Το δίλημμα του Ισραήλ και η έξωθεν εικόνα του

Το Ισραήλ βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπο με την εικόνα του. Με αυτήν τη λακω­νική φράση περι­γρά­φε­ται το κλίμα που επι­κρα­τεί στη χώρα, την επαύ­ριον της πρό­σφα­της ιρα­νι­κής πυραυ­λι­κής επί­θε­σης. Παρότι τα πλήγ­ματα που προ­κλή­θη­καν απο­δεί­χθη­καν σαφώς μικρό­τερα από το ανα­με­νό­μενο, το γεγονός ότι το Ιράν δεν δίστασε αυτή τη φορά να ανα­λά­βει ευθεία δράση κατά του Ισραήλ, δεν παύει να απο­τε­λεί ηχηρή κατάρ­ρευση ενός ταμπού, που επί δεκα­ε­τίες συζη­τεί­ται στο πλαίσιο ενός υπο­θε­τι­κού (και μάλλον απραγ­μα­το­ποί­η­του) σενα­ρίου.

Και όμως, η ευθεία ιρανική επίθεση είναι γεγονός και την επαύ­ριον, αμφί­ση­μες δηλώ­σεις και πλη­ρο­φο­ρίες από ισραη­λι­νές πηγές –ανώ­νυ­μες και μη– δεν απο­κλεί­ουν το ενδε­χό­μενο, το ήδη εμπό­λεμο Ισραήλ να εξε­τά­ζει το σενάριο της αντε­πί­θε­σης, ρισκά­ρο­ντας την πρό­κληση απρό­βλε­πτων συνε­πειών. Θα έλεγε κανείς ότι το Ισραήλ αυτο­ε­γκλω­βί­ζε­ται στο προφίλ που έχει κτίσει στο εσω­τε­ρικό του και διεθνώς, φτά­νο­ντας στο σημείο να σκέ­φτε­ται πώς θα δοκι­μά­σει τα δικά του όρια.

Η Ιστορία, ωστόσο, είναι σε θέση να υπεν­θυ­μί­ζει όχι μόνο δυσά­ρε­στα μαθή­ματα, αλλά και χρή­σι­μες διε­ξό­δους.

Θρίλερ με τα αντί­ποινα του Ισραήλ στο Ιράν – Ωρα κρί­σι­μων απο­φά­σεων για τον Νετα­νιά­χου

Η κατά­ληψη του Κουβέιτ από το Ιράκ, τον Αύγου­στο του 1990, απο­τέ­λεσε τη θρυαλ­λίδα της διαί­ρε­σης του αρα­βι­κού κόσμου, ωθώντας τις φιλο­δυ­τι­κές σου­νι­τι­κές μοναρ­χίες να συνα­σπι­σθούν ξεκά­θαρα με τις δυτικές δυνά­μεις κατά του καθε­στώ­τος του Σαντάμ Χουσεΐν, που αμφι­σβή­τησε τη λογική των «σφαιρών επιρ­ροής» στην ευρύ­τερη Μέση Ανατολή.

Τον Ιανουά­ριο του 1991, το Ιράκ προέβη σε μια κίνηση τακτι­κής και στην προ­σπά­θειά του να διαι­ρέ­σει το κοινό μέτωπο Δύσης – σου­νι­τι­κών μοναρ­χιών, έπληξε με βαλ­λι­στι­κούς πυραύ­λους Scud τα μεγα­λύ­τερα αστικά κέντρα του Ισραήλ, με πρό­σχημα τη στήριξη του παλαι­στι­νια­κού κινή­μα­τος – ένα αίτημα που συνέ­νωνε ιδε­ο­λο­γικά όλες ανε­ξαι­ρέ­τως τις αρα­βι­κές ηγεσίες της εποχής. Με εκείνη τη δρα­μα­τική συγκυ­ρία βρέθηκε αντι­μέ­τω­πος ο τότε Ισραη­λι­νός πρω­θυ­πουρ­γός Γιτζάκ Σαμίρ, καλού­με­νος ουσια­στικά να απο­φα­σί­σει εάν θα ήταν σκόπιμο για το Ισραήλ να αντα­πα­ντή­σει σε μια τόσο πρω­το­φανή για τα δεδο­μένα εξέλιξη.

Οπως τότε, έτσι και τώρα, το Ισραήλ βρέθηκε και πάλι αντι­μέ­τωπο με το προφίλ που είχε ήδη κτίσει. Και τότε, απο­φά­σισε να εφαρ­μό­σει τις συστά­σεις της προ­στά­τι­δος Ουά­σιγ­κτον και να μην προβεί σε μια πυραυ­λική αντε­πί­θεση κατά του Ιράκ – παρότι είχε τις δυνα­τό­τη­τες να το πράξει. Οι τότε αμε­ρι­κα­νι­κές συστά­σεις βασί­ζο­νταν στην εξής λογική: Εάν το Ισραήλ θα αντα­πα­ντούσε, τότε θα δια­λυό­ταν η –διόλου αυτο­νό­ητη– περι­φε­ρειακή συμ­μα­χία που πέτυχε η Δύση με τις σου­νι­τι­κές μοναρ­χίες του Κόλπου με αντί­παλο ένα άλλο αραβικό κράτος. Και το Ισραήλ, παρότι η ιδε­ο­λο­γική τοπο­θέ­τηση του Σαμίρ δεν θα αιτιο­λο­γούσε κάτι τέτοιο, εντέλει υπά­κουσε στις δυτικές συστά­σεις, άφησε ανα­πά­ντη­τες τις ιρα­κι­νές πυραυ­λι­κές επι­θέ­σεις, δίνο­ντας παράλ­ληλα την πρω­το­βου­λία στη Δύση και στους Αραβες συμ­μά­χους της να κλεί­σουν, όπως θεω­ρού­σαν σωστό­τερα, το κουτί της Παν­δώ­ρας που αφέθηκε να ανοίξει.

Είναι γεγονός ότι, ακόμη και σήμερα, αμφι­σβη­τεί­ται στον ισραη­λινό δημόσιο λόγο η ορθό­τητα εκείνης της «ισραη­λι­νής καλής δια­γω­γής», αφού απο­τέ­λεσε ουσια­στικά την αφε­τη­ρία διεθνών πρω­το­βου­λιών που κατέ­λη­ξαν στην εξαι­ρε­τικά συζη­τή­σιμη απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του απο­κα­λού­με­νου «οδικού χάρτη για την ειρήνη» των συμ­φω­νιών του Οσλο.

Παρ’ όλα αυτά, ουδείς μπορεί να υπο­στη­ρί­ξει σήμερα με βεβαιό­τητα ότι μια ισραη­λινή αντα­πά­ντηση στις ιρα­κι­νές πυραυ­λι­κές επι­θέ­σεις δεν θα οδη­γού­σαν στο άδοξο τέλος μιας, ούτως ή άλλως, σύντο­μης εβραϊ­κής κρα­τι­κής παρου­σίας στον μεσα­να­το­λικό χάρτη. Πάντως, κατά την κρα­τούσα άποψη σήμερα, η εγκρά­τεια που επέ­δειξε η ισραη­λινή πολι­τική ηγεσία εκείνον τον επει­σο­διακό χειμώνα του 1991 του­λά­χι­στον δεν έθεσε υπό αμφι­σβή­τηση όσα κεκτη­μένα είχε (και έχει ακόμη) το Ισραήλ έως σήμερα.

Σίγουρα, οι συγκυ­ρίες που αντι­με­τώ­πιζε το Ισραήλ το μακρινό εκείνο 1991 δεν ταυ­τί­ζο­νται απόλυτα με τον πόλεμο που άρχισε τον περυ­σινό Οκτώ­βριο. Τα διλήμ­ματα, ωστόσο, παρα­μέ­νουν ταυ­τό­σημα στην ουσία τους.

* Ο κ. Γαβριήλ Χαρίτος διδά­σκει Ιστορία των Πολι­τι­κών Σχέσεων Ελλάδας – Ισραήλ – Κύπρου στο Πάντειο Πανε­πι­στή­μιο. Είναι ερευ­νη­τής του ΕΛΙΑΜΕΠ.

Πηγή kathimerini.gr