Αρχάγγελος: Η γεωμορφολογία, τα σκεπασμένα ρέματα και οι καθυστερήσεις…

• «Το νερό μπορεί να έρθει ξαφνικά» επι­ση­μαί­νει ο Στέργος Παρ­δα­λός πρώην αντι­δή­μαρ­χος Αρχαγ­γέ­λου, με αφορμή τα πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα της 14ης Οκτω­βρίου και της 2ας Νοεμ­βρίου

Τα σοβαρά προ­βλή­ματα που ανα­δεί­χθη­καν στον Αρχάγ­γελο από τα πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα της 14ης Οκτω­βρίου και της 2ας Νοεμ­βρίου επα­να­φέ­ρουν με επι­τα­κτικό τρόπο στο προ­σκή­νιο την ανάγκη υλο­ποί­η­σης ολο­κλη­ρω­μέ­νων αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων, προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τευ­θεί ο οικι­σμός και να απο­φευ­χθούν νέες επι­κίν­δυ­νες κατα­στά­σεις.

Τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες της περιο­χής, τα σημεία στα οποία εντο­πί­ζο­νται οι μεγα­λύ­τε­ρες δυσκο­λίες στην απορροή των υδάτων, αλλά και τις εκκρε­μό­τη­τες που εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν στον σχε­δια­σμό των αντι­πλημ­μυ­ρι­κών παρεμ­βά­σεων, αναλύει ο Στέργος Παρ­δα­λός, πρώην αντι­δή­μαρ­χος Αρχαγ­γέ­λου και πρώην περι­φε­ρεια­κός σύμ­βου­λος.

Όπως εξηγεί, το πρό­βλημα του Αρχαγ­γέ­λου δεν μπορεί να εξε­τα­στεί απο­σπα­σμα­τικά, καθώς συν­δέ­ε­ται άμεσα με τη γεω­μορ­φο­λο­γία της περιο­χής και το εκτε­τα­μένο δίκτυο των ρεμάτων που συγκε­ντρώ­νουν τα νερά από τις γύρω ορεινές εκτά­σεις και τα οδηγούν προς τον οικισμό, με τελικό απο­δέ­κτη την περιοχή των Στεγνών.

Μία λεκάνη απορ­ροής περίπου 18 τετρα­γω­νι­κών χιλιο­μέ­τρων

Σύμφωνα με τον κ. Παρδαλό, ο Αρχάγ­γε­λος βρί­σκε­ται ουσια­στικά μέσα σε μία λεκάνη απορ­ροής έκτασης περίπου 18 τετρα­γω­νι­κών χιλιο­μέ­τρων. Τα νερά που συγκε­ντρώ­νο­νται εντός της υδρο­κρί­τι­δας κατα­λή­γουν προς τον οικισμό, ενώ όσα πέφτουν εκτός αυτής ακο­λου­θούν δια­φο­ρε­τική κατεύ­θυνση, προς τη λεκάνη του Γαδουρά και την περιοχή του Χαρα­κίου.

Χαρα­κτη­ρι­στικά ανα­φέ­ρει ότι οι ορεινοί όγκοι του Προφήτη Ηλία και του Καράβου απο­τε­λούν σημεία ανα­φο­ράς για τη συγκε­κρι­μένη υδρο­λο­γική δια­μόρ­φωση, καθώς η θέση τους καθο­ρί­ζει την κατεύ­θυνση των υδάτων. Το νερό που συγκε­ντρώ­νε­ται στη λεκάνη του Αρχαγ­γέ­λου έχει ως βασική διέξοδο προς τη θάλασσα την περιοχή των Στεγνών. Η γεω­μορ­φο­λο­γική αυτή ιδιαι­τε­ρό­τητα, όπως επι­ση­μαί­νει, απο­τε­λεί τον πρώτο και καθο­ρι­στικό παρά­γο­ντα που πρέπει να λαμ­βά­νε­ται υπόψη σε κάθε σχε­δια­σμό αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας.

Η επέ­κταση του οικι­σμού και ο σκε­πα­σμέ­νος ποταμός

Ένα δεύτερο σημα­ντικό ζήτημα που ανα­δει­κνύει είναι η δια­χρο­νική επέ­κταση του Αρχαγ­γέ­λου εκα­τέ­ρω­θεν της κοίτης του ποταμού. Όπως θυμάται, παλαιό­τερα η μία πλευρά του ποταμού ήταν σχεδόν αδόμητη, ενώ με την ανά­πτυξη του οικι­σμού περιο­ρί­στη­καν σημα­ντικά οι φυσικοί χώροι απορ­ροής. Παράλ­ληλα, μικρό­τερα ρέματα και φυσικά αυλάκια είτε επι­χω­μα­τώ­θη­καν είτε απο­κό­πη­καν από τον κύριο ποταμό, με απο­τέ­λε­σμα να περιο­ρι­στούν οι δυνα­τό­τη­τες διο­χέ­τευ­σης των υδάτων. Ιδιαί­τερη αναφορά κάνει στην κάλυψη του κεντρι­κού ποταμού, σε μήκος που υπο­λο­γί­ζει περίπου στα 800 μέτρα έως ένα χιλιό­με­τρο. Όπως τονίζει, η πρα­κτική αυτή δημιουρ­γεί πρό­σθε­τους κιν­δύ­νους, καθώς η συσ­σώ­ρευση φερτών υλικών, χωμάτων, σκου­πι­διών και πλα­στι­κών μπορεί να προ­κα­λέ­σει φρα­ξί­ματα στα σημεία εισόδου των υδάτων.

«Μόλις έρθουν φερτά υλικά, σκε­πά­ζο­νται τα φρεάτια, με απο­τέ­λε­σμα το νερό να μην μπορεί να περάσει στο εσω­τε­ρικό του ποταμού», επι­ση­μαί­νει, περι­γρά­φο­ντας μια κατά­σταση που έχει βιώσει και κατά τη διάρ­κεια της θητείας του ως πρό­ε­δρος της Δημο­τι­κής Κοι­νό­τη­τας. Κατά την άποψή του, η κάλυψη των ποταμών απο­τε­λεί πλέον ξεπε­ρα­σμένη πρα­κτική, καθώς η σύγ­χρονη ευρω­παϊκή προ­σέγ­γιση προ­κρί­νει τη δια­τή­ρηση των φυσικών υδα­το­ρε­μά­των και την απρό­σκο­πτη ροή των υδάτων.

Από τα 18 μέτρα στα 10 μέτρα η διατομή του ποταμού

Ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τικό χαρα­κτη­ρί­ζει και το σημείο στο οποίο η κοίτη του ποταμού περιο­ρί­ζε­ται σημα­ντικά, κατά τη διέ­λευσή του κάτω από τον δρόμο, πριν από την εκβολή προς τα Στεγνά. Όπως ανα­φέ­ρει, ενώ σε ένα τμήμα του η διατομή του ποταμού φτάνει περίπου τα 18 μέτρα, σε άλλο σημείο περιο­ρί­ζε­ται στα 10 μέτρα. Η συγκε­κρι­μένη δια­φο­ρο­ποί­ηση δημιουρ­γεί ένα σημείο συμ­φό­ρη­σης, ιδιαί­τερα όταν κατε­βαί­νουν μεγάλες ποσό­τη­τες νερού μαζί με φερτά υλικά. Το πρό­βλημα γίνεται ακόμη μεγα­λύ­τερο όταν κορμοί, ξύλα, απορ­ρίμ­ματα και άλλα αντι­κεί­μενα συσ­σω­ρεύ­ο­νται στην κοίτη, εμπο­δί­ζο­ντας τη φυσική ροή.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Παρ­δα­λός ανα­φέ­ρε­ται και στην παρου­σία πυκνής βλά­στη­σης, κυρίως πικρο­δαφ­νών, σε τμήμα του ποταμού μετά τη γέφυρα. Εκτιμά ότι η ανε­ξέ­λεγ­κτη ανά­πτυξή τους μπορεί να συγκρα­τεί φερτά υλικά, δημιουρ­γώ­ντας ένα είδος φράγ­μα­τος που, όταν υπο­χω­ρή­σει από την πίεση του νερού, επι­τρέ­πει την απότομη και ορμη­τική κάθοδό του προς τα Στεγνά.

«Το νερό μπορεί να έρθει ξαφνικά. Εκεί που η ροή είναι ήρεμη, μπορεί να δημιουρ­γη­θεί ένα τερά­στιο κύμα μέσα από το ποτάμι», προει­δο­ποιεί, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι οι κάτοι­κοι γνω­ρί­ζουν καλά τον κίνδυνο των από­το­μων αυτών μετα­βο­λών. Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει η αναφορά του στις αντι­πλημ­μυ­ρι­κές μελέτες για την περιοχή. «Είναι αισιό­δοξο ότι το έργο σύντομα θα δημο­πρα­τη­θεί (δηλώ­σεις Χ. Ευστρα­τίου) και μάλιστα όπως άκουσα προ­βλέ­πο­νται παρεμ­βά­σεις στις δυο τάφρους με στόχο την απο­μά­κρυνση και διο­χέ­τευση των υδάτων από τις περιο­χές συγκέ­ντρω­σης προς τους φυσι­κούς απο­δέ­κτες» ανα­φέ­ρει. Μάλιστα, ο κ. Παρ­δα­λός επι­ση­μαί­νει ότι ένα από τα επι­μέ­ρους έργα που προ­βλέ­πο­νται αφορά στην ανα­κα­τα­σκευή και δια­πλά­τυνση της γέφυρας του Μελα­χρι­νού, προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λι­στεί μεγα­λύ­τερη δυνα­τό­τητα διέ­λευ­σης του νερού.

Όπως εξηγεί, στην περιοχή συγκε­ντρώ­νο­νται δια­φο­ρε­τικά ρέματα, μεταξύ των οποίων εκείνα που κατε­βαί­νουν από τα Λει­βά­δια και από την περιοχή του νέου κοι­μη­τη­ρίου. Τα νερά τους ενώ­νο­νται και στη συνέ­χεια κατευ­θύ­νο­νται προς τα Στεγνά, ενώ στο ίδιο υδρο­γρα­φικό δίκτυο κατα­λή­γει και ο σκε­πα­σμέ­νος ποταμός.