­τάσ­σε­ται στη δεύτερη θέση, τόσο σε όρους του­ρι­στι­κών αφίξεων όσο και εισπρά­ξεων.

Οι βασικοί δίαυλοι μέσω των οποίων είναι δυνατό να επη­ρε­α­στεί ο ελλη­νι­κός του­ρι­στι­κός κλάδος, περι­λαμ­βά­νουν τη μείωση του πραγ­μα­τι­κού εισο­δή­μα­τος των νοι­κο­κυ­ριών στο Η.Β. ως απο­τέ­λε­σμα π.χ. μόνιμης απώ­λειας προϊόντος-εισοδήματος λόγω Brexit, σε συν­δυα­σμό με άνοδο του πλη­θω­ρι­σμού και υπο­τί­μηση της συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας της στερ­λί­νας έναντι του ευρώ, και αλλαγές στις σχε­τι­κές δια­δι­κα­σίες και στο ταξι­διω­τικό κόστος εκτός Η.Β. (π.χ. επα­να­φορά της ταξι­διω­τι­κής βίζας για τους κατοί­κους του Η.Β.).

Για τον τομέα της ναυ­τι­λίας η κύρια επί­δραση θα μπο­ρούσε να προ­έλ­θει από μείωση της ζήτησης για ναυ­τι­λια­κές υπη­ρε­σίες σε περί­πτωση σημα­ντι­κών δια­τα­ρα­χών στο διεθνές εμπόριο λόγω Brexit.

Η απο­χώ­ρηση του Η.Β. από την Ε.Ε. θα μπο­ρούσε ενδε­χο­μέ­νως να έχει αρνη­τικό αντί­κτυπο στο μέγεθος του τρέ­χο­ντος κοι­νο­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, ακόμα και στην περί­πτωση που η τελική συμ­φω­νία προ­βλέ­πει κάποιου είδους συνει­σφορά του Η.Β., έστω και μειω­μένη σε σχέση με τα τρέ­χο­ντα επίπεδα. Ως εκ τούτου, υπάρχει κίν­δυ­νος μείωσης των συνο­λι­κών κεφα­λαίων που είναι σήμερα δια­θέ­σιμα για την Ελλάδα μέσω της ευρω­παϊ­κής Κοινής Αγρο­τι­κής Πολι­τι­κής και των δια­θρω­τι­κών κοι­νο­τι­κών κον­δυ­λίων και υπο­λο­γί­ζο­νται σε περίπου 35 δισ. ευρώ για την περίοδο 2014 -2020.

sofokleousin.gr